Kulla Eifel, kryevepra arkitektonike e inxhinierit francez me të njëjtin emër, u ndërtua në funksion të ekspozitës ndërkombëtare, “EXPO 1889”, dhe u bë pothuajse menjëherë monumenti simbol i Parisit, i admiruar (dhe i zilepsur) nga e gjithë bota.
Nga tre qytetet kryesore të Perëndimit, në brigjet amerikane Nju Jorku u nderua me Statujën e Lirisë (struktura e brendshme e të cilës u projektua pikërisht nga Gustav Eifel), por francezët nuk nderuan në të njëjtën mënyrë edhe Londrën.
Pavarësisht se kryeqyteti britanik kishte parë ndërtimin në vitet 1800 të Big Ben-it, kullës më të famshme të sahatit në botë, zilia e anglezëve përballë kullës gjigante franceze ishte e pangushëllueshme.
Ideja për të krijuar një kopje, që mund të dëmtonte reputacionin e versionit origjinal përtej kanalit të La Manshit, ishte e një anëtari të parlamentit britanik, Sër Eduard Uotkin, i cili tha frazën e paharrueshme “çdo gjë që mund ta bëjë Parisi, Londra mund të bëjë edhe më të madhe!”.
Ai pati guximin (apo pafytyrësinë) t’i kërkonte madje personalisht inxhinier Eifelit të projektonte kullën e re të Londrës, por ky i fundit refuzoi duke thënë (sigurisht) se bashkatdhetarët e tij nuk do ta konsideronin më një francez të mirë.
Uotkin, duke mos lënë asnjë gur pa lëvizuar, promovoi organizimin e një konkursi në vitin 1890 për të projektuar “Kullën e Madhe të Londrës”. U hartuan ftesat, dhe broshurat me detajet e kërkesave u prodhuan me nxitim. Projekti fitues, numri 37, fitoi 500 gini: Kulla tetëkëndore ishte gati për t’u ndërtuar.
Morali shfajësues ishte se: “Një nga objektet më interesante në Paris është Kulla Eifel. Duke marrë parasysh popullaritetin e madh të Kullës Eifel, dhe përfitimet ekonomike të kompanisë që e realizoi atë, nuk është e vështirë të parashikohet se gjatë një periudhe të shkurtër kohore, çdo vend i madh do të ketë kullën e vet”.
Ndërtimi i Kullës së Londrës filloi në vitin 1893, në zonën ku sot ndodhet stadiumi mitik i Uemblit. Kulla, sipas projektit, duhej të ishte 34 metra më e lartë se sa ajo e Parisit, duke arritur një lartësi prej 370 metrash, por në fakt nuk arriti që të përfundohej kurrë.
Ndërtimi i Kullës dhe Parku Uembli duhet të përfshinte restorante, teatro, dyqane, sauna dhe kopshte dimërore, për t’u bërë një atraksion fitimprurës për investitorët që financonin projektin. Uotkin bëri një thirrje për të kërkuar fonde tek kompanitë private, por mori përgjigje negative.
Gjithsesi, vendosi të ndërtojë me çdo kusht kullën “e tij”, duke braktisur dizajnin origjinal të tetëkëndëshit, dhe zgjedhur një projekt me 4 shtylla, më pak i kushtueshëm financiarisht për t’u zbatuar.
U fillua nga puna, dhe Parku Uembli i rinovuar u hap në vitin 1894, me kullën e papërfunduar 47 metra të lartë. Në vitin 1895, Uotkin filloi të vuajë nga problemet e para shëndetësore, dhe kulla e çeliktë e Londrës mbeti e paplotë.
Në vitin 1899 kompania me të njëjtin emër e deputetit britanik u mbyll, dhe pronari i saj vdiq në vitin 1901. Në vitin 1907, Kulla e Uotkinit u shkatërrua e gjitha, dhe sot në vendin e saj gjendet Stadium Uembli.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
