Nga Giorgio Fruscione, “eastwest.eu”/Beograd – “Asnjë Aleksandar nuk ka mbretëruar për një kohë të gjatë në Serbi”- deklaroi pak ditë më parë presidenti serb Aleksandar Vuçiç në një intervistë për “Financial Times”.
Deklarata, me tonet e zakonshme melodramatike, i referohej drejtpërdrejti Mbretit Aleksandar, i vrarë bashkë me Mbretëreshën Draga në grushtin e shtetit të vitit 1903, që i dha fund mbretërimit të dinastisë Obrenoviç.
Megjithatë, në mënyrë të tërthortë, ai iu referua njohjes së pavarësisë së Kosovës, që mund t’i kushtojë Vuçiçit një rënie drastike në popullaritet, por edhe një hap historik për të ardhmen e vendit.
2018-a mund të hynte në histori si viti i një ndryshimi epokal për Serbinë, dhe ndoshta për të gjithë rajonin. Në fakt, për disa muaj, spekulime të ndryshme mediatike, kanë sugjeruar se ky do të jetë viti vendimtar, për t’u përgatitur për zgjidhjen e çështjes së vjetër të Kosovës.
Në veçanti, bilanci politik i Beogradit, luhatet mes ruajtjes së asaj që ‘de jure’ vazhdon ta konsiderojë si krahinën e vet autonome, dhe integrimit të vendit në Bashkimin Evropian, të cilën Brukseli ka parashikuar se mund të ndodhë në vitin 2025.
Në një intervistë tjetër, dhënë 4 muaj më parë për “Happy”, një televizion pranë qeverisë, presidenti serb i ishte drejtuar kombit duke deklaruar se Serbia ose duhet të zgjidhë “problemin e Kosovës” ose do të përballet me falimentimin, duke shtuar se vendi s’mund të hyjë në Bashkimin Europian pa një marrëveshje ligjore të detyrueshme, që nënkupton një përcaktim të qartë të kufijve të saj.
“Vuçiç flet dhe kujton me kujdes, i vetëdijshëm për gjendjen shpirtërore të serbëve, se Kosova është e humbur, se ka pasur një luftë, se kemi nënshkruar një kapitullim, se nuk ka shtet serb në Kosovë, se aty nuk ka institucione serbe, se Kosova është shpallur e pavarur, dhe se Gjykata Penale Ndërkombëtare e ka konfirmuar se kjo nuk është në kundërshtim me Kartën e Kombeve të Bashkuara, as me të drejtën ndërkombëtare, dhe as me Rezolutën 1244.
Po ashtu thekson se sot serbët në Kosovë nuk janë shumë më shumë se 5 për qind, se po largohen, dhe se edhe vetë Serbia po zbrazet, se njerëzit janë vënë në radhë për të ikur në vendet perëndimore. E gjitha kjo është e vërtetë.
Së fundmi, Vuçiç pretendon se është kundër një konflikti të ngrirë”- u shpreh për Radion Europa e Lirë, ish ministri i Jashtëm serb Vuk Drashkoviç. Në verën e vitit 2017, Vuçiç përuroi të ashtuquajturin “Dialog të brendshëm mbi Kosovën”, për të trajtuar publikisht gjendjen e asaj që tanimë është një ish-provincë e Serbisë.
Sidoqoftë, dialogu nuk pati ndërmjetës të panjohur për qeverinë dhe vetë Vuçiç, që është në fakt i vetmi i plotfuqishëm për përgjigjen ndaj pyetjes që e mundon më shumë – siç pranoi edhe “Financial Times”.
Pika e dobët e presidentit, ka të bëjë me të gjitha pasojat e rënda politike, që mund të kenë njohja ligjore e pavarësisë së Prishtinës. Elita nacionaliste serbe, opozita, por mbi të gjitha Kisha Ortodokse Serbe, mund ta etiketojë Vuçiçin si një ndër “tradhtarët e atdheut”, duke marrë parasysh ngarkesën simbolike që Kosova vazhdon të ketë në epikën kombëtare serbe.
Afrimi i momentit historik, duket se po distancon shumë qëndrimet e presidentit dhe të qeverisë, nga ato të Kishës Autoqefale Serbe. Më 10 maj, në Patriarkanën e Pejës, në Kosovë, u mb ajt Sinodi i udhëheqësve të kishës, të cilët shprehën mëdyshje mbi këtë çështje: “Ne i bëjmë thirrje udhëheqësve tanë shtetërore, që të mos japin kurrë pëlqimin e tyre për tjetërsimin e Kosovës dhe Metohisë, pasi ajo që rrëmbehet më forcë, herët a vonë do të rikthehet, ndërsa ajo që i dhurohet dikujt është e humbur përgjithmonë, dhe serbët dhe Serbia nuk mund ta lejojnë këtë”.
Dhe sipas disa spekulimeve, për të kapërcyer mosmarrëveshjet që mund të përbënin një goditje ndaj qeverisë serbe, Vuçiç mund të thërrasë një referendum popullor.
Nuk është e qartë se cila do të jetë pyetja që do të shtrohet, por ka gjasa që presidenti të mund të përfitojë nga thirrja e veçantë në votime, për të testuar vlerësimin e qytetarëve.
Në fakt, përmes referendumit serbët do të ftoheshin të zgjedhin midis Kosovës dhe Bashkimit Evropian; pra midis të shkuarës dhe së ardhmes.
Megjithatë, sipas një sondazhi të fundit të kryer nga Instituti për Çështjet Evropiane, 81 për qind e të anketuarve nuk do të mbështesin një njohje të Kosovës, në këmbim të një anëtarësimi më të shpejtë në BE.
Një e dhënë shqetësuese që mund të detyrojë Vuçiç të anashkalojë këtë pyetje në referendum, për t’u kujdesur personalisht për këtë çështje – edhe pse në fakt ai është tashmë kontakti i vetëm me Prishtinën dhe Brukselin.
Për më tepër, në këtë mënyrë ai do të forconte besnikërinë e elektoratit të tij, duke pasur parasysh zgjedhjet e parakohshme, që mund të pasonin njohjen historike të Kosovës.
“Vuçiç ndodhet në pozitën e përsosur për të zgjidhur këtë problem, si asnjë politikan që Serbia ka pasur ndonjëherë në 20 vitet e fundit”- tha për Radion Europa e Lirë, Sonja Biserko, drejtuese e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, duke iu referuar dobësisë së partive opozitare.
Ajo shton: “Kjo është në fakt, një çështje e guximit politik, një çështje e zemrës, inteligjencës dhe racionalitetit”. Ajo që është e sigurt, është se tani kjo është vetëm një çështje kohe. Me të panjohurat e referendumit, që e shtojnë ankthin.
Në këtë rast, populli serb do të duhet të vendosë nëse do të jetë i gatshëm të sakrifikojë një pjesë të mitit të tij kombëtar, në këmbim të një të ardhmeje në klubin evropian.
Ndërkohë, negociatat në Bruksel mund të çojnë në ngritjen e Asociacionit të shumëpritur të Komunave serbe në Kosovë, që do të ndihmonte qindra mijëra serbë të mbetur ende në Kosovë, për ta bërë më pak të hidhur vendimin.
2019-a do të jetë 800 vjetori i lindjes së Kishës Ortodokse Serbe, e cila ka origjinën e saj në Kosovë, dhe që mund të çojë në shkishërimin politik të Vuçiç. Por ndoshta më në fund, do të jetë edhe fillimi i një periudhe paqeje për të gjithë rajonin.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
