“Stratfor”/Kur udhëheqësit e Shqipërisë, Serbisë, Bosnje-Hercegovinës, Maqedonisë, Malit të Zi dhe Kosovës u ulën të mërkurën me liderët e BE-së në Trieste të Italisë, agjenda ishte e njohur. Samiti ishte i katërti, në një seri takimesh vjetore në kuadër të të ashtuquajturit ‘Procesi i Berlinit’, qëllimi i të cilit është forcimi i lidhjeve ekonomike mes Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor, si dhe vetë vendeve të rajonit.
Samiti dhe Strategjia e BE-së
Takimi, në të cilën morën pjesë përfaqësues nga Gjermania, Franca dhe anëtarët e tjerë të unionit, ishte edhe përpjekja e fundit nga ana e Bashkimit Evropian për të ruajtur ndikimin e vet në një rajon politikisht të brishtë. Ndërsa samiti u fokusua kryesisht tek infrastruktura, duke e ndihmuar veçanërisht Ballkanin Perëndimor të bëhet më i lidhur në vetvete në fushën e energjisë dhe transportit, Procesi i Berlinit, është kryesisht një mjet i fuqisë së butë për Bashkimin Evropian. Paraja luan një rol të rëndësishëm në ushtrimin e një fuqie të tillë. Për periudhën 2014-2020, Bashkimi Evropian ka ndarë 11.7 miliardë euro në formën e fondeve të para- pranimit për vendet e Ballkanit Perëndimor që aspirojnë t’i bashkohen bllokut. Premtimi i anëtarësimit, dhe paratë që vijnë bashkë me të, përdoren në përpjekjen për ta bërë rajonin sa më të qëndrueshëm që të jetë e mundur, duke shërbyer ndërkohë si një mekanizëm kur bisedohet me udhëheqësit kombëtare dhe rajonalë.
Brishtësia e rajonit
Por, strategjia e Bashkimit Evropian për Ballkanin Perëndimor, nuk është pa sfidat e saj, dhe ka ende tension midis vendeve të rajonit. Për shembull Serbia, nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, e cila është një nga pengesat kryesore për anëtarësimin e saj në Bashkimin Evropian. Ndërkohë, qeveria rajonale e Republika Srpska, një prej subjekteve që përbëjnë Bosnje-Hercegovinën, kërcënon rregullisht se do të mbajë një referendum për pavarësinë. Serbia dhe Shqipëria kanë marrëdhënie të ftohta, ndërsa mosmarrëveshjet mes maqedonasve dhe shqiptarëve etnikë atje, janë politikisht të brishta. Disa mosmarrëveshje përfshijnë madje edhe vendet anëtare të BE-së, teksa Greqia nuk e njeh emrin e Maqedonisë, dhe ka kërcënuar të vendosë veton ndaj pranimit të saj të mundshëm në Bashkimin Evropian dhe NATO.
Kroacia
Kohët e fundit, Kroacia ka deklaruar se nuk do të njoha vendimin e një gjykatë ndërkombëtare, që ka për synim të zgjidhë një mosmarrëveshje kufitare me Slloveninë, çka mund të krijojë një precedent të rrezikshëm për kontestet e ardhshme kufitare në rajon.
Fuqia e butë
Brexit i Mbretërisë së Bashkuar, mund të dëmtojë më tej fuqinë e butë të Bashkimit Evropian, pasi buxheti i vogël i BE-së që mund të shkaktojë largimi nga unioni, mund të nënkuptojë kontribute më të vogla për Ballkanin Perëndimor.
Zgjerimi
Ç’është më e rëndësishmja, vetë Bashkimi Evropian nuk është me gjasë i gatshëm të pranojë anëtarë të rinj në një periudhë të afërt. Pas krizës ekonomike që filloi gati një dekadë më parë, blloku është përballur me probleme politike dhe ekonomike, si dhe ndjenja nacionaliste në rritje. Gjatë viteve të ardhshme, kërcënimi kryesor për stabilitetin në Ballkanin Perëndimor, do të jetë perceptimi se anëtarësimi në BE, nuk është më një perspektivë realiste për vendet e rajonit. Nëse premtimi i anëtarësimit dobësohet, qeveritë kombëtare dhe rajonale do të kenë më pak stimuj për të zbatuar reforma ekonomike dhe politike, apo për të kërkuar dialog politik me fqinjët e tyre.
Roli i Rusisë
Ndërkohë që ndikimi i Bashkimit Evropian mund të zbehet, një tjetër fuqi e huaj ka një rol aktiv në rajon: Rusia. Vendi ka lidhje politike, ekonomike dhe kulturore me vende si Serbia dhe rajone si Republika Srpska. Dhe Moska i përdor shpesh projektet në infrastrukturë, për të mbështetur politikën e saj të jashtme. Rusia është duke diskutuar me Bullgarinë, Serbinë dhe Hungarinë për të ringjallur projektin e tubacionit “South Stream”, që u braktis në vitin 2013 nën presionin e Bashkimit Evropian. Nëse Ballkani Perëndimor, detyrohet të presë shumë gjatë për t’u bashkuar me familjen e BE-së, vendet e këtij rajoni mund të zgjedhin një partner më të besueshëm diku tjetër.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
