Nga: Minxin Pei “Project Syndicate”
Mund të duket e parakohshme, të sugjerohet që epidemia e koronavirusit COVID-19, e ka dëmtuar rëndë sundimin e Partisë Komuniste Kineze, sidomos në një kohë kur duket se po funksionojnë përpjekjet agresive të qeverisë për kontrollin e virusit.
Por do të ishte gabim, të nënvlerësoheshin pasojat negative politike të krizës më të madhe të shëndetit publik të Kinës, në historinë e dekadave të fundit.
Sipas një analize të “The New York Times”, të paktën 760 milionë kinezë, ose më shumë se gjysma e popullsisë së vendit, gjendet në shkallë të ndryshme të bllokimit në shtëpitë e tyre.
Kjo gjë ka sjellë pasoja të rënda individuale dhe kolektive, nga një djalë i ri që mbeti në shtëpi i vetëm për ditë të tëra, pasi pa vdekjen e gjyshit të tij, tek një ngadalësim domethënës i ekonomisë. Edhe pse udhëheqësit e Kinës, propagandojnë përparimin e tyre në frenimin e virusit, ata po shfaqin shenja stresi.
Ashtu si elitat në autokracitë e tjera, edhe ata ndjehen më të prekshëm politikisht gjatë krizave. Ata e dinë se kur frika dhe zhgënjimi i popullatës rritet, edhe gabimet e tyre më të vogla mund t’i kushtojnë shtrenjtë, dhe të shkaktojnë sfida të rënda ndaj pushtetit të tyre.
Dhe termi “frustrim” është i moderuar. Pasi publiku kinez është tërësisht i indinjuar nga përpjekjet e hershme të autoriteteve, për të fshehur informacionin rreth virusit të ri, përfshirë faktin që ai mund të transmetohet midis njerëzve.
Kjo nuk ishte askund më e dukshme sesa në zemërimin që shkaktoi njoftimi i datës 7 shkurt, se mjeku i Vuhanit, Li Uenliang, të cilin autoritetet vendase akuzuan për “përhapje thashethemesh”, u përpoq t’i paralajmëronte kolegët e tij për koronavirusin që në dhjetor, kishte vdekur vetë prej tij.
Teksa aparatet e censurës në Kinë u dobësuan përkohësisht – ndoshta për shkak se censuruesit nuk kishin marrë udhëzime të qarta, se si të reagonin përballë ngjarjeve të tilla – edhe gazetat zyrtare e botuan në faqet e para të tyre lajmin e vdekjes së Li.
Edhe drejtuesit e biznesit, një grup zakonisht apolitik, i kanë denoncuar sjelljet e autoriteteve të Vuhan, duke kërkuar më shumë përgjegjshmëri. S’ka dyshim se sjellja fillestare e autoriteteve ndaj epidemisë, ishte ajo që e mundësoi përhapjen e tij kaq të gjerë, me profesionistë e kujdesit shëndetësor – më shumë se 3.000 prej të cilëve janë infektuar deri më tani – që janë goditur veçanërisht më shumë së te tjerët.
Dhe përkundër përpjekjeve të qeverisë qendrore, për të bërë “kokë turku” autoritetet lokale – shumë zyrtarë të shëndetësisë në provincën e Hubeit janë pushuar nga puna – ka të ngjarë të ketë më shumë pikëpyetje rreth asaj çfarë dinte realisht presidenti Kinez Xi Jinping.
Dhe nuk është për t’u habitur: Xi ka punuar shumë për të riparuar imazhin e tij si një udhëheqës i fortë dhe kompetent. Kur qeveria qendrore urdhëroi mbylljen në karantinë të Vuhanit në fund të janarit, Xi urdhëroi kryeministrin Li Keqiang të udhëheqë task-forcën kundër koronavirusit. Por fakti që ishte Li, dhe jo Xi, ai që shkoi në Vuhan duket se dërgoi mesazhin e gabuar, siç e kuptoi ditët që pasuan edhe vetë Xi.
Më 3 shkurt, në një mbledhje të Komitetit të Përhershëm të Byrosë Politike, Xi përdori një ton jashtëzakonisht mbrojtës, në një fjalim që synonte kontrollin e dëmit. Ndërsa Xi pranoi se ai ishte njoftuar për epideminë para se të jepej lajmi në media, ai theksoi rolin e tij personal në udhëheqjen e luftës kundër virusit.
Për më tepër, më 10 shkurt, Xi bëri një seri paraqitjesh publike në Pekin, me synim forcimin e përshtypjes se ai është vazhdimisht në krye të punës. Tri ditë më vonë, shkarkoi shefat e partive të provincës Hubei dhe në bashkinë e Vuhanit, për trajtim të papërshtatshëm të krizës.
Dhe dy ditë pas kësaj, në një veprim të paparë më herët, PKK publikoi tekstin e plotë të fjalimit të Xi-së në Komitetin e Përhershëm të Byrosë.
Megjithëse Xi me sa duket e ka rifituar aurën e tij si një udhëheqës dominues – dhe jo vetëm falë propagandistëve të PKK, të cilët janë duke punuar jashtë orarit për të riparuar imazhin e tij – pasojat politike ka të ngjarë të jenë serioze.
Zemërimi i thellë popullor që u shfaq në ato momente të lirisë kibernetike relative – dy javët, nga fundi i janarit deri në fillim të shkurtit, kur censuruesit e humbën kontrollin mbi narrativën popullore – duhet të jenë thellësisht shqetësuese për Partinë Komuniste.
Në fakt, PKK mund të jetë shumë e aftë për të shtypur mendimin ndryshe, por shtypje nuk do të thotë ç’rrënjosje e plotë e kundërshtisë. Edhe një humbje e përkohshme e kontrollit, mund të çlirojë shumë ndjenja kundër regjimit. Imagjoni se çfarë mund të ndodhë me fatin e pushtetit të PKK, nëse kinezët do të ishin në gjendje të flisnin lirshëm për disa muaj, dhe jo vetëm për disa javë.
Pasoja politike e shpërthimit të COVID-19, mund të jetë erozioni i mbështetjes për PKK në mësin e klasës së mesme urbane të Kinës. Jo vetëm që jeta e tyre është tronditur nga epidemia dhe mënyra e reagimit. Por ata po e shohin se sa të pafuqishëm janë nën një regjim, që çmon sekretin dhe pushtetin e vet mbi shëndetin dhe mirëqenien publike.
Në epokën post-Mao, populli kinez dhe PKK i janë përmbajtur një kontrate të nënkuptuar sociale: njerëzit e tolerojnë monopolin politik të partisë, për sa kohë që ajo u garanton një progres të mjaftueshëm ekonomik dhe qeverisjen e duhur.
Trajtimi i dobët që i bëri PKK shpërthimit të COVID-19, e kërcënon këtë pakt të heshtur. Në këtë kuptim, regjimi njëpartiak i Kinës, mund të jetë në një pozitë shumë më të pasigurtë sesa mund të duket nga jashtë.
TIRANA TODAY
