Nga: Riccardo Celeghini
Shqipëria dhe Greqia, kanë marrë kthesë duke folur zyrtarisht pas disa javësh tensionesh. Në një takim të mbajtur në Kretë në mes të nëntorit, të dy ministrat e jashtëm, Ditmir Bushati dhe Nikolaos Kotzias, janë përballur me një sërë ngërçesh për t’i zgjidhur dhe dalë në një konkluzion lidhur me marrëdhëniet mes Tiranës dhe Athinës. Ndonëse nuk janë arritur marrëveshje zyrtare, intervistat nga ana e të dy palëve kanë shërbyer për të zbutur tonet që ishin rritur gjithnjë e më shumë periudhën e fundit dhe për të hapur rrugën për konsultime të ardhshme. Çështjet e pazgjidhura që ndikojnë në marrëdhëniet midis dy vendeve, ndër të tjera lidhen ngushtë nga këndvështrimi komercial, ku kanë në thelb një karakter kombëtar dhe historik, shkruan eastjournal.net.
Rasti i Himarës
Në fund të tetorit, Shqipëria dhe Greqia u përplasën verbalisht në lidhje me prishjen e disa shtëpive në Himarë, në jug të Shqipërisë. Fakti i prishjes së tyre, ishte kërkuara nga autoritetet lokale si pjesë e planit urbanistik, i cili goditi strukturat e zotëruara nga qytetarë etnikë dhe grekë. Kjo gjë bëri që komuniteti grek të ngrihej në protestë. Kjo situatë në atë kohë mori dhe mbështetje nga ambasadori grek në Tiranë dhe nga ministri i jashtëm i Athinës, i cili akuzoi qeverinë shqiptare për mos respektimin të drejtave të komunitetit grek që jeton në Shqipëri. Kryeministri shqiptar Edi Rama reagoi ashpër, duke denoncuar ndërhyrjen e Athinës në punët e brendshme të shtetit të tij.
Ligji për pakicat
Rasti i Himarës ka hyrë në një kontekst tashmë në vetvete të tensionuar për shkak të miratimit të një ligji të ri për minoritetet nga ana e parlamentit të Tiranës. Teksti u kërkua nga Brukseli për të siguruar që Shqipëria është në përputhje me standardet evropiane për mbrojtjen e pakicave. Ligji njeh praninë e nëntë pakicave kombëtare: grekët, maqedonasit, valakët / arumeni, romët, egjiptianët, malazezët, boshnjakët, serbët dhe bullgarët. Sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2011, të gjitha këto komunitete përbëjnë rreth 2% të popullsisë së përgjithshme të Shqipërisë.
Megjithatë, organizatat që përfaqësojnë komunitetin kryesor, atë grek, e kanë kritikuar ashpër ligjin e ri. Ligji është nën autoritetin e kryeministrit dhe komiteti për pakicat kombëtare, i cili do të kufizonte autonominë e tij. Një zëdhënës i Ministrisë helene i Punëve të Jashtme foli për një ligj të denjë për regjimin komunist të Enver Hoxhës, duke provokuar reagimet e pavërteta të qeverisë shqiptare.
Kufiri detar “gjendje” lufte
Përveç çështjeve që kanë të bëjnë me pakicën greke që jetojnë në jug të Shqipërisë, takimi në Kretë ka trajtuar edhe aspekte të tjera që e bëjnë të vështirë marrëdhënien midis Shqipërisë dhe Greqisë. Një prej çështjeve të pazgjidhura është në lidhje me kufirin detar mes dy vendeve, i cili ende nuk është përcaktuar, pas anulimit të një marrëveshje të mëparshme nga ana e Gjykatës Kushtetuese të Shqipërisë në vitin 2010. Nga deklarata e post-takimi do të duket se ka hapa konkretë janë marrë në këtë temë.
Një tjetër pikë shumë e diskutueshme është ekzistenca formale e gjendjes së luftës midis dy shteteve, e themeluar mbi një ligj grek që daton nga Lufta e Dytë Botërore. Shqipëria ka kërkuar për një kohë të gjatë të shfuqizohet, duke mos marrë asnjë angazhim nga Greqia. Gjendja e luftës ende ka një efekt shumë të rëndësishëm praktik: trashëgimtarët e shqiptarëve të cilët u vranë ose detyruan të largohen nga Greqia e tanishme veriore në fund të pushtimit nazist, i ashtuquajturi CAM (Çamërisë, shqiptarët që jetonin në rajonin e Epirit), nuk mund të pretendojnë ende kthimin e pronës dhe pasurisë së konfiskuar në atë kohë. Vetëm çështja e CAM mbetet një nga çështjet më të ndjeshme që ndajnë të dy palët: ndërkohë që Shqipëria bën thirrje Greqisë që të njohin krimet dhe për të riparuar dëmin, ai mohon ekzistencën e masakrave, derubricandoli në veprimet kundër kolaboracionistëve e nazistëve.
Edhe pse zgjidhja e këtyre çështjeve zgjat shumë kohë, takimi mes ministrave të jashtëm dhe dialogut të ngritur mes dy delegacioneve hap haptazi zhvillime pozitive. Në qoftë se të dy palët do të japin nacionaliste lehtë retorike dhe të zgjidhni të merren me pragmatizëm nyje të hapura, dialogu krijuar mes Shqipërisë dhe Greqisë do të çojë në zgjidhje konkrete dhe për forcimin e bashkëpunimit mes dy vendeve. TIRANA TODAY
