Nga Tim King, “CNN”/Pas një viti nga ky moment, Mbretëria e Bashkuar, do të ketë lënë zyrtarisht Bashkimin Evropian. Por a do të vërejë këtë ndokush? Kjo pyetje është debatuar ashpër në Britani, ku dita e Brexit, 29 mars 2019 – është përshkruar nga disa si fundi i botës, dhe përqeshur nga të tjerët si një jo-ngjarje.
Mbështetësit më të zellshëm të Brexit, nuk janë të kënaqur që kryeministrja Theresa May ka negociuar mbi një periudhë “zbatimi”, gjatë së cilës Britania do të vazhdojë të veprojë në përputhje me rregullat e BE-së.
Jacob Rees-Mogg, një deputet konservator dhe udhëheqës i Grupit Europian të Reformave kundër BE-së, ankohet se gjatë kësaj periudhe tranzicioni, Mbretëria e Bashkuar do të jetë “një shtet vasal”, i privuar nga çdo pushtet vendimmarrës në institucionet e BE-së, megjithëse ende e mbërthyer me detyrat e një shteti anëtar, dhe duke shlyer ende detyrimet financiare.
Ndërkohë në Brukse është diskutuar akoma më shumë pyetja se çfarë ndryshon pas Ditës Brexit. Megjithëse Michel Barnier, negociatori kryesor i BE-së, ka paralajmëruar në mënyrë të përsëritur homologun e tij britanik David Davis se “ora po kalon”, paralajmërimi mund të adresohet në mënyrë të barabartë dhe ndaj BE27.
Në vetëm një vit, ministrat britanikë do të zhduken nga sallat e Këshillit Evropian ku miratohet legjislacioni i BE-së, dhe eurodeputetët britanikë nga komisionet e dhomave të Parlamentit Europian.
E parë përmes prizmit të shtrembëruar të debatit të Brexit, kjo mund të interpretohet si një rezultat i kënaqshëm për 27 kombet e mbetura në BE: ata do të jenë të lirë të kryejnë punët e tyre pa barrën e krizës ekzistenciale të Britanisë së Madhe (e cila do të argumentonin disa, e ka dëmtuar BE-në që nga anëtarësimi i vendit ishullor në vitin 1973).
Por një interpretim i tillë, i nënshtrohet shumë llogarive të fushatës së referendumit të Brexit (dhe në fakt negociatave të mëvonshme mbi kushtet e daljes nga unioni), dhe fiksimit të Brukselit me atë që Britania e Madhe merr nga anëtarësimi në BE.
Është folur shumë pak rreth – në Bruksel apo edhe në Britani – asaj që përfiton BE-ja nga anëtarësimi i Mbretërisë së Bashkuar, përtej shumës tejet të diskutueshme që Britania e Madhe paguan në buxhetin e BE-së. Ajo që merr BE – dhe ajo nga e cila BE do të privohet pas vetëm një viti – është një vend që është një lojtar serioz në gati të gjitha frontet e politikës të unionit.
Mund të mos jetë një superfuqi perandorake si dikur, por në raport me shumicën e shteteve të tjera të BE-së, është ende pranë majës. Më së shumti, është një lojtar serioz ekonomik, me një sektor shërbimesh financiare veçanërisht të rëndësishme dhe monedhën e vet. Është një lojtar serioz i politikës së jashtme – një fuqi bërthamore me një vend të përhershëm në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.
Më pak e qartë, por shumë e rëndësishme për BE-në, janë fushat e ekspertizës që rrjedhin nga këto pika të forta: në ligj dhe kontabilitet; në diplomaci dhe mbrojtje. Këto mund të konsiderohen si pikat e forta tradicionale britanike, por po aq e qartë për BE-në, Britania e Madhe ka qenë një pioniere në fushat e reja të politikës, si teknologjia e informacionit, energjia dhe ndryshimet klimatike.
Por çfarëdolloj arsye, Britania e Madhe ka zhvilluar eksperiencë dhe ekspertizë, që shtetet e tjera të BE-së nuk e kanë. Britania do të mungojë edhe për pjesën që ka luajtur në mbështetjen e shteteve të Evropës Qendrore dhe Lindore.
Në vitet e fundit, BE e kanë goditur një sërë krizash – një krizë e borxheve në falimentimet e bankave, kërcënuan anëtarësimin në eurozonë të Greqisë, Qipros dhe të tjerëve, gjë që çoi në programet shtrënguese të imponuara nga Brukseli.
Valët e emigracionit, disa të nxitura nga luftërat në Irak dhe Siri, e vunë në pikëpyetje zonën Shengen të udhëtimit pa viza, dhe kërcënuan mbretërimin e kancelares gjermane Angela Merkel.
Këto kriza, e testuan kohezionin e BE-së, dhe vunë në pikëpyetje besnikërinë e Europës Perëndimore ndaj 13 vendeve që u bashkuan nga viti 2004 ose më pas. Negociatat e Brexit, kanë krijuar kohët e fundit një unitet artificial mes 27 shteteve, që janë në anën e kundërt të tryezës nga Mbretëria e Bashkuar.
Por tensionet Lindje-Perëndim mbeten, të forcuara nga anti-demokratët që drejtojnë aktualisht qeveritë në Poloni dhe Hungari; dhe diskutimet mbi ciklin e ardhshëm të buxhetit 7- vjeçar të BE do t’i nxjerrin në sipërfaqe këto tensione.
Për më tepër, presidenti francez Emanuel Makron, ka ambicie për të forcuar fuqitë e eurozonës (e cila nuk përfshin Poloninë, Republikën Çeke, Hungarinë, Rumaninë, Bullgarinë dhe Kroacinë).
Ai po kërkon me këmbëngulje nga BE të forcojë mbrojtjen sociale, dhe paralajmëron masa kundër konkurrencës së pandershme nga krahu i punës i lirë.
Në përgjithësi, në debate të tilla, Britania e Madhe ka qenë një kundërpeshë ndaj Francës, dhe në në linjë me Europën Lindore:një ekonomi liberale, mbrojtje e konkurrencës, kundërshtim të kostove më të mëdha sociale, dhe duke favorizuar vetëm një ndryshim të vogël të rregulloreve.
Pyetja emergjente sot në Bruksel, është se kush do të jetë e përgatitur të kundërshtojë Francën? Kjo pyetje, u la pezull ndërsa po formohej koalicioni i qeverisë gjermane, dhe është akoma herët të njihet natyra e marrëdhënies Makron-Merkel.
Ndërkohë, zgjedhjet në Itali duket se nuk kanë gjasa të prodhojnë një qeveri që do ta ndryshojë traditën e nënvlerësimit të Romës në qarqet e BE, në një kohë që Spanja është e hutuar nga saga katalanase. Ndërkohë numërimi mbrapsht drejt Brexit zyrtar ka filluar. Pëshpëritni mbi të, por BE-ja nuk është ende gati të jetojë pa Mbretërinë e Bashkuar.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
