Nga Uwe Bott “The Globalist”/ Lufta tregtare e Donald Trump, është duke u përshkallëzuar. Disa ditë pas imponimit të tarifave me vlerë prej 34 miliardë dollarësh ndaj eksporteve kineze, me 16 miliardë dollarë të tjerë shtesë në shqyrtim, administrata amerikane bëri me dije se po mendon të vendosë gjithashtu një tarifë shtesë prej 200 miliardë dollarësh ndaj prodhimeve kineze.
Pak më shumë se 1 muaj më parë, Trump kishte imponuar tarifa ndëshkuese për importin e çelikut dhe aluminit edhe ndaj aleatëve të tillë si BE, Meksika dhe Kanadaja. Europa, Meksika dhe Kanadaja po hakmerren, po kështu edhe Kina, që ka premtuar të vazhdojë hakmarrjen nëse Shtetet e Bashkuara do të vendosin tarifa shtesë.
Trump ka vënë bast se mund ta fitojë këtë luftë. Tek e fundit, Kina eksporton mbi 500 miliardë mallra dollarë në Shtetet e Bashkuara, ndërsa Shtetet e Bashkuara eksportojnë vetëm 130 miliardë dollarë në Kinë. Efektet e luftës tregtare të Trump, do të jenë të dukshme.
Së pari, tarifat ndëshkuese, do të rrisin menjëherë çmimin e mallrave të prekura. Veprimet hakmarrëse nga BE, Kanadaja, Meksika dhe Kina, do të bëjnë të njëjtën gjë edhe për ekonomitë e tyre. Trump ka kërcënuar tashmë, se kanadezët dhe europianët “bëjnë gabim” nëse hakmerren. S’ka asnjë arsye për të besuar se presidenti Trump, nuk do t’i përgjigjet çdo kundër-tarife, me më shumë tarifa të reja nga ana e SHBA-së.
Para se ne ta ndjejmë, veprimet hakmarrëse do të shndërrohen në prioritetin kryesor të vendeve, dhe çmimet e konsumit në një spektër të gjerë mallrash, do të pësojnë rritje në mbarë botën. Por më e rëndësishmja, tarifat e reja të Trump, mund të shkatërrojnë zinxhirët e furnizimit global.
Ato janë ndërtuar në AND-në e kompanive të mëdha prodhuese në mbarë botën. Megjithatë, përtej përfitimit të “të mëdhenjve”, ato ofrojnë gjithashtu vende pune për shumë kompani të vogla, që janë pjesë përbërëse e këtyre zinxhirëve të furnizimit.
Nëse tarifat dhe kundër-tarifat e prishin këtë ndarje shumë efikase të punës, kjo pasojë e tërthortë e tarifave vjen me koston e rritjes së inflacionit, çka do të jetë një shumëfish i efekteve direkte të çmimeve nga tarifat ndëshkuese.
Kur inflacioni të ketë një prirje të qëndrueshme, kjo shkakton një efekt më të fshehtë mbi çmimet – zakonisht i referuar si “pritshmëria inflacioniste”. Ajo thotë se korporatat, konsumatorët, madje edhe qeveritë presin që inflacioni i vitit të ardhshëm të jetë po aq i lartë, apo edhe më shumë. Në përgatitjen për një ngjarje të tillë, ato e bëjnë atë një profeci vetë-përmbushëse.
Sigurisht, inflacioni i moderuar mund të jetë një gjë e mirë, veçanërisht kur shkaktohet nga një ekonomi në rritje dhe paga më të larta, duke rritur pasurinë neto të pjesëve të mëdha të popullsisë. Por ky nuk është aspak skenari i një lufte tregtare. Në këtë rast, inflacioni nuk është rezultat i një ekonomie në rritje, por është një faktor i jashtëm që nuk mund ta kontrollojë, asnjë agjent ekonomik i sektorit privat.
Prandaj, rritja ekonomike globale do të bjerë, vendet e punës do të humbasin, por çmimet
do të vazhdojnë të rriten. Mirë se vini në makthin më të madh të një ekonomisti:stagflacioni. Stagflacioni, e vendos politikën monetare në një dilemë. Nga njëra anë, inflacioni i lartë kërkon një rritje të normave të interesit, për të ruajtur stabilitetin e çmimeve.
Megjithatë, në të njëjtën kohë, rritja ekonomike në depresion kërkon norma të ulëta interesi për të stimuluar ekonominë. Strategjia e daljes nga stagflacioni është e pasigurt, nëse nuk zhduket shkaku origjinal për ndodhjen e tij, në këtë rast anulimi i tarifave të reja. Është e vështirë të imagjinohet që administrata e Trump, do të kishte guximin të pranonte një dështim të tillë të politikës së saj.
Pranimi i rrezikut të stagflacionit, është veçanërisht qesharak kur historia ka treguar se tarifat thjesht nuk do të rikthejnë në SHBA vendet e punës, që janë larguar tashmë. Tarifat Smoot-Hawley të shndërruara në ligj nga presidenti i SHBA-së Herbert Huver në vitin 1930, dhe kundër-tarifat që pasuan, ishin një nga faktorët kryesorë të Depresionit të Madh.
Më së fundmi në marsin e vitit 2002, presidenti Xhorxh W. Bush, imponoi gjithashtu tarifa mbi çelikun e importuar nga jashtë. Pasi kjo masë u gjet të ishte në kundërshtim me rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë, u anulua në dhjetorin e vitit 2003. Por deri atëherë, vetëm në SHBA kishin humbur rreth 200.000 vende pune.
Vendet e punës u humbën, pasi për çdo vend punë të krijuar në industrinë e çelikut, zhdukeshin disa vende të tjera në industritë që duhej të blinin nga jashtë çelikun special. Sipas Institutit Peterson për Ekonominë Ndërkombëtare, çdo vend pune në këtë sektor i kursente ekonomisë amerikane 400.000 dollarë.
Dëshira romantike e presidentit Trump, për kohët kur Amerika ishte dikur “e madhe”, kur industria vendase ishte e mbrojtur, dhe kur vendet e punës në prodhim ishin të bollshme, të kujton fjalët e Robert F.Kenedit, i cili dikur tha:”Ka njerëz në çdo kohë dhe në çdo vend, që duan të ndalojnë historinë në gjurmën e vet. Kanë frikë nga e ardhmja, mosbesim tek e tashmja, dhe evokojnë sigurinë e një të kaluare komode, e cila në fakt, nuk ka ekzistuar kurrë”.
PËRSHTATI : TIRANA TODAY
