Nga Alexei Khlebnikov, “Moscow Times”/Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, bëri me dije më 6 dhjetor një nga vendimet më të diskutueshme të politikës së jashtme, që nga momenti i hyrjes së tij në Shtëpinë e Bardhë: Uashingtoni, tha ai, do të njohë Jerusalemin si kryeqytetin e Izraelit.
Pak minuta pas fjalimit të tij, udhëheqësit në të gjithë Lindjen e Mesme dhe nëpër botë, reaguan duke shprehur habinë dhe pakënaqësinë e tyre. Myslimanët në kryeqytetet e mbarë botës dolën në rrugë. Për Rusinë, qëndrimi i të cilës ndaj konfliktit është në përputhje me bashkësinë ndërkombëtare, lëvizja sinjalizoi një mundësi për të thelluar rolin e saj si një ndërmjetësuese e fuqishme në Lindjen e Mesme.
Përgjigja e Kremlinit ndaj lëvizjes së Trump, ishte e prerë. Ky veprim mund të çojë në një përshkallëzim të tensioneve në të gjithë rajonin, tha Moska, duke shtuar se statusi i Jerusalemit duhet të vendoset në negociatat e drejtpërdrejta midis Izraelit dhe palestinezëve. Gjatë vizitave të zhvilluara të hënën në Egjipt dhe Turqi, presidenti rus Vladimir Putin e përshkroi vendimin e Shteteve të Bashkuara si kundërproduktiv dhe destabilizues.
Në një deklaratë pas bisedimeve me presidentin egjiptian, Putin tha se pikëpamja e Rusisë për statusin e Jerusalemit, ishte në të njëjtën linjë me atë të Kajros. Për Trump, ndryshimi i kësaj politike, mund të jetë nxitur nga problemet që ka në shtëpi.
Në vitin 1995, Kongresi amerikan miratoi Aktin e Ambasadës së Jerusalemit, duke i kërkuar qeverisë federale të zhvendoste ambasadën e saj në Jerusalem, dhe të njihte qytetin si kryeqytetin e Izraelit.
Megjithëse presidentët e njëpasnjëshëm premtuan ta zbatojnë këtë vendim, kjo nuk ndodhi asnjëherë, pasi ata gjithmonë do të gjenin nga një justifikim. Tashmë Trump po e mban premtimin e tij.
Ky vendim mund të ndihmojë Trump që të paktën pjesërisht, të rifitojë mbështetjen e Kongresit, që kohët e fundit u tubua kundër presidentit. Ai gjithashtu mund të heqë vëmendjen nga hetimi mbi ndërhyrjen e supozuar të Rusisë në zgjedhjet presidenciale, dhe pretendimet për bashkëpunim të fshehtë me Moskën.
Vendimi ripohon mbështetjen e Trump për Izraelin dhe lobin e tij në Shtetet e Bashkuara, që madje as nuk pati nevojë të ushtronte ndonjë presion real mbi SHBA-në për këtë veprim.
Nga këndvështrimi i së drejtës ndërkombëtare dhe i procesit të paqes në përgjithësi, vendimi i Trump ndryshon tërësisht “lojën” në Lindjen e Mesme, pasi ai shkon kundër kornizës së Kombeve të Bashkuara për paqe, dhe shkatërron modelin konvencional për zgjidhjen e konfliktit Palestine-Izrael – një zgjidhje me dy shtete, me Jerusalemin Lindor dhe atë Perëndimor, respektivisht si kryeqytetet e Palestinës dhe Izraelit.
Edhe pse Trump i cilëson faktet e tij të drejta, duke thënë se vendimi është thjesht një reflektim i realitetit në terren (de fakto, Jerusalemi është nën kontrollin e plotë të autoriteteve izraelite), gjë që nuk ndihmon në zgjidhjen e konfliktit. Vendimi i Trump, do të nxisë thuajse me siguri një antiamerikanizëm dhe antisemitizëm të përtërirë në të gjithë rajonin.
Ai komprometon ndërkohë edhe sigurinë e diplomatëve amerikanë në vendet arabe dhe myslimane. Për më tepër, ai do të ketë një ndikim mbi mënyrën se si do të formësohen aleancat e reja në rajon. Vendimi i shefit të Shtëpisë së Bardhë, i shërbeu unifikimit të myslimanëve dhe arabëve në rajon, të cilët kanë qenë të përçarë nga konfliktet e brendshme gjatë dekadave të fundit. Atyre iu dha sërish mundësia për t’u bërë bashkë kundër një armiku të përbashkët, në këtë rast – Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit.
Duke pasur parasysh sektarizmin në rritje në Lindjen e Mesme, Irani shiit ka më shumë gjasa të përfitojë nga lëvizja e SHBA-së. Vendimi i presidentit Trump, ka të ngjarë të shpërqendrojë vëmendjen nga debati mbi ndikimin në rritje të Iranit në Lindjen e Mesme.
Lidhjet e thella të Izraelit me shtetet e Gjirit, ka mundësi të pësojnë një ngurtësim, pasi Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, janë të detyruara t’i bashkohen korit arab në kritikimin e SHBA-së dhe Izraelit. Në të njëjtën kohë, Hamasi dhe Hezbollahu, do të ndihen të shfajësuar nga rritja e antiamerikanizmit dhe antisemitizmit në vendet arabe.
Marrëdhëniet e Shteteve të Bashkuara me Turqinë, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, do të jenë me siguri më të ftohta. Në këtë sfond, Rusia mund ta përmirësojë lehtësisht imazhin e saj publik në botën arabe, duke i mbështetur këto të fundit kundër vendimit të SHBA-së.
Nëse Moska investon me kujdes, ajo mund të rrisë ndikimin e saj edhe në rajon. Rusia, duke qenë anëtare e Kuartetit të Lindjes së Mesme, së bashku me Shtetet e Bashkuara, BE dhe OKB, është gjithnjë e më mire-pozicionuar për të marrë drejtimin në procesin e paqes izraelito-palestinez, veçanërisht pasi Mahmud Abbas, i cili kryeson Autoritetin Palestinez, tha se duke njohur Jerusalemin, Uashingtoni e dëmtoi në mënyrë fatale besueshmërinë e tij tek vendet e Lindjes së Mesme. Ndërsa gjasat që Shtetet e Bashkuara të ndërmjetësojnë për një paqe të qëndrueshme midis izraelitëve dhe palestinezëve pakësohen, roli i Rusisë në Lindjen e Mesme duket se do të thellohet.
Shënim: Alexei Khlebnikov është ekspert mbi Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, në Këshillin e Çështjeve Ndërkombëtare ruse.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
