Mbretëresha Elizabeta II, është një nga njerëzit më të famshëm dhe të admiruar në botë. Si udhëheqëse nominale e Mbretërisë së Bashkuar që nga viti 1952 – çka e bën atë monarkun me shërbimin më të gjatë në histori- ndikimi i saj ndihet në të gjithë botën.
Por, me gjithë këtë ndikim të madh, Mbretëresha nuk ka asnjë pushtet real mbi qeverinë britanike. Ndërsa monarkia ka evoluar gjatë qindra viteve, roli i saj është bërë kryesisht simbolik. Për shekuj me radhë, monarkia angleze pati një autoritet të madh. Por historia e saj është plot sfida për të dhe me lëshime për fisnikët.
Është i famshëm, nënshkrimi nga mbreti Xhon i Kartës së Madhe në vitin 1215, kur pranoi se fuqia monarkike ka kufijtë e veta, dhe ç’është më e rëndësishmja, kurora mbretërore nuk mund të vilte taksa pa pëlqimin e këshillit të zyrtarëve fetarë dhe feudalëve.
Ai këshill i përbërë nga figura të pasurish dhe plot pushtet, evoluoi në parlamentin anglez, që gradualisht mori një rol më të madh, ndërsa qytetarët filluan t’i drejtohen atij për të zgjidhur mosmarrëveshjet e tyre, dhe për të dërguar përfaqësues për ta kërkuar atë në emër të tyre.
Por në fillim roli i parlamentit, varej nga sa fuqi donte t’i jepte monarku, dhe se sa nevojë kishte ai për mbështetjen e prlamentit. Mbreti Çarlsi I qeverisi pa parlament për më shumë se një dekadë, duke vënë në lëvizje ngjarje që do të përfundonin me prerjen e kokës së tij, dhe anulimin e monarkisë në vitin 1649.
Më pas parlamenti sundoi pa mbret deri në rivendosjen e monarkisë në vitin 1660. Në Revolucionin e Lavdishëm të vitit 1688, parlamenti e ftoi Uilliamin e II Oranzh dhe gruan e tij Meri II, që të pushtonin Anglinë dhe ta shkarkonin mbretin Xhejmsi II, që dëshironte një pushtet absolut.
Më pas Uilliam dhe Merri pranuan Deklaratën e të Drejtave, që kërkonte ligjërisht mbledhjen e parlamentit, i dhanë këtij të fundit lirinë e plotë të fjalës dhe miratuan liri të ndryshme civile. Britania nuk ka një kushtetutë të shkruar si ajo e Shteteve të Bashkuara.
Por dokumentet themelore si Karta e Madhe dhe Deklarata e të Drejtave, morën zyrtarisht fuqi nga kurora mbretërore. Me kalimin e kohës parlamenti anglez evoluoi në një qeveri përfaqësuese të vërtetë, e ngjashme me Kongresin e Shteteve të Bashkuara.
Dhoma e lartë, ajo e Lordëve, përbëhet nga fisnikë dhe në fillim kishte gati të gjithë pushtetin e parlamentit. Por me kalimin e kohës dhoma e ulët, Dhoma e Komunave, u bë më e fuqishme. Monarku ruan të drejtën për të “ftuar” atë që dëshiron të formojë një qeveri, por kjo është një praktikë e mbetur që nga koha kur termi “kryeministër” ishte një mënyrë jozyrtare për t’iu referuar anëtarit të parlamentit të zgjedhur nga mbreti ose mbretëresha për të drejtuar procedurat.
Për më shumë se një shekull, kurora ia ka drejtuar gjithnjë këtë “ftesë’ liderit të partisë që kontrollon Parlamentin. Hera e fundit që një monark britanik u përpoq të impononte kryeministrin e tij të preferuar në parlament ishte në vitin 1834, por nuk funksionoi.
Po kështu, qeveria përfaqësuese thuhet se qeveris “në emër të saj”, dhe miratimi i saj zyrtar është ende i nevojshëm për shumë prej funksioneve të shtetit. Por që Mbretëresha të kritikojë, pengojë ose të mos aprovojë vullnetin e parlamentit, kjo do të ishte një shkelje e tradite mbi 1-shekullore.
Mbretëresha mbetet kryetarja e shtetit britanik, përfaqësuesja më e lartë e Mbretërisë së Bashkuar në skenën kombëtare dhe ndërkombëtare. Por kreu i qeverisë britanike është kryeministri. E para shërben si simbol i vendit, ndërsa ky i fundit si kreu ekzekutiv i qeverisë.
Në rolin e saj si kryetare e shtetit, Mbretëresha Elizabeta II mban një fjalim në hapjen e legjislaturës së çdo parlamenti të ri, dhe merr pjesë zyrtarisht në festa dhe raste të veçanta. Mbretëresha mban kontakte të ngushta me kryeministrin, dhe informohet rregullisht për të gjitha çështjet e rëndësishme kombëtare, por asnjëherë nuk ndërhyn publikisht në debatet politike, dhe vendimet përfundimtare nuk i takojnë asaj.
Ndërsa Familja Mbretërore ka hequr dorë nga pjesa dërrmues e pushtetit politik, Mbretëresha Elizabeta, burri dhe fëmijët e saj, kanë një rol të veçantë në organizata të ndryshme bamirësie. Ajo është presidente nderi në mbi 600 organizata bamirëse.
Ndërhyrja e saj gjatë disa prej krizave të mëdha në historinë e kohëve të fundit të Britanisë, përfshirë pandeminë e Covid-19, është vlerësuar shumë nga publiku. Ndërsa perandoria britanike u shkatërrua pas Luftës së Dytë Botërore, një numër kolonish të saj e shpallën pavarësinë, por nga ana tjetër zgjodhën hyrjen në Komonuelthin e Kombeve, ku Mbretëresha mbetet figura kryesore.
Qytetarët e Australisë, Kanadasë dhe shumë kombeve ishullore në të gjithë botën, e konsiderojnë veten nënshtetas të Mbretëreshës Elizabet. Fytyra e saj shfaqet në monedhat e shumë prej këtyre vendeve, dhe vizitat e saj në këto vende, shoqërohen me aktivitete të shumta festive.
Burimi i lajmit: https://www.history.com/news/what-is-the-queens-role-in-british-government
Përshtatur nga TIRANA TODAY
