Fisi Kayan i Tajlandës Veriore, cilësuar edhe si “njerëzit me qafë të gjatë”, janë mjaft të njohur pasi mbajnë unaza në qafë. Gratë e këtij fisi dihet se mbajnë unaza në qafë të bëra nga burra burmezë.
Kayanët besojnë se sa më e gjatë të jetë qafa, aq më e bukur është gruaja. Qysh në moshën pesë vjeçare, gratë kayane janë njohur me përdorimin e unazave në qafë. Ato veshin më shumë mbështjellje bronzi ndërsa plaken. Ka raporte se ato shtojnë një spitale çdo dy vite.
Kayanët janë me origjinë nga Mianmari. Ata ikën në kufijtë e Tajlandës në fund të viteve 1980, gjatë konfliktit midis ushtrisë së Mianmarit dhe forcave rebele. Gjatë kësaj kohe, ata u vendosën në disa kampe refugjatësh brenda zonave kufitare të Tajlandës, ku kërkuan strehim. Kishte një “seksion me qafë të gjatë” dhe përfundimisht u bë një vend për turizëm.
Brenda një kohe të shkurtër, gratë kayane u bënë shpejt një burim i madh vëmendjeje. Qëndrimi i tyre në Tajlandë i bëri të dukshëm, sepse turistët filluan të interesoheshin për pamjen e tyre. Bobinat e qafës dhe aspekte të tjera të kulturës së tyre, ishin mjaft magjepsëse për turistët.
Dikur dhe tani, vizitorët janë të shpejtë për të kërkuar një foto me gratë kayan, me pamje ekzotike. Në fakt, vlerësohet se mbi 40,000 turistë paguajnë rreth 8 deri në 16 dollarë çdo vit për të ndaluar në kufirin kodrinor, në mënyrë që të mund t’i shohin këto gra ose të bëjnë foto me to.
Gratë i mbajnë unazat gjatë gjithë vitit, edhe kur flenë. Edhe pse asnjë grua e fisit kayan nuk ka qenë në gjendje të japë një shpjegim konkret për adoptimin e kësaj tradite shekullore, disa arsye i janë atribuar përdorimit dhe ekzistencës së saj të vazhdueshme.
Ndërsa disa indigjenë kanë thënë se mbështjelljet prej bronzi janë një formë e mbrojtjes së grave nga rrëmbimi nga fiset rivale. Të tjerë kanë shpjeguar se kjo është për t’i parandaluar ato nga sulmet e tigrave që synojnë qafën.
Në ditët e sotme, shpjegimi i përgjithshëm është se bobinat e qafës përdoren për të ruajtur kulturën. Përveç mbrojtjes, mund të duket sikur mbështjelljet e qafës janë gjithashtu të përdorimit estetik.
Gratë Kayan quhen “gratë gjirafa” për shkak të qafës së tyre të gjatë. Unazat e tyre në qafë quhen gjithashtu “Padaung”. Këto karakteristika mbeten një spektakël për turistët.
Unazat janë mjaft të shtrenjta, dhe jo çdo familje mund ta përballojë atë. Me kalimin e kohës dhe përdorimit, çmimi i tij vazhdon të rritet.
Anët negative të traditës së qafës së gjatë
Janë shprehur shqetësime për përdorimin e vazhdueshëm të mbështjellësve të qafës dhe se si ato paraqesin rreziqe serioze për shëndetin, duke shkaktuar dëmtimin e rruazave në shtyllën kurrizore.
Ndonjëherë, mbështjelljet e qafës mund të peshojnë gati 20 kilogramë. Kjo e bën të vështirë, të rëndë dhe të dhimbshme për t’u përdorur kundër qafës së brishtë të kujtdo.
Gratë kayan gjithashtu nuk kanë zgjidhje tjetër veçse të flenë me mbështjelljet prej bronzi në qafë. Ndërsa flenë, ata mbulojnë qafën me gjethe për të parandaluar plagët. Efekti i kësaj është një zhvendosje graduale e kockës së qafës.
Përveç shqetësimit, raportohet se shumë gra janë nën presion për të përdorur unazat e qafës, sepse kjo është një burim jetese për to. Pavarësisht dhimbjes, e përdorin sepse duhet të fitojnë para nga turistët.
Statusi i refugjatit i këtyre grave, e bën të vështirë për to të gjejnë punë të mira. Kështu që ato mbështeten në atë që marrin nga të huajt, që janë të magjepsur nga pamja e tyre.
Gjithashtu, paratë e marra nga turistët nuk shkojnë direkt për fisin kayan. Përkundrazi, gratë kayan fitojnë më shumë para nga stolitë që shesin, zanatet e tyre dhe nga dyqanet e tyre të dhuratave. Ndonjëherë, grave me unaza në qafë u jepen paga shtesë.
Gratë gjithashtu nuk lejohen të diskutojnë problemet e tyre me të huajt. Nëse e bëjnë, pagat e tyre do të ulen. Ato gjithashtu mund të ndëshkohen për çdo gjë moderne si përdorimi i kompjuterëve ose telefonave celularë.
Megjithëse disa njerëz mendojnë se kayanëve u është lejuar të ruajnë kulturën e tyre, ka mendime të ndryshme se kjo po përdoret si bazë për shfrytëzim.
Praktika aktuale
Vitet e fundit, Tajlanda ka fituar më shumë popullaritet dhe vëmendje për shkak të ekzistencës së traditës kayan. Vendi ka marrë më shumë të ardhura nga turistët, dhe kjo ka qenë në favor të shumë biznesmenëve vendas.
Megjithatë, ka gra Kayan që kanë vendosur të mos përdorin unazat e qafës, sepse e konsiderojnë atë si një praktikë të neveritshme që e ka vjetëruar realitetin modern. Këto gra e shohin atë si një zakon të vjetër që nuk duhet të praktikohet në kohët bashkëkohore dhe po përpiqen t’i japin fund.
Nga ana tjetër, disa gra ende përdorin unazat prej tunxhi, sepse e shohin traditën si shprehje të vlerave të tyre kulturore.
Burimi i lajmit: historyofyesterday. Përshtatur nga Tirana Today
