Shqipëria në syrin e fotografit Enri Kanaj është bardh e zi. Ky është realiteti i një vendi i dalë nga një diktaturë e cila e përndoqi për shumë vjet. Por, fotografi ka risjellë në jetë kujtimet e tij të fëmijërisë gjatë periudhës komuniste ku familja e tij u largua nga Atdheu për t’u vendosur në Greqi, shkruan lemonde.fr.
Ai tashmë ka 10 vjet që është kthyer në Atdhe dhe për herë të parë ka publikuar albumin me foto të punuara bardhë e zi, më një kolazh të titulluar “Kthehu në Atdhe”.
Fotograf shqiptar, Enri Kanaj, është i interesuar për emigrantët dhe personat e zhvendosur. Një vepër që i bëri jehonë largimit të tij, në vitin 1991 në Greqi, në moshën 11 vjeçare, është “Kthehuni në Atdhe”, ku ai rizbulon atdheun e tij.
“Nuk kishte pothuajse asnjë aparat gjatë periudhës komuniste dhe fotot me ngjyra ishin një luks”, kujton ai. Ai ndër të tjera kujton dhe hapjen e kufijve të vendit të tij pasi deri në vitin 1991 ishte i izoluar.
Si shumë shqiptarë, prindërit e tij morën rrugën për në Greqi, ata mbanin me vete disa fotografi bardhë e zi, që kanë të fiksuara në to kujtime nga vendit i tyre i lindjes. Dhjetë vjet më vonë, ai është kthyer në Atdhe. Para syve të e tij u shfaq “një vend i ri, por që njihej lehtësisht”. Ai madje lufton për të shkuar dhe takuar të gjithë shoqërinë e tij të fëmijërisë në Tiranë. Ndërtesat kishin ndryshuar, por gradualisht ai filloi që të ambientohej. Ai ishte i shqetësuar pasi nuk dinte të fliste mirë shqip. “Atje fliteshin plot me fjalë të reja të huazuara nga anglishtja dhe italishtja”.
Enri Kanaj e la atdheun e tij në rënien e bllokut sovjetik, në vitin 1991. Por, ai është kthyer pas në kohënë dhe kujtimet e tij të fëmijërisë i ka sjellë në jetë duke bërë foto që ka nisur të punojë që nga viti 2009, dhe ka publikuar albumin me titullin “Kthehu në Atdhe”.
Fotografitë e i kthimit të tij (serinë e tij të fotove e quan “Kthehuni në Atdhe”) janë bërë bardhë e zi. Ai në këtë mënyra ka nxjerrë në pah kontraste e fytyrave të të fotografuarve, ku këto peizazhe tregojnë njerëzimin në sytë e bashkatdhetarëve të tij. Në këtë vepër fotografike, Enri Canaj përjetëson jetën e përditshme, dasmat dhe varrimet. Dy ritualet ku familjet dhe miqtë takohen. Në funerale, nuk është ankth ose trishtim që ai kërkon të tregojë, por thellësia e fytyrave që qajnë apo puthen.
Fotograf i fateve të thyera
Dasma janë ngjarje reale. Shqiptarët që punojnë në pjesën tjetër të Evropës dhe të botës vijnë në shtëpi në verë të martohen ose të marrë pjesë në gëzimet e të afërmve të tyre. Dikush që kalon në një fshat shqiptar në fund të gushtit mund të jetë i mbërthyer nga trafiku. Martesat, si varrimet, lidhen gjithashtu me religjionin e veçantë në një vend multi-denominational ku të gjitha praktikat fetare ishin ndaluar nga diktatura e kohës. Sindikatat e përziera janë të shpeshta.
Kur ai nuk ishte në Shqipëri, Enri Canaj punoi në Greqi dhe në Ballkan. Vendosur në Athinë, ai pa që Greqia po bëhej një vend i varfër me krizën ekonomike të vitit 2010. Dhe ai në atë kohë punoi disa foto të titulluara në albumin, “Hijet e Greqisë.” 
Çështja e emigrantëve është gjithashtu një subjekt që është afër zemrës së tij. Ai ndoqi emigrantët në Lahore në Pakistan, fotografoi ata që përpiqeshin të uleshin në anijet në portin e Patras. Ai veçanërisht ka shoqëruar valë të madhe të vitit 2015, sirianë të ikur luftës, ai i ka ndjekur në ishullin e Lesbos në rrugën e Ballkanit, në ëndrrën e tyre të Evropës që kthehet në një makth. Fëmija që u largua nga vendi i tij shumë shpejt u ndje i preokupuar nga këto fate të thyera.TIRANA TODAY
