Në vitin 2016, astronomët gjetën një planet potencialisht të banueshëm të quajtur Proxima b rreth yllit Proxima Centauri. Sipas tyre ai është vetëm 4.2 vjet dritë nga Toka. Tani, studiuesit kanë gjurmuar një sinjal të dytë për të cilin besojnë se i përket një super-Toke që rrotullohet nga i njëjti yll. Dhe duket se kjo gjë ka zgjuar sërish kuriozitetin për të zbuluar potencialin e këtij sistemi planetar.
Proxima Centauri është ylli më i afërt me diellin tonë. Bashkëjeton me një yll binar në Alpha Centauri. Proxima Centauri është një “yll xhuxh i kuq” në masë të ulët, i njohur si një “xhuxh” i klasit M. Ai është afër yllit të ndritshëm binar Alpha Centauri AB.
Të gjithë këta yje janë brenda plejadës së dobët të Centaurus, i cili nuk mund të shihet me sy të lirë.
Pas zbulimit të planetit të parë rreth Proxima Centauri, studiuesit spekuluan për ekzistencën e një planeti tjetër në sistem. Astronomët përdorën Rrugën e teleskopëve Atacama Large Millimeter / submillimeter, në Kili për të gjurmuar sinjalet e dritës që duket se vinin nga ai drejtim.
Autorët e një studimi të botuar në revistën ‘Science Advances’, ishin në gjendje të studionin më shumë se 17 vite të dhëna të shpejtësisë radiale nga sistemi i yjeve. Me qëllim përcaktimin nëse sinjali i përkiste një planeti rrethues.
Metoda e shpejtësisë radiale bazohet në gravitetin dhe efektin Doppler, në të cilin drita rritet ose zvogëlohet në frekuencë si burim. Dhe objektet e vëzhguara lëvizin drejt ose larg njëri-tjetrit.
Yjet nuk qëndrojnë plotësisht pa lëvizur kur janë orbituar nga planetët. Por ato lëvizin në qarqe të vogla si përgjigje ndaj tërheqjes së gravitetit nga planetët. Këto lëvizje ndryshojnë gjatësinë e valës së dritës së yllit. E cila në varësi të vendndodhjes së planetit, shkon ndërmjet ngjyrës së kuqe dhe blusë. Gjurmimi i këtyre lëvizjeve mund të ndihmojnë astronomët të gjejnë planetë.
Në raste të tilla studiuesit nuk përjashtojnë që sinjali mund të jetë për shkak të aktivitetit të fushës magnetike të yllit. Por sinjali që ata gjurmuan ka ndodhur gjatë një periudhe prej 1.900 ditësh – një tregues i fortë se një planet është i pranishëm.
“Edhe sistemi planetar më i afërt për ne mund të na sjellë befasi interesante,” tha Fabio Del Sordo, studiues në departamentin e fizikës në Universitetin e Kretës. “Proxima Centauri mbart një sistem planetar që është shumë më kompleks nga sa ne dinim. Ndaj dhe nuk e dimë se çfarë pritet të zbulohet më tej.”
Njihuni me fqinjët e planetit tonë
Planeti i dytë i sapo zbuluar, Proxima c, ngjason me një super-Tokë. Me masë më të madhe se ajo e Tokës, por më e vogël se Urani dhe Neptuni. Studiuesit vlerësojnë se ajo kompleton një orbitë të Proxima Centauri çdo 5.2 vite në Tokë.
Planeti i parë që gjendet rreth yllit, Proxima b, është gjashtë herë më i vogël dhe është 30 herë më afër yllit të tij, gjë që e bën atë më të ngrohtë.
Proxima b është 1.3 herë sa madhësia e Tokës dhe orbiton yllin e saj çdo 11.2 ditë. Është në një orbitë shumë të afërt të Proxima Centauri: vetëm 5% e distancës midis Tokës dhe diellit. Ato janë edhe më afër se Mërkuri dhe dielli. Por për shkak se ylli i tij është shumë më i freskët dhe më i dobët se dielli ynë; Proxima b ka një temperaturë që është e përshtatshme që uji i lëngshëm të ekzistojë në sipërfaqe pa avulluar.
Duke pasur parasysh afërsinë me yllin e saj, Proxima b gjithashtu preket nga rrezet ultravjollcë dhe rrezeve X. Ato janë 100 herë më të forta se intensiteti i asaj që merr Toka nga dielli. Nëse në atë planet do të kishte jetë, ajo do të preket nga ky rrezatim. Por deri në këto momente vazhdon të jetë spekulim sa i takon efektit që ka.
Edhe pse Proxima b është brenda zonës së banueshme të yllit të saj, që do të thotë se uji i lëngshëm mund të ekzistojë në sipërfaqe; kjo nuk do të thotë se në të vërtetë është i banueshëm. Dhe rrezatimi me të cilin përballet ka të ngjarë të ketë hequr elementet kryesore për jetën si hidrogjeni, oksigjeni dhe azoti.
Sipas studiuesve, planeti i zbuluar rishtas është intrigues sepse studimi i mëtejshëm mund të zbulojë sesi formohen planetë me masë të ulët, rreth yjeve të masës së ulët.
Po ashtu është përtej “vijës së borës” të sistemit, i cili sugjeron që çdo ujë në planet të jetë i ngrirë. Super-Tokat zakonisht krijohen afër “vijës së borës”, por jo përtej saj.
“Formimi i një super-Tokë përtej ‘vijës së borës’ sfidon gjithë ato planetë të krijuara deri më tani. Pasi ‘vija e borës’ është një vend i përshtatshëm për grumbullimin e super-Tokave. Kjo sepse në atë vend akumulohen akujt solidë.
Ose sugjeron që disku protoplanetar ishte shumë më i ngrohtë nga sa mendohej në fillim. Në përgjithësi, nuk ka asgjë që pengon ekzistencën e Proxima c, por formimi dhe historia evolucionare na bën të synojmë për një investigim më të thellë,” tha Mario Damasso, studiues në Institutin Kombëtar të Astrofizikës në Itali./ Burimi: CNN Përshtati: TIRANA TODAY
