Video/Sekretet e komunizmit shqiptar: Historia e avionit me pasagjerë, që u morr peng në Greqi

Ulja në Vlorë në vitin 1969, e një avioni grek pasagjerësh, është një nga historitë më sekrete të epokës komuniste në Shqipëri. Pamjet i përkasin avionit të shoqërisë “Olympic Airways” të marrë peng në aeroportin grek të Agrinjos nga mjeku Vasilis Cironis. Ai ishte themelues në vitin 1962 i një partie politike të majtë, që nuk ishte e legalizuar nga pushteti i kohës. Me ardhjen në pushtet të Juntës ushtarake, në prillin e vitit 1967, Cironis arrestohet. Në mesin e gushtit 1969, Cironis duke shfrytëzuar disa ditë leje nga burgu, dhe sezonin kaotik turistik, doktori 40-vjeçar merr peng së bashku me gruan dhe dy djemtë, avionin me 28 pasagjerë. I armatosur me pistoletë, ai i detyroi pilotët të udhëtojnë drejt Shqipërisë.

Pasi ishin futur në territorin shqiptar, pilotët u ndoqën nga 3 avionët luftarakë MIG, të ngritur nga aeroporti ushtarak i Kuçovës. Avioni grek, detyrohet të bëjë ulje emergjente, në një strishë të gjelbër pranë aeroportit të Vlorës. Asnjë nga pasagjerët nuk lëndohet. Në fillim autoritetet shqiptare e arrestojnë Cironis, duke besuar se është një spiun. Më pas shtrojnë një banket për familjen, ekuipazhin dhe pasagjerët, pritje të cilën, më vonë, një nga pilotët do ta përshkruante si një event kinematografik. Pas ndërhyrjes së qeverisë turke, qeveria komuniste, ra dakord ta lejojë kthimin në Greqi të avionit dhe pasagjerëve.

Vasilis Cironis u dërgua bashkë me familjen në Suedi, ku kërkoi strehim politik. Rikthehet në Greqi në vitin 1974, ku themelon një parti politike, me prirje radikale. Në zgjedhjet e para të lira të 1977-ës, partia e tij paraqitet shumë mirë. Partitë tradicionale u alarmuan, Policia u përpoq ta arrestonte në hyrjen e shtëpisë së tij, por Cironis u kundërpërgjigj me armë. Nga 30 nëntori 1977, mjeku u rrethua nga forcat speciale. Ai e shpalli banesën e tij “një shtet të pavarur”, dhe përmes disa megafonëve të vendosur në ballkon, nisi të mbante fjalime kundër “shtetit fashist”, dhe u bënte thirrje njerëzve të rebeloheshin. Më 4 korrik 1978, 28 komando speciale sulmuan apartamentin me ndihmën e gazit lotsjellës. Në fund të operacionit, doktori Cironis ishte i vdekur. Policia tha se ai kishte vrarë veten, por bashkëshortja tha publikisht se u vra nga “fashistët”. Në fakt, as mjekësia ligjore nuk arriti të dëshmojë, që vdekja ishte rezultat i vetëvrasjes.