Ndryshimi i mendjes është diçka shumë e vështirë. Në fakt, pasi marrim një qëndrim të caktuar për diçka ose mbi dikë, ndryshimi i mendimit tonë është pothuajse i pamundur. Nga ana tjetër është gjithashtu e vërtetë se për t’u orientuar në këtë botë, ne kemi nevojë për referenca të qarta.
Dhe mendimet tona janë korniza brenda së cilës ne e përpunojmë më lehtë informacionin, duke i vlerësuar me shpejtësi dhe pa shumë përpjekje të tjerët dhe ngjarjet. Nga ana tjetër, të marrësh parasysh këndvështrime të ndryshme, do të thotë të tolerosh një diferencë më të madhe të pasigurisë, e cila është e kushtueshme sa i përket kohës dhe energjisë.
Paragjykim i konfirmimit
Për më tepër, ne kemi nevojë të ruajmë një imazh koherent dhe pozitiv mbi veten. Dhe kur mendimet tona mbi diçka çimentohen, ato përfundojnë duke na përfaqësuar, dhe duke u bërë pjesë e identitetit tonë. Për këtë arsye, vënia në diskutim e tyre të bën të ndihesh në kontradiktë, të duket sikur po e tradhton veten.
Ndaj, për të mbajtur të pa ndryshuara pozicionet tona, ne përdorim mekanizmin njohës të cilin psikologu anglez Piter Uason e ka quajtur “paragjykimi i konfirmimi”:prirja për të favorizuar informacionin që vërteton idetë e dikujt, duke injoruar apo nënçmuar ato që e hedhin poshtë atë.
Para së gjithash, ky gabim konjitiv çon në zgjedhjen vetëm të informacionit që është “i përshtatshëm” për ne. Mendoni pak për një mjek që kërkon simptoma dhe parametra që konfirmojnë hipotezën e tij diagnostike, duke injoruar ato që mund ta zhvlerësojnë atë. Apo një inspektor policie, që mbetet i fokusuar në mbledhjen e provave në favor të fajit të një të dyshuari, duke neglizhuar ato që mund ta nxjerrin nga burgu atë dhe që e çon drejt pistave të tjera alternative.
Një“shteg i shkurtër” mendor
Një studim nga Universiteti i Minesotës në SHBA, ka treguar se edhe pyetjet që i bëhen një personi, kushtëzohen nga mendimi që keni ju për të, me efekt konfirmimin e paramendimeve të tyre. Përveç kësaj, ne zgjedhim shpesh shtegun e shkurtër të quajtur “ekspozim selektiv”: pra shmangim atë që është në kundërshtim me idetë tona.
Për shembull, duke zgjedhur të informohemi vetëm në gazetat, faqet apo programet televizive që janë në përputhje me këndvështrimin tonë. Megjithatë, kur informacioni është i plotë, ne gjejmë një shteg të shkurtër mendor për ta kthyer në avantazhin tonë.
Kjo u tregua nga një studim i Universitetit të Stenfordit në SHBA, në të cilin një kampion studentësh lexuan 2 studime të rreme, njëri në favor dhe tjetri kundër dënimit me vdekje. Ata që ishin në favor të dënimit kapital, i konsideruan si jo bindëse të dhënat e kundërta dhe anasjelltas.
Kjo vlen gjithashtu edhe për stereotipet. Nëse një person që i përket një kategorie ndaj së cilës ka paragjykime, nuk paraqet tiparet tipike të stereotipit, në vend se ta vëmë atë në dyshim, përdoret parimi i përjashtimit që konfirmon rregullin.
Një përtaci e trurit
Është faji i trurit, që kur ne përballemi me një mendim të kundërt ai “fiket”, duke na penguar që ta marrin atë në konsideratë. Po si funksionon ky mekanizëm? Korteksi frontal medial i pasmë, që është i përfshirë në proceset e vendimmarrjes, e zvogëlon aktivitetin e tij kur ne hasim një mendim që nuk pajtohet me tonin, ndërsa e rrit atë nëse ne jemi dakord.
Studiuesit e Universitetit të Qytetit të Londrës dhe të Kolegjit Mbretëror, të cilët e dokumentuan këtë proces me imazhe të rezonancës magnetike funksionale, mendojnë se ajo është në thelb një paragjykim i konfirmimit. Pra, duket sikur truri refuzon të njohë mirësinë e mendimeve që kanë njerëzit e tjerë.
Burimi i lajmit: https://www.focus.it/comportamento/psicologia/perche-difficile-cambiare-idea
Përshtatur nga TIRANA TODAY
