Nga Gustav Gressel, “European Council on Foreign Relations”
Pas aneksimit të Krimesë të Rusisë në vitin 2014, NATO u zotua t’i përshtatet situatës së re. Në samitin e Uellsit po atë vit, aleanca u angazhua të arrinte pragun e shpenzimeve prej 2 përqind të PBB-së, zgjeroi rolin e Forcës së Reagimit të NATO-s (NRF), si dhe krijoi një Task Forcë të Përbashkët të Gatishmërisë (VJTF), për të reaguar brenda 5 ditëve me një kontingjent të NATO-s në kufijtë lindorë të aleancës.
Dy vjet më vonë në Varshavë , aleanca ra dakord të dërgonte kontingjente ushtarake në secilin nga vendet baltike dhe Poloni. SHBA-të do të shtonin më vonë 3 batalione. Dhe në samitin e Brukselit në vitin 2018, NATO e bëri më të prekshme gatishmërinë e saj ushtarake:30 batalione, 30 ekipe luftarake dhe 30 anije luftarake, që do të bëheshin gati brenda 30 ditëve, në rastin e një emergjence.
Por është shumë herët, të shpallet “misioni i kryer”. Hapat e marrë pas këtyre 3 samiteve të NATO-s pas Krimesë, nuk janë të mjaftueshme për ta penguar Rusinë të përdorë në të ardhmen kërcënimet ushtarake dhe forcën kundër shteteve të tjera evropiane, madje edhe anëtarëve të NATO-s.
Një stërvitje e vitit 2016, tregoi se forcat e NATO-s në anën lindore, janë të pamjaftueshme për të mbrojtur Estoninë, Letoninë dhe Lituaninë. Në këto kushte, Rusia do të ishte në gjendje të fuste një numër të madh forcash tokësore në vendet baltike, përpara se të arrijnë përforcimet e NATO-s.
Rivlerësimi i situatës, kërkon që kohezioni i ngushtë strategjik, të jetë i besueshëm. Zakonisht angazhimi matet në terma financiarë. Shifrat tregojnë se rënia e shpenzimeve të mbrojtjes, që ndodhi pas krizës ekonomike të vitit 2008 është ndalur, por ndërkohë shpenzimet nuk janë përmirësuar në nivelet e para krizës.
Shpenzimet e mbrojtjes, u rritën kryesisht në krahun lindor të NATO-s, në ato shtete të kërcënuara drejtpërsëdrejti nga Rusia. Sidoqoftë, shpenzimi në vetvete, nuk është një pikë referimi për krahasimin e kapaciteteve ushtarake, apo për të kuptuar se sa i sigurt është një vend.
Diferencat e fuqisë blerëse, rregulloret kombëtare, financimi i aparateve burokratike që nuk lidhen me detyrat ushtarake si të tilla, të gjitha këto gjëra mund të bëjnë dallimin në aftësitë ushtarake. A janë përmirësuar aftësitë ushtarake evropiane që nga viti 2015?
Në disa aspekte, po. Gjatë 5 viteve të fundit vendet baltike dhe vendet evropiane jo-anëtare të NATO-s, si Suedia dhe Finlanda, kanë vendosur një rekord mbresëlënës për forcimin e kapaciteteve të tyre mbrojtëse. Por pak gjëra, kanë ndryshuar në pjesën tjetër të Evropës.
Në Gjermani, shpenzimet e mbrojtjes, janë shndërruar në një “mollë sherri” mes partive qeverisëse. Presioni i socialdemokratëve për të rritur shpenzimet sociale, nënkupton se qeveria nuk ka rënë dakord për një rritje të mëtejshme të shpenzimeve të mbrojtjes, aktualisht në nivelin 1.2 përqind të PBB, dhe që nga viti 2022 do të rritet në 1.3 përqind, ose rreth 43 miliardë euro.
Por për të ndërtuar trupat dhe sistemet e armëve, që tashmë i janë premtuar NATO-s si një kontribut për mbrojtjen e aleancës, qeveria e Berlinit kërkon një buxhet minimal prej 60 miliardë eurosh.
Ajo e ka shtyrë arritjen e objektivit të 2 përqindëshit, fillimisht nga 2024-a në vitin 2027, dhe tani në vitin 2032. Po kush do ta mbushë boshllëkun në NATO deri atëherë? Ndërkohë, ka edhe probleme të tjera. Polonia shpenzon më shumë se 2 për qind të PBB-së së saj për mbrojtjen, por prioriteti i qeverisë është të ndërtojë një milici të mbrojtjes territoriale. Por vlera ushtarake e 17 brigadave të këmbësorisë së armatosur lehtë, është shumë e kufizuar.
Ato përfshijnë vullnetarë pa përvojë ushtarake, të cilët marrin një trajnim vetëm 30 ditor në një vit. Në rastin e një krize me Rusinë, është e vështirë që ata të mobilizohen dhe të vendosen shpejt në front. Në muajt gusht-shtator 2014, formacionet e rregullta e të blinduara ushtarake ruse, i shpartalluan njësitë ukrainase të këmbësorisë, të përbëra nga vullnetarë të armatosur lehtë.
Në krizat e ardhshme me Rusinë, NATO mund të duket shumë më e dobët, sesa duket në letër.
Padyshim që dështimi i udhëheqësve politikë, për të hapur një diskutim publik në lidhje me këtë temë, ka ndikuar në këtë gjendje. Dhe shumë shpesh, këta liderë kanë qenë të kënaqur ta lejojnë Donald Trumpin t’u tërheqë vëmendjen, mbi detyrimet e paplotësuara nga vendet e Europës ndaj NATO-s./ Përktheu për Tirana Today, Alket Goca
