Nga: Klodian Tomorri
Është fundi i muajit. Llogaria jote bankare është me të kuqe. Por ti ke nevojë për para për të financuar disa shpenzime ekstra. Mendon gjatë dhe në fund e gjen zgjidhjen. Borxhi.
Shkon me vrap në bankë. Ne sportel të pret oficerja e kredisë. Ajo nis të të shpjegojë procedurat se si merret overdrafti dhe letrat qe duhet të firmosësh.
Duket zgjidhje joshëse. Por sapo hedh firmën, ky është sinjali i parë se jeta jote ka filluar të marrë të tatëpjetën.
Borxhi nuk është asnjëherë i mirë. Por disa lloj borxhi janë edhe me malinjë. Overdrafti dhe kredia konsumatorë janë dy ndër to.
Kur merr overdraft ose borxh për konsum, do të thotë se të ardhurat e tua nuk mjaftojnë më për të financuar shpenzimet e përditshme.
Termi ekzotik, që ekonomistet përdorin për të përshkruar këtë situatë është deficiti primar. Për ta thënë shkurt, po jeton përtej mundesive të tua. Kriza financiare nuk është e përkohshme, por strukturore.
Por ajo qe duket si zgjidhje, për të kaluar këtë situate, pra borxhi, vetëm sa e rëndon më keq problemin. Borxhi ka kosto, te cilat rëndojnë edhe me tej gjendjen e vështire, duke rritur hendekun mes te ardhurave dhe shpenzimeve.
Një individ ose familje me deficit primar ka vetëm dy zgjidhje për të dale nga kriza. E para është rritja e te ardhurave. Nëse kjo dështon atëherë i gjithe konsolidimi duhet te bjere ne krahun e shpenzimeve.
Te duhet te shkurtosh shpenzimet, ku te mundesh. Por nese konsumi yt eshte ne nivel mbijetese dhe nuk mund te shkurtosh dot me asgje, atehere ekuacioni nuk ka asnje zgjidhje.
Wilkins Micawber, personazhi simpatik ne novelen David Copperfield te Charles Dickensit ka nje shprehje te famshme: “Kur shpenzimet tejkalojne te ardhurat, rezultati eshte mjerimi”.
Heren e pare qe kam lexuar Dickensin mu kujtua nje episod me gjyshin tim te ndjere. “Kurre mos i shpenzo te gjitha ato qe fiton- me thoshte. Mundohu te kursesh qofte edhe sadopak”.
Gjyshi im nuk kishte doktorature ne ekonomi. Madje as shkollen e mesme nuk kishte arritur ta bënte, sepse ajo ishte Shqipëria e asaj kohe. Por ai me ka mesuar ndoshta nje nga leksionet me te rëndësishme te financave. Një leksion te cilin me vone do ta ndeshja ne bankat e universitetit. Mbaji këmbët gjithmonë brenda jorganit. Ne te kundërtën, rezultati është mjerim. Dhe overdrafti është hapi i pare drejt gijotinës financiare.
