22 Mars 1832 – Vdes shkrimtari i madh gjerman Johann Wolfgang Goethe
Johann Wolfgang Goethe lindi më 28 gusht 1749 në Frankfurt mbi Main në Vajmar. Babai i tij, Johann Caspar Goethe, trashëgimtar i një pasurie të madhe, ishte një jurist që nuk e ushtroi asnjëherë profesionin e tij. Edhe nëna e tij, Catharina Elisabeth Goethe, rridhte nga një familje e pasur dhe e nderuar e Frankfurtit, babai i së cilës me profesion jurist mbante postin më të lartë në organet e drejtësisë së qytetit.
Goethe u shqua që fëmije si një njeri i gjithëanshëm, shumë i edukuar e me kulturë të lartë, por njëkohësisht edhe i ashpër e këmbëngulës, tipare dalluese këto që shfaqeshin ndonjeherë pas konflikteve që lindnin brenda rrethit të tij familjar. Prindërit i i krijuan mundësi të kryyente një shkollim profesional sa më të avancuar.
Ai pati mundësinë që në fëmijëri të njihet nga afër me letërsinë. Në moshën 4-vjeçare nëna i lexonte përpara se të flinte tekste të marra jo vetëm nga librat për fëmijë, por nga Bibla, meqë ishte besimtare e kishës protestante. Në fundin e vitit 1753, gjyshja i dhuroi Goethe me rastin e Krishtlindjeve një mini-teatër kukullash.
Sipas dëshmive të mëvonshme të shkrimtarit, shenjat e para tipike dalluese të fantazisë së tij letrare, dëshmohen në talentin që kishte për të sajuar përralla të mrekullueshme, pas dëgjimit të të cilave shokët e tij mbeteshin të mahnitur. Ndërkohë Goethe u angazhua shumë në lexime, dhe kjo falë bibliotekës së babait të tij, e cila numëronte rreth 2 libra e vëllime të tematikave të shumta.
Mes të tjerash Goethe u njoh që i vogël me përmbajtjen e librit popullor “Dr.Faust”, që më vonë do të bëhej kryevepra e tij. Në moshën 16 vjeçare, ai nisi studimet për drejtësi në Universitetin e Lajpcigut. Gjatë qëndrimit atje, u dashurua për herë të parë në jetën e tij me zonjushën Käthchen Schönkopf. Marrëdhënia mes tyre zgjati rreth dy vjet. Më pas ajo nuk do të vazhdonte më, dhe u zgjidh me mirëkuptim reciprok. Tek ky përjetim emocional bazohet dhe subjekti i dramës së tij të parë “Die Laune des Verliebten” (Kapriçoja e të dashuruarit).
Krijimtaria letrare e Johann Wolfgang Goethe, përmban një numër të konsiderueshëm poezish, dramash, tregimesh dhe novelash. Perveç tyre ai ka publikuar dhe shumtë dorëshkrime autobiografike, estetike, artistiko-letrare, si dhe shkrime me përmbajtje nga fusha e shkencave natyrore.
Vlerat e tij si shkrimtar i talentuar ranë veçanërisht në sy tek romani i shumë-lexuar ”Stuhi e vrull”, për shkrimin e të cilit Goethe dha kontributin kryesor. Kurse si talent i romantizmit ai u bë gjerësisht i njohur në mbarë Europën në vitin 1774 me romanin “Vuajtjet e djaloshit Verter”. Më vonë ai ndryshoi stilin e shkrimeve të tij duke ju referuar idealeve të antikitetit.
Pas viteve 1790 së bashku me Friedrich Schiller ata u bënë përfaqsuesit më të denjë të epokës klasike të Vajmarit. Gjatë udhëtimeve të kryera në Francë dhe Itali, ai mblodhi njohuri të gjithëanshme.
Takimi në Strasburg të Francës me teologun dhe teoricienin e artit dhe të letërsisë Johann Gottfried Herder, ishte ndër më të rëndësishmit në jetën e shkrimtarit. Herder do të jetë për shumë kohë një mentor i tij, teksa e nxiti të riun Goethe të njihej më afër me potencialin e pashtershëm letrar të autorëve më në zë të letërsisë botërore Homeri, Shekspiri etj.
22 Mars 1622 – Në Xhejmstaun të Amerikës, indianët vrasin qindra kolonë europianë
Marrëdheniet mes kolonëve europianë Amerikë dhe banorëve vendas, nuk ka qenë asnjëherë të qeta. Më 22 Mars 1622, indianët e fisit Algonquian vrasin në Xhejmstaun 347 anglezë, ose një të tretën e popullsisë së përgjithshme të kolonisë. Në verën dhe vjeshtën e atij viti, kolonët që i mbijetuan sulmit të papritur, do të hakmerren duke djegur e shkatërruar fushat e misrit të indianëve, dhe detyruar të hynte në bisedime shefin e tribusë indiane Opeçansan. Gjatë ceremonisë së arritjes së marrëveshjes së paqes kolonët iu ofruan indianëve pije alkoolike, i dehën, i vunë në gjumë dhe vranë rreth 200 prej tyre. Vetë Opeçansan mundi të arratisej.
22 Mars 1457 – Bibla e Gutenberg, bëhet libri i parë i shtypur në botë. Libri u shit menjëherë, duke u përhapur në Angli dhe mendohet edhe në Suedi dhe Hungari. Deri në vitin 2009, ekzistonin 48 nga Biblat e para, por prej tyre vetëm 21 i kishin ende të gjitha faqet.
22 Mars 1765 – Parlamenti britanik miraton Aktin e Vulave, një taksë që do të vendoset drejtpërdrejti ndaj kolonive të saj në Amerikës, dhe që do të shkaktonte më vonë revolucionin për pavarësinë e SHBA-së.
22 Mars 1829 – Pas një takimi në Londër, 3 fuqitë mbrojtëse Britania, Franca dhe Rusia, përcaktojnë kufijtë e Greqisë që sapo kishte shpallur pavarësinë nga Perandoria Osmane.
22 Mars 1882 – Kongresi Amerikan miraton Aktin Edmunds, që ndalon zyrtarisht poligaminë, martesën e burrave më shumë gra. Brenda pak javësh 1300 burra u burgosën në bazë të këtij akti.
22 Mars 1916 – Perandori i fundit i Kinës, Yuan Shikai, abdikon nga froni, duke i hapur rrugë restaurimit të Republikës së Kinës.
22 Mars 1943 – Lufta e Dytë Botërore:E gjithë popullsia e fshatit Khatynit në Bjellorusi, digjet e gjallë nga forcat pushtuese naziste.
22 Mars 1933 – Akti Cullen-Harrison:Presidenti i SHBA-së Franklin Roosevelt nënshkruan një amendament të Aktit Volstead, duke legalizuar prodhimin dhe shitjen e birrës që përmban vetëm 3.2 përqind alkool, si dhe verërave të lehta.
22 Mars 1945 – Në Kajro të Egjiptit, themelohet Lidhja e vendeve Arabe.
22 Mars 1972 – Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara, vendos që personat e pamartuar kanë të drejtën të zotërojnë kontraceptivë.
22 Mars 2016 – Tre shpërthime kamikaze i marrin jetën 32 njerëzve, dhe plagosin 316 të tjerëe në aeroportin e Bruselit dhe në stacionin e metrosë Maelbek.
22 Mars 2017 – Një sulm terrorist pranë godinës së parlamentit britanik në Londër, shkakton 4 të vdekur dhe të paktën 20 të plagosur.
