U deshën gati 20 vjet punë e detajuar dhe një shteg që përshkoi kontinente, përpara se çështja e relikes së humbur prej 1 milion dollarësh të mbyllej. “Një pjesë e dashur e historisë, (po) më në fund po kthehet në shtëpi”, tha një zyrtar amerikan në një ceremoni që shënoi rastin.
Ajo pjesë e historisë është një monedhë e vogël argjendi e pasur me simbolikë, e prerë gjatë një revolte hebreje gati 2000 vjet më parë.
E grabitur në Izrael në vitin 2002, përfundimisht u gjurmua, u sekuestrua dhe po kthehet atje nga erdhi.
Rasti u zgjidh kur Autoriteti Izraelit i Antikiteteve (IAA) mësoi nga informatorët se monedha ishte marrë nga palestinezët nga një grumbull i zbuluar në Luginën Ella, në jug të Jerusalemit.
IAA thotë se kaloi një dekadë e gjysmë të ardhshme duke u përpjekur për të gjetur monedhën, e cila kaloi nëpër tregjet e paligjshme të antikiteteve në Izrael, Jordani dhe MB. Ai përfundimisht u eksportua në SHBA për shitje në ankand në 2017.
IAA njoftoi Hetimet e Sigurisë Kombëtare të SHBA (HSI), të cilat më pas morën ruajtje administrative të monedhës. Hetimi iu kalua Njësisë së Trafikimit të Antikiteteve të Prokurorit të Qarkut Manhattan (ATU), e cila mori një urdhër gjykate për riatdhesimin e monedhës bazuar në informacionet nga informatorët në pesë vende së bashku me ndihmën e autoriteteve në Evropë dhe Lindjen e Mesme.
Monedha u dorëzua të hënën në një ceremoni në zyrën e Prokurorit të Qarkut të Manhatanit, ku morën pjesë zyrtarë amerikanë dhe izraelitë, përfshirë ambasadorin e Izraelit në OKB, Gilad Erdan.
“Sot ne bashkohemi me partnerët tanë për të kthyer një pjesë tepër të rrallë të historisë së Izraelit, monedhën, një simbol i pavarësisë nga koha e pranisë romake në atë që tani është Izraeli modern”, tha agjenti i HSI Ricky J Patel gjatë mbledhjes.
Monedha e argjendtë, e stampuar me motive hebraike, është një nga katër të tilla të llojit të saj që dihet se ekzistojnë. IAA e datoi atë në vitin 69 pas Krishtit – viti i katërt i Revoltës së Madhe.
Prerja e një monedhe të tillë ishte “në fakt një deklaratë e pavarësisë nga hebrenjtë në tokën e Izraelit, një deklaratë kundër perandorisë së fuqishme që qëndronte para tyre”, tha Ilan Hadad nga IAA.
Revolta e Madhe pa një rebelim nga hebrenjtë në Jude kundër sundimit shtypës nga romakët, të cilët i kishin dhënë fund pavarësisë hebreje atje një shekull më parë.
Kryengritja arriti kulmin me shkatërrimin e Jeruzalemit nga romakët, dhe tempullin e dytë hebre në vitin 70 pas Krishtit.
Burimi i lajmit: BBC. Përshtatur nga Tirana Today
