Nga Eitay Mack, Haaretz
“Zemërimi” i Ben & Jerry është ajo që shumica e mediave, qeverisë dhe publikut izraelit kanë fiksuar gjatë 24 orëve të fundit, ndërsa në pjesën tjetër të botës, titujt e gazetave kanë publikuar bashkëpunimin e ndërmarrjes izraelite të mbikëqyrjes NSO në përndjekjen politike të gazetarëve, avokatëve, politikanëve dhe aktivistëve të të drejtave të njeriut.
Që nga viti 2017, kur u përfshi NSO në përndjekjen politike në Meksikë, ka pasur një fluks të qëndrueshëm hetimesh në të gjithë botën për shkeljet e tjera të të drejtave të njeriut, dhe çdo disa muaj më shumë zbulime janë botuar.
Dhe në Izrael, kishte dhe është indiferencë e përgjithshme, si në sheshin publik ashtu edhe në sferën politike. A ishte i vetëdijshëm Izraeli për synimet e mbikëqyrjes së klientëve të OJF-ve? Java e tmerrshme dhe shumë e keqe e NSO është vetëm fillimi.
Një shpjegim për atë indiferencë në Izrael do të bazohej si burim i besimit (të gabuar) se këto ishin raste të izoluara, të jashtëzakonshme, ose se botimet që zbuluan keqbërjet ishin në thelb “anti-Izrael”.
Por edhe tani, kur rrjedha e informacionit në lidhje me NSO ka marrë dhenë, veçanërisht Spyware Pegasus (besohet se është fituar nga qeveri të shumta autoritare si një armë për të synuar kundërshtarët politikë, gazetarët dhe aktivistët e të drejtave të njeriut), Ben & Jerry’s vendimi për të ndaluar shitjen e produkteve të saj në territoret e okupuara është ende çështja më e diskutuar në Izrael – dhe shkas për zemërimin më të lartë. Ndoshta nuk kishte kurrë ndonjë arsye për të pritur ndryshe nga një shtet që e përcakton veten si demokratik, por, për 54 vjet, ka mbajtur miliona palestinezë peng të tekave të tij.
Pas 12 vitesh të mandatit të Benjamin Netanyahu si kryeministër, në të cilin aktivistët e të drejtave të njeriut dhe anëtarët e Knesset u kritikuan si mbështetës të terrorizmit, gazetarët kritikë i konsideruan armiq të popullit dhe votuesit e majtë si tradhtarë, pse do të bëhej publiku izraelit, i cili ishte rritur të mësuar për të parë zërat disidentë si armiq, kujdesen për atë që ndodh me gazetarët në Azerbajxhan, Indi apo Hungari?
Nëse Izraeli mban qindra palestinezë në paraburgim administrativ, pa gjyq në çdo kohë, pse do të kishte ndonjë protestë nëse miqtë e rinj Arabia Saudite dhe Ruanda përdorin një sistem NSO, të lindur dhe të zhvilluar në Izrael, për të inkriminuar aktivistët e opozitës që ata pastaj të kalbet në burg?
Kryeministri i Izraelit Naftali Bennett, Ministria e tij e Punëve të Jashtme dhe ministrat e tjerë të kabinetit vendosën se ishte urgjente dhe thelbësore për të dënuar në një valë të unifikuar demagogjike vendimin e markës së akullores dhe madje pretenduan, në mënyrë të nënkuptuar ose të qartë, që nxiti antisemitizmin dhe terrorizmin.
Sistemi gjyqësor i Izraelit ka humbur kështu mundësitë për të parandaluar NSO dhe Ministrinë e Mbrojtjes të Izraelit që të bëhen një rrezik real dhe i tanishëm për demokracinë në të gjithë botën.
Dy javë më parë, gjyqtarët e Gjykatës së Lartë Alex Stein, David Mintz dhe Anat Baron refuzuan një peticion për revokimin e një licence eksporti në Rusi të dhënë nga Ministria e Mbrojtjes në sistemin Cellebrite, e cila është përdorur për të hakuar në celularët e aktivistëve në Alexei Navalny anti-Putin, organizatë anti-korrupsion.
Gjykatësit shkuan edhe më tej, duke bllokuar kërkesa të mëtejshme mbi këtë çështje, duke vendosur që politika e eksportit të mbrojtjes, si prerogativë e shtetit, nuk i nënshtrohet shqyrtimit gjyqësor – përveç rasteve ekstreme “që përfshijnë abuzim të autoritetit, konflikt interesi ose sjellje jashtëzakonisht të paarsyeshme ” Nuk është më e qartë se ekziston një rrugë përmes gjykatave të Izraelit për të luftuar shitjen e teknologjisë kibernetike tek regjimet shtypëse.
Vetëm koha do të tregojë nëse presioni i përshkallëzuar ndërkombëtar do të ketë sukses në ndryshimin e politikës së eksportit të mbrojtjes të Shtetit të Izraelit për armët e spiunit, më shumë sesa presioni ndërkombëtar po ndihmon në përfundimin e okupimit. Shtë e qartë, përvoja e kaluar nuk është shkak për optimizëm, pa marrë parasysh riptidën e gjeneruar nga zbulimet e Pegasit.
