Arrestimi të hënën i Marko Gjuriç, drejtor i zyrës së qeverisë serbe në Kosovë, shënoi incidentin e parë, që prej kohës kur Kosova shpalli pavarësinë në 2008.
Arrestimi rëndon tashmë lidhjet e tensionuara midis dy palëve, ku Serbia refuzon të njohë pavarësinë e Kosovës, shkruan Tirana Today.
Incidenit nxiti gjithashtu një luftë fjalësh mes zyrtarëve, si dhe tituj alarmues, edhe pse disa komentatorë politik e përshkruan ngjarjen si një “skenar të orkestruar” i projektuar për të përfituar figura të caktuara politike në të dy vendet.
Si u shpalos e gjithë këto?
Gjuriç hyri në Kosovë për të marrë pjesë në një takim në Mitrovicë, duke sfiduar autoritetet e Kosovës që e kishin paralajmëruar më parë se do ta ndalonin .
Zyrtari serb hyri nga një rrugë anësore në qytet, në vend që të kalonte nga pika kufitare.
Por sapo arriti në pjesën veriore të qytetit, ai u rrethua nga forca speciale. Duke u përkulur dhe me duart e lidhura pas shpinës, Gjuriç u arrestua.
Më vonë të hënën, më shumë se 30 vetë u plagosën pasi policia përdori granata të forta dhe gaz lotsjellës për të shpërndarë serbët që protestonin për arrestimin e Gjuriç, i cili u deportua në mbrëmje.
Të nesërmen në mëngjes, fjalë të tilla si “lufta”, “kaos” dhe “terror” mund të shihen nëpër titujt kryesorë të faqeve serbe.
Duke folur për gazetarët të martën, Gjuriç pohoi se arrestimi i tij ishte një provë për një përpjekje të mundshme nga policia e Kosovës për të marrë përsipër pjesën veriore të Kosovës, ku jeton një shumicë serbe.
Po të njëjtën ditë, Lista Serbe, partia kryesore e pakicës serbe në qeverinë e Kosovës, njoftoi tërheqjen e saj nga koalicioni qeverisës, duke thënë se në vend të kësaj do të formonte një shoqatë të komunave me shumicë serbe në Kosovë. Në përgjigje, Prishtina tha se do të kishte arrestime nëse ata do të përpiqeshin ta bënin këtë.
Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi denoncoi hyrjen e ndaluar të Gjuriç dhe tërheqjen e Listës Serbe si një “provokim” nga Serbia, ndërsa Enver Hoxhaj, zëvendëskryeministër i Kosovës, tha se veprime të tilla synojnë të destabilizojnë Kosovën.
Të mërkurën, kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, shkroi në Facebook për të konfirmuar se Kosova nuk do të ndahet dhe tha se asnjë territor nuk do të shkëmbehet, duke i kërkuar Listës Serbe të kthehet në tavolinë për të diskutuar çështje të përbashkëta.
Në përgjigje, Gjuriç shkroi në Twitter se deklarata e Haradinajt dëshmon se zyrtarët në Prishtinë “nuk duan paqe, por ata po përgatiten për luftë”.
Të enjten, ushtria e Serbisë organizoi një stërvitje ushtarake jashtë kryeqytetit, Beograd, ku mori pjesë edhe presidenti Aleksandar Vuçiç.
“Deklarata e Ramush Haradinajt e bën të qartë për të gjithë se në Prishtinë ka zyrtarë që nuk duan paqe, por ata po përgatisin një luftë. Ramush Haradinaj ka të drejtë që nuk mund të ketë ndarje dhe shkëmbim të territorit të Kosovës, sepse i gjithë territori i #KiM është pjesë e Republikës së Serbisë”, shkruante Gjuriç.
Një ‘skenar i orkestruar’
Shumë analistë politikë dhe komentatorë kanë argumentuar në ditët e fundit se orkestrimi i episodit me Gjuriç u krijua në mënyrë që disa liderë të mund të shtynin agjendat e tyre në rajonin e paqëndrueshëm.
“Ajo që ndodhi dje në Mitrovicë ka të gjitha tiparet e një krize të drejtuar, secila për arsyet e veta, nga Beogradi dhe Prishtina. Gjuriç ishte vetëm një aktor.
Autoritetet në Beograd, si dhe ata në Prishtinë, herë pas herë duhet të kujtojnë bashkësinë ndërkombëtare se ata i mbajnë çelësat e luftës dhe paqes në Kosovë.
Duke përdorur deklarata nxitëse dhe duke nxitur retorikën nacionaliste, Vuçiç kohët e fundit po përpiqet të devijojë vëmendjen nga fakti se afati përfundimtar për nënshkrimin e një marrëveshjeje të detyrueshme ligjore për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën po kalon.
Pastaj ai do të duhet të marrë disa vendime jopopullore, kështu që tani po rrit kredibilitetin e tij patriotik”, shkroi s Anastasijeviç.
Vuçiç vetë njoftoi të premten se një grup i zyrtarëve serbë do të shkonte në Mitrovicë të hënën me ose pa leje nga autoritetet e Prishtinës. Një leje e tillë zakonisht zgjat deri në tre ditë për t’u lëshuar.
Duke folur për gazetarët e Kosovës, Vuçiç provokoi autoritetet e Kosovës: “Unë po ju them se të lëshojnë lejen. Nëse e lëshoni apo jo, ata do të vijnë në veri të Mitrovicës. “
Menjëherë pas kësaj, qindra policë kufitarë të armatosur rëndë u vendosën përgjatë kufirit të Kosovës me Serbinë, si dhe Mitrovicë, në pritje të ardhjes së Gjuriç.
“Duket se ka një numër të madh të aktrove të përfshirë”, tha për Al Jazeera Florian Bieber, profesor i Studimeve të Evropës Juglindore në Universitetin e Austrisë të Grazit.
“Është e qartë se Gjuriç ishte i etur për të provokuarautoritetet e Kosovës dhe në mënyrë të qartë ata u përgjigjën me forcë jo-proporcionale”, shtoi ai.
“A është e pamundur të thuhet se ekziston një element i fshehtësisë midis dy qeverive, por është një lloj incidenti që përfitojë të dyja. Qeveria serbe mund të mblidhet kundër qeverisë së Kosovës dhe të rrisë kërkesat e saj në bisedimet e normalizimit bazuar në sjelljen e paarsyeshme të qeverisë së Kosovës.
Qeveria e Kosovës mund të kremtojë aftësinë e saj për të arrestuar një zyrtar serb në veri, veçanërisht pak ditë pasi marrëveshja e demarkacionit kufitar të miratuar nga nacionalistët e si tradhti dhe duke hequr dorë nga toka”.
Tensionet në rritje
Gjatë vitit të kaluar, disa incidente në rajon kanë ngritur shqetësime për rritje të tensioneve dhe mundësinë e përtërirë të konfliktit.
Në janar të vitit 2017, në një stuhi të orkestruar nga qeveria serbe, duke nisur një tren nga Beogradi në Mitrovicën e Veriut, ku shkruhej “Kosova është Serbi”. Treni u ndal në Serbi, rreth 11 km nga kufiri i Kosovës.
Në janar të këtij viti, një politikan kryesor i serbëve të Kosovës, Oliver Ivanoviç, u qëllua dhe u vra në mes të ditës në Mitrovicë; ndërsa autorët ende nuk janë arrestuar.
“Unë mendoj se qëndrimi i Beogradit ka të bëjë me gjithçka që është në fuqinë e tij për të ilustruar në BE se dialogu me Kosovën është i pamundur”, tha Jasmin Mujanoviç, një shkencëtar politik i specializuar në çështjet e Evropës Juglindore.
“Për këtë, ata vazhdimisht orkestrojnë skenarë të ndryshëm të cilët ata e dinë se do të provokojnë reagime të forta nga qeveria në Prishtinë, e cila është e prirur për të demonstruar opozitën e vet radikale nacionaliste se ata ushtrojnë autoritet të plotë mbi tërë territorin e Kosovës.
Kështu vitin e kaluar kishim fiasko qesharake të trenit, tani kemi këtë vizitë ministrore – gjithçka është një përpjekje e Vuçiçit për t’i treguar autoriteteve kosovare se nuk mund të shtypin serbet dhe se janë në rrezik”.
Këshilli për Marrëdhëniet me Jashtë (CFR), një think-tank i SHBA, parashikoi rritje të tensioneve dhe dhunës për Ballkanin në vitin 2018.
Në mënyrë të veçantë, CFR paralajmëroi për “shkallëzimin e tensioneve apo dhunës ekstremiste në Ballkan – Shqipëri, Bosnje dhe Herzegovinë, Kroaci, Kosovë, Maqedoni, Mal të Zi dhe Serbi – duke rezultuar në paqëndrueshmëri politike dhe përplasje të armatosura”. TIRANA TODAY
