Nga: Fejzi Lila
A nevojitet qendërzimi i Etikës në raport me Shoqërinë? Referuar teorive të lidershipit, shumica e tyre definojnë se: “Udhëheqja është një proçes përmes të cilit ndikon të tjerë për të arritur një qëllim të përbashkët”. Dimensioni i ndikimit të lidershipit kërkon që lideri të ketë një ndikim në jetën e atyre që udhëhiqen. Për të bërë një ndryshim në pjesëtarët e shoqërisë e elementë të tjerë mbartës të saj, është domosdoshmëri që lidershipi të bart e demostrojë një barrë të madhe etike dhe përgjegjësie.
Ky raport është “orientues” dhe bazë funksionalizimi për shkak se liderët zakonisht kanë më shumë pushtet dhe kontroll se pasuesit, ata gjithashtu kanë më shumë përgjegjësi për të qenë të ndjeshëm ndaj se si lidershipi i tyre ndikon në jetën e pasuesve. Hulumtimet në këtë fushë sugjerojnë se udhëheqja nuk është një fenomen amoral, por si një proçes ndikimi tek të tjerët, ajo ka një dimension moral e të dallueshëm nga llojet e tjera të ndikimit, si shtrëngimi ose kontrolli despotik.
Udhëheqja si proçes përfshin vlerat, duke përfshirë e duke treguar respekt për pasuesit, duke qenë i drejtë për të tjerët dhe ndërtimin e komunitetit. Ky nuk është proçes që mund të tregohet i shkëputur nga vlerat tona shoqërore, por të ndikuarit e kushtimi vëmendje ndaj vlerave e etikës së demostruar, ndikon të ketë një efekt mbi të tjerët.
Parimet e udhëheqjes etike janë të hershme si origjinë e ndjekur fillimisht nga Platoni e Aristotelit, ndërsa edhe më vonë këto parimeve janë diskutuar në një shumëllojshmëri të disiplinave. Përgjithësisht me pak fjalë, etika është në qendër të udhëheqjes dhe konsiderohet si pjesë integrale e fushës më të gjerë të udhëheqjes.
Për shkak të natyrës së proçesit të ndikimit, angazhimin e pasuesëve në arritjen e qëllimeve të përbashkëta dhe ndikimin në vlerat e organizatës, lidershipi si proçes nuk mund të shkëputet nga parimet bazë të udhëheqjes etike. Këto përfshihen në pesë parime bazë të udhëheqjes etike; mbi respektin, shërbimin, drejtësinë, ndershmërinë dhe komunitetin.
Referuar studimeve edhe teorive të tjera, me përjashtim të teorisë transformuese dhe udhëheqjes autentike, asnjë nga teoritë e tjera të lidershipit të diskutuara deri kohët e fundit, nuk përfshin etikën si një dimension i proçesit të udhëheqjes. Duke e afruar dhe ballafaquar në shoqërinë shqiptare natyrshëm lindin pyetjet.
Ku jemi ne…?
A demostrohet etikë qëverisëse?
A kemi etikë parlamentare?
A njihemi si shoqëri me etikë …?
