Nga: Lionel Laurent “Bloomberg”
“E mbani mend kur të gjithë i besuam Emmanuel Macron-it?”. Pyetja nuk vinte nga një sindikalist i zemëruar, por nga një komedian në Paris, përballë një turme protestuesish. Një përgjigje në korr “Po” dëgjohet nga turma, shumë prej të cilëve e kaluan dimrin duke u angazhuar në grevat e transportit publik, për shkak të reformës së pensioneve.
Me presidentin francez po ndodh një paradoks: ai po bëhet gjithnjë e më pak popullor, sa më shumë suksese arrin të ketë. Vlerësimet mbi punën e tij kanë rënë ndjeshëm pas zgjedhjes si president në vitin 2017, në mesin e një sërë reformash të guximshme.
Popullariteti i tij ra nën 30 për qind në fund të vitit 2018, kur protestat e Jelekverdhëve kundër planeve për rritjen e çmimit të benzinës, ishin në kulmin e tyre. Ai renditet ende rreth 25 për qind në sondazhe, madje arriti një kompromis me sindikatën më të madhe të Francës, për të lehtësuar bllokimin e transportit publik.
Por tashmë zhgënjimi ka nisur të depërtojë edhe në bazën e tij elektorale, atë të profesionistëve të rinj, urbane, në bllokun borgjez të punëtorëve të bardhë të qendrës së majtë dhe të djathtë të qendrës së djathtë, të cilët janë pro reformës dhe pro BE-së. Parisi, ku Macron mori 90 për qind të votave në vitin 2017, mund të rizgjedhë kryebashkiakun e tij socialist në zgjedhjet lokale të marsit.
Barometri i ndjenjës anti- Macron, duke filluar nga zhgënjimi deri tek protestat e dhunshme në rrugë, tek kërcënimet me vdekje ndaj politikanëve, nuk ka të bëjë fare me ecurinë e ekonomisë, apo dështimin e mbajtjes së premtimeve për reforma.
Ekonomia franceze u rrit 2.3 për qind në vitin 2017 dhe 1.7 për qind në vitin 2018; papunësia ra në normën më të ulët të një dekade në vitin 2019; ndërkohë janë rikthyer investimet e biznesit. Por një tkurrje e befasishme në 3-mujorin e katërt të vitit të kaluar, e vendosi rritjen vjetore të 2019-ës në vetëm 1.3 për qind.
Por ekonomisti i bankës “Barclays” Fransua Kabo është optimist. Ai pret që reformat e ndërmarrë nga administrata Macron dhe partia e tij “En Marche”, të nisin të japin së shpejti frytet e tyre. Instituti iFRAP, thotë se Macron ka mbajtur pjesën më të madhe të premtimeve që ka dhënë.
Gjithsesi, ai se ka humbur mbështetjen e popullit francez. Disa prej arsyeve janë personale: Qëndrimi i tij prej një nxënësi ekselent, e kombinuar me arrogancën rinore. Disa të tjera janë institucionale: Nëse Macron sillet si një sundimtar monarkik, kjo ndodh sepse Republika e Pestë ka përqendruar shumë pushtet ekzekutiv tek presidenca, dhe asnjë palë zgjedhje midis 2 zgjedhjeve presidenciale, nuk e shqetësojnë partinë në pushtet.
Dhe disa janë politike: disa nga burokratët që mbushin radhët e partisë së Macron, u fokusuan shumë tek planifikimet afatgjata, e nënvlerësuar tërësisht lëvizjen e Jelekverdhëve, dhe nuk arritën të krijonin bazën e nevojshme për të negociuar mbi reformën e pensioneve.
Pastaj është edhe natyra në ndryshim e shoqërisë franceze. Jeta po bëhet më pak komode se dikur, siç e thotë Pier Breshon i Universitetit Shkenca Po. Që nga viti 2000, disa kambana alarmi kanë rënë për establishmentin politik: Një rritje e ndjeshme e votave për ekstremin e djathtë, që për pak sa nuk e fitoi presidencën në vitin 2002; një referendum “jo” për Traktatin Kushtetues të BE-së në vitin 2005; dhe dështimi i të djathtës dhe të majtës, për të fituar rizgjedhjet e kandidatëve të tyre në vitet 2012 dhe 2017.
Pavarësisht pabarazisë relativisht të ulët të të ardhurave, dhe të një shteti të mirëqenies sociale në degradim e sipër, Franca nuk ka arritur të ngushtojë ndarjet midis linjave socio-ekonomike dhe kulturore, të cilat sipas analistit Xherom Furke, kanë krijuar një “arqipelag” ishujsh të ndryshëm shoqërorë.
Ndikimet e epokës së pasluftës të katolicizmit dhe komunizmit po zbehen, media tradicionale po zhduket, dhe teoritë e konspiracionit si “gjurmët kimike nëpër qiej” dhe argumentet kundër përdorimit të vaksinës të përhapura nga mediat sociale, janë në rritje.
Macron ishte një përfitues i madh i kësaj atmosfere anti-elitiste në vitin 2017, si një rishtar në politikë, dhe që drejtonte një parti të re. Tani në vitin 2020, ai është duke i harxhuar të gjitha kreditet e tij. Ata që mendojnë se Franca ka ndryshuar që nga viti 2017, dhe do të ndryshojë edhe në vitet e ardhshme janë në pakicë, midis 30-40 për qind.
Kjo nuk do të thotë se revolucioni është pranë. Mbështetja për protestat kundër reformës së pensioneve është dobësuar, ndërsa përqindja e njerëzve që e përkufizuan veten si Jelekëverdhë në fund të vitit 2018 dhe fillimin e vitit 2019, luhatej midis 10-20 për qind.
Sido që të jetë, ritmi i reformës ka të ngjarë të ngadalësohet. Qeveria e Macron ka hequr tashmë dorë nga masat më drastike. Është ende herët për ta shpallur fundin e Macron, por nëse historia e fundit na ka mësuar ndonjë gjë, ky lloj jopopullariteti është thuajse i pamundur të rikuperohet.
TIRANA TODAY
