30 Mars 1981 – Presidenti amerikan, Ronald Regan, mbetet i plagosur gjatë një atentati
Presidenti i Shteteve të Bashkuara dhe 3 anëtare të stafit të tij dhe të sigurisë, qëllohen dhe plagosen nga Xhon Hinkli Xhunior në Uashington, teksa po largoheshin nga një aktivitet në hotelin “Ëashington Hilton”. Regan u godit nga një plumb i vetëm që i theu një brinjë, depërtoi në mushkëri dhe shkaktoi një hemoragji të madhe të brendshme.
Por fatmirësisht presidenti i mbijetoi atentatit. Nuk pati asnjë nevojë për zëvendësimin e përkohshëm të presidentit, edhe pse Sekretari i Shtetit Aleksandër Hejg tha se situata “ishte nën kontroll”, ndërsa zëvendëspresidenti Xhorxh H.Ë Bush u rrikthye në Uashington.
Përveç Reganit, në sulmin me armë u plagos zëdhënësi i shtypit i Shtëpisë së Bardhë, Xhejms Bredi, agjenti sekret Tim Mekarthi, dhe oficeri i policisë Tomas Delahanti. Të tre mbijetuan, por Bradi pësoi dëmtime të rënda në tru dhe mbeti invalid. Madje vdekja e tij më 2014-ën, u konsiderua vrasje, pasi ishte shkaktuar pikërisht nga ajo plagosje.
Atentatori Xhon Hinkli vuante nga erotomania, dhe motivimi i tij për sulmin lindi nga fiksimi i tij ndaj aktores amerikane Xhudi Foster. Kur jetonte në Hollivud në fund të viteve 1970, ai e pa ” të paktën 15 herë filmin “Shofer i taksisë”, duke u identifikuar shumë me protagonistin Trevis Bikëll, një rol i luajtur nga Robert De Niro. Filmi flet mbi përpjekjet e Bikëll për të nxjerrë nga rrjeti i prostitucionit një vajzë 12-vjeçare, të luajtur nga Foster.
Në fund të filmit, Bikëll përpiqet të vrasë një senator amerikan që po garonte për president. Gjatë viteve që pasuan, Hinkli e përndoqi Fosterin në të gjithë vendin, duke shkuar aq larg sa të regjistrohej enkas në një kurs në Universitetin e Jeilit në vitin 1980, pasi lexoi në revistën “People” se ajo ishte regjistruar atje si studente.
Ai i shkroi asaj shumë letra në fund të vitit 1980. Hinkli u padit dy herë në gjykatë për përndjekje por refuzoi të heqë dorë, edhe kur Foster tha se nuk kishte asnjë interes për të. Hinkli ishte i bindur Foster do të lidhej me të. vetëm nëse ai do të bëhej një figurë e njohur në rang
kombëtar.
Prandaj, ai vendosi të imitonte Trevis Bikëll, dhe filloi të përgatiste atentatin ndaj presidentit Xhimi Karter. Ai ishte i habitur se sa lehtë ishte t’i afroheshe presidentit. Në një rast, ishte vetëm pak hapa larg tij, por u arrestua në tetorin e vitit 1980 në Aeroportin Ndërkombëtar të Neshvilit, për zotërim të paligjshëm të armëve të zjarrit. Për shkak të paqëndrueshmërisë mendore, Hinkli nuk u dënua, por u shtrua në një spital psikiatrik. Më 10 shtator 2016, ai doli nga spitali për të jetuar me nënën e tij në Uilliamsburg.
30 Mars 1980 – Qindra naftëtarë humbin jetën në Detin e Veriut
Një platformë lundruese, në të cilin banonin naftëtarët në Detin e Veriut fundoset, duke shkaktuar vdekjen e 123 personave. Platforma “Alexander Kielland”, strehonte 208 burra të cilët punonin në platformën e nxjerrës së naftës pranë Edda në zonën Ekofisk, 235 milje në lindje të Dandit, Skoci.
Shumica e naftëtarëve ishin nga Norvegjia, ndërsa kishte disa amerikanë dhe britanikë. Platforma që lundronte mbi ujë kishte dhoma gjumi, kuzhinë, kafene, dhe ambjente argëtuese. Rreth orës 6:30 të pasdites së 30 marsit, shumica e naftëtarëve ndodheshin në sallën e vogël të kinemasë duke parë një film.
Megjithëse mbrëmjen e një nate më parë Deti i Veriut ishte i trazuar, askush nuk priste që një dallgë e madhe të godiste dhe përmbyste platformën. Fundosja ndodhi shumë shpejt, dhe shumë nga punonjësit nuk ishin në gjendje të vishnin jelekët e shpëtimit. Forcat Mbretërore të Britanisë së Madhe dhe ushtria norvegjeze, dërguan menjëherë helikopterë shpëtimi, por moti i keq e bëri të pamundur dhënien e ndihmës.
123 persona u mbytën. Një hetim i mëvonshëm, zbuloi se një e çarë e pa zbuluar në një nga këmbët kryesore të platformës, shkaktoi shembjen e strukturës. Tetë vjet më vonë, një zjarr dhe shpërthim i fortë në platformën e naftës “Piper Alpha” po në Detin e Veriut, shkaktoi vdekjen e 167 naftëtarëve.
30 Mars 1814 – Aleatët pushtojnë Parisin
Forcat evropiane aleate kundër Francës së Napoleon Bonapartit, marshojnë triumfalisht në Paris, duke i dhënë fund nje dekade dominimi francez në kontinent. Napoleoni, një nga strategët më të mëdhenj ushtarakë në histori, mori kontrollin e shtetit francez në 1800, dhe më 1804 u kurorëzua Perandor.
Duke nisur nga viti 1807, ai kontrollonte një perandori që shtrihej thuajse në të gjithë Evropën. Megjithatë më 1812, ai filloi të përballet me humbjet e para të rëndësishme të karrierës së tij ushtarake, duke e vuajtur shumë fushatën ushtarake katastrofike në Rusi, duke e humbur Spanjën, si dhe duke pësuar një disfatë tjetër kundër forcave të bashkuara aleate më 1814-ën.
Nga ishulli i Elbës ku u internua për gati 1 vit, ai u rrikthye në Francë në fillim të vitit 1815, dhe ngriti me shpejtësi një ushtri të re të madhe që pati një sukses të përkohshëm, para humbjes përfundimtare në Vaterlo. Napoleoni u internua në ishullin e Shën Helenës, ku dhe vdiq 6 vjet më pas.
30 Mars 1282 – Në Palermo të Italisë shpërthen një kryengritje për pavarësi. Ajo u përhap në mbarë Siçilinë. Populli ngriti krye kundër mbretit anzhuin Sharli I, duke masakruar thuajse të gjithë banorët francezë në ishull.
30 Mars 1842 – Eteri, përdoret për here të parë në kirurgji si një si anestezi, nga një mjek amerikan.
30 Mars 1856 – Nënshkruhet Traktati i Parisit që detyron Rusinë të njohë gadishullin e Krimesë si një rajon neutral. Me mënjanimin e Rusisë, Britania mbetet fuqia kryesore në lindje të Mesdheut, dhe Franca e vetmja fuqi mbizotëruese në Europë.
30 Mars 1867 – Amerika blen gadishullin e Alaskës nga Rusia për 7 milionë e 200 mijë dollarë ( 4.19 $ për 1 km/katror). Pa njohur vlerat e Alaskës, disa anëtarë të Kongresit dhe gazetarë u shprehën me cinizëm se “Amerika kishte paguar 7 milionë dollarë për një frigorifer”. Po aktualisht, ekonomia e Alaskës e mbizotëruar nga burimet e mëdha të naftës, gazit natyror,
dhe industrisë së peshkimit, jep një pjesë të rëndësishme të PBB-së së SHBA-së.
30 Mars 1945 – Lufta e Dytë Botërore:Trupat e Bashkimit Sovjetik pushtojnë Austrinë dhe vënë nën kontroll Vjenën; forcat polake dhe sovjetike çlirojnë Gdanskun në Poloni.
30 Mars 1949 – Lufta e Ftohtë:Në sheshin kryesor të Rejkjavikut shpërthejnë trazirat, kur u njoftua se Islanda ishte bërë anetare e NATO-s.
