Kur bëhet fjalë për Shqipërinë, të gjithë mendojnë për një vend që ndodhet në Ballkan, në jug të Serbisë dhe kufizohet me Malin e Zi, Maqedoninë dhe Greqinë. Kjo Shqipëri shpalli pavarësinë në vitin 1912, por shekuj më para ekzistonte Shqipëria Kaukazian, për të cilin nuk dimë shumë.
Shqipëria Kaukazian ekzistonte kohë më parë që të themelohej Shqipëria që ne njohim sot. Ajo ishte krijuar në 2 para Krishtit, në rajoni historik të Kaukazit lindor, ku sot ndodhet Azerbajxhani dhe pjesërisht Dagestani.
Rreth shekullit të parë para Krishtit e në jug të Kaukazit të Madh dhe vendi ishte ndarë mes Colchis në perëndim, Mbretëria së Iberia në qendër dhe Shqipërisë e Kaukaziane në lindje.
Shqipëria në Kaukaz ishte e vendosur në shpatet lindore të këtij mali, midis Detit Kaspik dhe Kaukazit. Në anën jugore ajo kufizohej nga Gadishulli Apsheron, ku sot gjendet qyteti modern Azerbajxhan. Në veri të Shqipërisë ishte vendi i quajtur Alanit, në veri-perëndim ishin Iberia, dhe perëndimi dhe jugu të Shqipërisë ishin të vendosur armenët.
Pjesa jugore e kësaj Shqipërie të lashtë i takon Azerbajxhanit të sotëm sot dhe pjesa veriore i takon Rusisë.
Kishte një qytet nën emrin Shqipëria në bregun e Detit Kaspik midis qyteteve moderne të Divizionit dhe Derbent.
Në kohët para-islamike, Shqipëria Kaukaziane (Aran) përfshinte një zonë më të gjerë se ajo pas Islamit. Shqipëria e lashtë mbulonte edhe Transkaucasia lindore, e cila përfshinte pjesën më të madhe të territorit të Azerbajxhanit dhe një pjesë të Dagestanit. Sidoqoftë, në periudhën post-islamike, termi gjeografik Aran u zvogëlua në zonën midis lumenjve Kura dhe Aras.
Zona origjinale e Shqipërisë kishte rreth 23,000 kilometra katrorë. Pas viti 387, territori i Shqipërisë së Kaukazit, ndonjëherë u quajtur nga shkencëtarët si “Shqipëria e Madhe”, dhe kishte nën zotërim një territor prej rreth 45,000 kilometra katrorë.
Krishterimi kishte filluar të lulëzonte në Shqipërinë e Kaukazit gjatë shekullit të 1-të. Kisha e parë e krishterë në rajon u ndërtua nga Shën Elizabeth, një dishepull i Tadeus të Edessa, në një vend të quajtur Gis.
Nën ndikimin islamik, Shqipëria ra pas pushtimit islamik të Persisë në mesin e shekullit të 7-të dhe u hoq në shekullin e 8-të.
Shqipëria Kaukaziane ishte një udhëkryq dhe një vend i varfër, i cili nuk i tërhoqi pushtuesit. Ajo ishte e njohur për qenin e madh e saj dhe të rrezikshëm, të ashtuquajturit “barinj kaukazianë”. U tha që në kohën kur Aleksandri i Madh pushtoi Azinë, një sundimtar i Shqipërisë doli e takoi atë dhe i dha atij një qen të madh.
Kështu shkruan media serbe, e cila në shkrimin e saj pretendon se kjo është Shqipëria e vërtetë dhe jo kjo që njihet sot me këtë emër. Sipas serbeve shqiptarët e sotëm nuk janë autoktonë në trojet e tyre por ata e kanë origjinën nga Kaukazi.
Burimi: Telegraf.rs
Përshtati: Tirana Today
