E martë, 27 Tetor, 2020
10 C
Tirana

Arbitri ndërkombëtar për detin, një thikë e domosdoshme me dy presa

Më të lexuarat

Covid në vend: Në 24 orë 288 raste, numër i ulët i të shëruarve

Në 24 orët e fundit, është regjistruar një rënie e lehtë  e rasteve të reja me Covid-19 në vend. Ministria e Shëndetësisë, informon se 288...

Video/ Çmendet futbollisti, godet me lëvizje kung-fu lojtarin kundërshtar

Ndeshja e Ligës së Parë mes Montpelje dhe Reims përfundoi me rezultatin e thellë 0-4 për miqtë. Rezultati mbeti në hije për shkak të asaj...

Këto janë 4 simptomat e Covid-19, që mund t’ju çojnë në spital

Ndërsa mund të mos ketë nga ato që quhen “simptoma të një Covid-i të mirë”, disa janë padyshim më të këqija se të tjerat....

Manastirliu i përgjigjet akuzave të PD, ja kur do të hapet spitali Covid 3

Ditën e sotme ministrja e Shëndetësisë Ogerta Manastirliu ka zhvilluar një takim me stafin mjekësor në Spitalin Infektiv. Ministrja është shprehur se situata në të...

Përplasja me Macron, Erdogan thirrje turqve: Mos blini mallra franceze

Presidenti turk, Rexhep Taip Erdogan u ka bërë thirrje turqve që të mos blejnë mallrat franceze. Gjatë një fjalimi në televizion, ai u bëri thirrje...

Fotoja bëhet virale/ Melania Trump përdor sozi

Shpesh është folur që Zonja e Parë e SHBA ka një sozi, e cila e shoqëron presidentin hera-herës. Përkundrejt këtyre zërave, Trump e ka...

E përjashtojnë nga emisioni/ Nuk ndalet Shqipja, bën deklaratën e radhës

Emisioni ‘Përputhen’ përjashtoi nga emisioni konkurrenten Shqipe Hysenaj. Ajo bullizoi një prej çunave, dhe dy vajzat, Tean për peshën e saj dhe Anën për...

Kudo me truprojë, si ndryshoi jeta e Luanës pas përndjekjes (FOTO)

Pas denoncimit që bëri ndaj një të riu për përndjekje, moderatorja Luana Vjollca shfaqet kudo me truprojë. “Në çdo hap me mua. Faleminderit për sigurinë...

E trishtë, ndërron jetë ish-futbollisti i Manchester City

Manchester City ka dhënë një lajm të trishtë për botën e futbollit. Klubi njofton se ka ndërruar jetë në moshën 17-vjeçare ish-lojtari i të rinjve,...

Hajdari zbulon emrin e partisë me të cilën do garojë në zgjedhje

Deputetja Rudina Hajdari, do të garojë me një parti të re në zgjedhjet parlamentare të 25 prillit. Në ‘News 24’, Hajdari tha se partia e...

Nga Skënder Minxhozi

Ka një lojë pasqyrash në debatin për marrëveshjen detare mes Greqisë dhe Shqipërisë. Një nga ato situata iluzive dhe të vështira për t’u shquar saktë dhe për t’u kuptuar dhe zbërthyer në të gjitha detajet e tyre. Fjala vjen, ajo që fillimisht u pa si një akt force i Edi Ramës ndaj Mitsotakis, pra vizita tek “sulltani” Erdogan vetëm pak orë para vajtjes në Athinë, më pas u komentua nga mediat si një ndërmjetësim i mundshëm i kryeministrit shqiptar në sherrin më të fundit greko-turk për ishujt e Egjeut.

Ana tjetër e errët dhe e rrezikshme e pjesës tonë të diskutimit me grekët për detin, vjen nga precedenti i marrëveshjes së mëparshme të rrëzuar bujshëm nga Gjykata Kushtetuese shqiptare. Së treti, ujrat turbullohen edhe më tepër nga fakti që qeveria aktuale në Tiranë ka konsumuar një copë të mirë negociate me qeverinë Cipras, që sot nuk është më në fuqi në Athinë. Duke bërë që në kryeqytetin shqiptar të nisin spekulimet e zakonshme rreth faktit nëse ka ose jo një projekt-marrëveshje në fazë të avancuar me palën greke, apo thjesht gjithçka është rikthyer edhe një herë në pikën zero.

Në këtë aspekt të fundit duket se Edi Rama ka mësuar nga paraardhësit e tij demokratë. Teksa Berisha dhe Basha negocionin me qeverinë e Karamanlis në vitin 2009, duke marrë “hua” nga pala greke edhe hartat ushtarake mbi të cilat diskutoheshin kufinjtë detarë, qeveria aktuale ka deklaruar se do ta nisë procesin vetëm me praninë e një pale të tretë. Jo si Berisha, i cili pasi humbi në Kushtetuese me marrëveshjen që firmosi me dorën e Lulzim Bashës, hodhi idenë se mund të vijohej me një arbitrazh gjykatash. Jo. Rama ka hedhur idenë se tashmë deti mes Greqisë dhe Shqipërisë duhet të ketë një dëshmitar/këshilltar/arbitër. Një nocion ende për t’u përcaktuar, pasi format e asistencës në këtë drejtim janë të shumta.

Në vitin 2009 Shqipëria dhe Greqia diskutuan pa palë të tretë një marrëveshje që u cilësua nga Gjykata Kushtetuese si një akt që cënonte sovranitetin e Shqipërisë dhe integritetin e saj territorial. Ky dështim kishte brenda edhe standartin e ri që duhej të plotësonte negociata e radhës për këtë çeshtje. Dhe duket se parimi kryesor është që jo vetëm të gjenden kompromise delikate të natyrës politike dhe teknike, por edhe që gjithçka të zhvillohet në prani të një pale të tretë.

Siç na mëson historia, në vitin e largët 1984 Vatikani ndërmjetësoi me sukses një mosmarrëveshje territoriale dhe detare mbi Kepin Horn dhe ishujt Beagle, të pretenduara nga Argjentina dhe Kili. Papa Gjon Pali II ofroi të dërgojë përfaqësuesin e tij personal për të ndërmjetësuar, pasi ishin përhapur fjalë se junta argjentinase po bëhej gati për një pushtim ushtarak të këtyre territoreve. Vite më vonë, të njëjtën mënyrë zgjidhjeje do të përdornin Kroacia dhe Sllovenia, kur do të pranonin ndërmjetësimin e Havier Solanës, shefit të politikës së jashtme të BE, në një mosmarrëveshje detare. Një rol të tillë kanë luajtur gjatë viteve personalitete të njohura botërore si Ahtisari, De Melho etj. Precedentet në historinë botërore janë me dhjetra, në mos më qindra. Në këtë aspekt, debati shqiptaro-grek për detin me një palë të tretë si asistuese, është një masë preventive për të shmangur situata si ajo e vitit 2009, por edhe për t’i dhënë integritet dhe perspektivë të qartë procesit.

Duke propozuar një arbitër në bisedimet me Athinën, Edi Rama ka shuar që në pikënisje hamendjet dhe akuzat e opozitës apo të patriotëve të minutës së fundit, për shitje territoresh apo marrëveshje okulte në dëm të interesave tona shtetërore e kombëtare. Megjithëse Lulzim Basha deklaronte se Rama kishte vajtur tek idea e tij për detin, pra tek pala e tretë, ndryshimi i negociatës aktuale me atë të vitit 2009 është esencial. Një dekadë më parë palët negociuan mes tyre pa palë të tretë dhe vetëm kur Kushtetuesja në Tiranë rrëzoi marrëveshjen (e nënshkruar dhe duartrokitur solemnisht nga dyshja Berisha-Basha), hodhën si ide zgjidhjen e sherrit në arbitrazh ndërkombëtar.

Propozimi aktual i qeverisë shqiptare i del përpara kësaj ngatërrese potenciale dhe është një lëvizje mëse korrekte. Prania e një arbitri apo konsulenti të tretë e bën më të lehtë procesin, por njëkohësisht i jep atij një përmasë më komplekse. Nëse palët do t’ja besojnë vendimmarrjen një shteti, organizate apo personaliteti të caktuar, ato duhet të jenë të përgatitura që ta pranojnë ofertën  e tij. E cila, me gjasë, do të lerë shije të hidhur në gojën e njërës prej qeverive. Me futjen në lojë të një aktori të jashtëm, relativizohet pesha dhe roli i dy palëve në tryezë.

Shqiptarët dhe grekët duhet të jenë të përgatitur për këtë rrethanë, duke marrë përsipër të përmbushin kompromisin që do të arrihet. Të paktën kjo është ajo që ofron ndërmjetësimi ndërkombëtar në këto raste. Fjala vjen, nëse ndërmjetësi do ta merrte të mirëqenë tezën greke për shkëmbin liliput përballë Sarandës, ku pulëbardhat shkojnë për të hedhur glasat, duhet te jemi të përgatitur që të do të ishte edhe më e vështirë sesa sot, që të hidhej poshtë një qëndrim i tillë.  Kjo duhet llogaritur që tani.

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Kryemadhi: Rama i ka kthyer shqiptarët si qen me maska

Kryetarja e LSI,  Monika Kryemadhi ka folur në lidhje me vendimin e mbajtjes së maskës me detyrim në ambientet jashtë. Kryemadhi është shprehur se përdorimi...

Thaçi i ashpër me Perëndimin: Po i bën padrejtësi Kosovës me vizat

Presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, thotë se është padrejtësi që Bashkimi Evropian nuk liberalizon vizat me Kosovën. Sipas tij, Perëndimi ka rënë në lajthitje. Teksa foli...

Ndeshje dramatike në “San Siro”, Kumbulla i shënon dhe ndal Milanin

Përfundon supersfida e javës së 6 të Serisë A, mes Milanit dhe Romës. Ndeshja ka prodhuar jo vetëm lojë të bukur, por edhe gola, pasi...

Hajdari ashpërson tonet: PD dhe PS, banda që luftojnë me njëra-tjetrën

Për deputeten Rudina Hajdari, dy partitë më të mëdha në vend PD dhe PS janë kthyer në banda të cilat luftojnë me njëra-tjetrën. Hajdari shprehet...

Krijimi i partive të reja, Patozi: ‘Thërrmimi’ i PD mund të dali për mirë

Kreu i Bindjes Demokratike, Astrit Patozi, thotë se fragmentarizimi i PD mund t’i sjelli dobi Shqipërisë. Sipas tij, edhe nëse PD “thërrmohet fare, ndoshta nuk...