Me rritjen e përdorimit të telefonave dhe kërkimeve në internet, janë ngritur shqetësime mbi “vjetërsimin” e bibliotekave, të cilat shihen si të dala mode. Por ja kush janë bibliotekat më të bukura dhe më moderne në botë, të ndërtuara në mijëvjeçarin e fundit.
Biblioteka Peckham, Londër, Mbretëria e Bashkuar
U hap në vitin 2000, ku filloi dhe ringjallja e bibliotekës së Britanisë. Në një kaos që kishte pushtuar qytetin me të gjitha problemet e tij të zakonshme sociale, një bibliotekë e re mezi shihej në horizont si përparësi. Ndërtimi dinamik i Will Alsop e vuri Peckhamin përsëri në hartë. Në vitin e parë pas hapjes, gjysmë milion njerëz e vizituan dhe fitoi çmimin e lakmuar Stirling për Arkitekturë. Një L e madhe e përmbysur, shpejt u bë një pikë referimi. Ndihej si një klub nate hip-hopi, dhe ndryshoi idenë që kishim për atë që duhet të jetë domosdoshmërish një bibliotekë.
Biblioteka Filologjike, Universiteti i Lirë i Berlinit, Gjermani
Kur Norman Foster u punësua për të ndërtuar një bibliotekë të re për Universitetin e Lirë të Berlinit, ai nisi të mendonte se ku pëlqenin njerëzit më shumë të lexonin. Imazhi që nxori si përfundim ai ishte qetësia. Drita natyrore. Ai përfytyroi dikë që ulet nën një pemë, duke lexuar një libër me rrezet e diellit, ky ishte dhe ambienti që synonte të realizonte. E ndërtuar në vitin 2005, struktura e saj e lëmuar dhe e rrumbullakosura imiton konturet e një kafshe njerëzore.
Biblioteka Kombëtare, Riga, Letoni
Biblioteka Kombëtare e Letonisë ka pasqyruar uljet dhe ngritjet e shtetit baltik. Ajo u themelua në vitin 1919, një vit pasi Letonia fitoi pavarësinë e saj, por humbi statusin e saj kombëtar në vitin 1940 kur Letonia u bashkua me Bashkimin Sovjetik. Në vitin 1990, Letonia rifitoi pavarësinë e saj dhe filloi punimi i një biblioteke të re në Riga, projektuar nga arkitekti Gunnar Birkerts. Ndërtesa e re përfundoi në vitin 2014, vit kur Riga u bë Kryeqyteti Evropian i Kulturës. Si simbol të fuqishëm të ripërtëritjes, letonezët mbanin libra në të gjithë qytetin, nga ndërtesa e vjetër në atë të re.
Biblioteka Alexandria, Egjipt
Jul Cezari nuk kishte për qëllim të digjte bibliotekën e lashtë të Aleksandrisë, por vetëm anijet në portin e afërt, por akti i zjarrvënjes ishte një nga zjarret më shkatërruese që bota ka parë ndonjëherë. Gjysmë milion dorëshkrime u bënë tym, gjysmë milioni kryevepra të humbura përgjithmonë. Asgjë nuk mund të rikthejë përsëri ata libra të humbur, por Aleksandria tani ka një bibliotekë të re, një nga më të mirat në botë. E ndërtuar në vitin 2002 nga arkitektët norvegjezë Snøhetta, është një ndërtesë e mrekullueshme moderne. Krahas bibliotekave të gjera arabe dhe franceze brenda ka 13 qendra kërkimore akademike (duke përfshirë një qendër për studime islame) dhe 15 ekspozita të përhershme (përfshirë një shfaqje të astronomisë muslimane mesjetare). Një “kulturë” interaktive që ju dërgon pesë mijë vjet pas në historinë egjiptiane. Biblioteka e re e Aleksandrisë tani vizitohet nga 1.5 milionë turistë në vit.
Biblioteka e Universitetit të Teknologjisë së Brandenburgut, Cottbus, Gjermani
E themeluar në vitin 1991, një vit pas bashkimit të Gjermanisë, Universiteti i Teknologjisë i Brandenburgut ka ringjallur Cottbusin e Gjermanisë Lindore dhe biblioteka e re është thelbi i tij. E ndërtuar në vitin 2004 nga Herzog & De Meuron nga starchitects zviceranë, është një Kullë moderne e Babelit, e zbukuruar me letra nga një larmi gjuhësh. Megjithëse pjesa e jashtme duket sipërfaqësore, në brendësi është e guximshme dhe moderne.
“Nëse doni të dini nëse një ndërtesë është e suksesshme lind pyetja: si funksionon? Si veprojnë njerëzit në të? A e bën ajo jetën e tyre më interesante, më tërheqëse, më frymëzuese? Kjo bibliotekë e kalon këtë provë.”
Biblioteka Sir Duncan Rice, Universiteti i Aberdeen, Mbretëria e Bashkuar
Ashtu si shumë qytete skoceze, Aberdeen është dëmtuar nga kullat e shëmtuara. Por, e themeluar nga Mbretëresha Elizabeta II në vitin 2012, kjo kullë shtatë katëshe tregon se ngjitja mund të jetë e bukur. Është krahasuar me një far, që lidh qytetin me detin. Arkitektët danezë Schmidt Hammer Lassen kanë bërë një ndërthurje me The Black Diamond, Bibliotekën Mbretërore në Kopenhagë. Me guaskën e saj të mrekullueshme prej qelqi të zbardhur, kjo ndërtesë e lëmuar është binjakja e saj e tejdukshme. Fasada zigzag i përshtatet ndryshimit të dritës dhe temperaturës. Ajo fitoi çmimin kombëtar RIBA (Instituti Mbretëror i Arkitektëve Britanikë) në 2013.
De Krook, Ghent, Belgjikë
Një metropol me një popullsi të madhe studentore, Ghent është po aq i bukur sa Bruges, dhe kohët e fundit qendra e tij historike është restauruar mrekullisht. Në kontrast me monumentet e lashta, De Krook, që lidh qendrën historike të qytetit me lagjen e artit, është një strukturë metalike e zymtë. Promovuar si një “shtëpi e hapur për njohuri dhe inovacion”, është një katalizator kulturor që ka ringjallur atë që dikur konsiderohej zonë pa lëvizje.
Biblioteka e Birmingham, UK
Kur Këshilli i Qytetit të Birmingham vendosi të ndërtonte një bibliotekë të re, shumë kritikë mendonin se këshilli ishte çmendur. Qyteti i dytë më i madh i Britanisë tashmë e kishte një bibliotekë masive, me më shumë se një milion vizitorë vjetorë. Megjithatë, ndërtesa ishte parë kryesisht si kaos, kështu që në vitin 2013 u shkatërrua për t’i hapur rrugën ndërtesës 10-katëshe të ndërtuar nga arkitektët holandezë Mecanoo. Tatimpaguesit u drodhën në çmimin prej 189 milionë funte, por shpejt u bë një vend takimi popullor, me pamje mahnitëse në të gjithë qytetin. Sot numërohen më shumë se dy milionë vizitorë çdo vit.
Biblioteka Qendrore e Seattle, SHBA
Në vitin 1997, Seattle filloi një projekt prej 200 milion dollarë për të ringjallur 27 bibliotekat e saj publike. Më shumë se gjysma e buxhetit u shpenzua në Bibliotekën e saj Qendrore, e cila u hap në vitin 2004. U ndërtua nga një firmë holandeze, Zyra për Arkitekturë Metropolitane (OMA), me arkitektët e Seattle LMN, fasada e saj prej qelqi krijoi hapësirë të lehta dhe ajrore brenda. “Seattle është një qytet që lexon por bibliotekat tona po lodheshin”, tha Seattle City Librarian Deborah Jacobs. Me 1.5 milionë libra dhe më shumë se dy milionë vizitorë në vit kjo ndërtesë ishte një thirrje zgjimi.
Biblioteka dhe Qendra Mësimore, Universiteti i Vjenës, Austri
Kur Zaha Hadid vdiq vitin e kaluar, në moshën 65 vjeçare, bota humbi një nga arkitektet më dramatike dhe provokuese. U quajt “Mbretëresha e Kurbës”, dhe kjo bibliotekë në zemër të kampusit të ri të Vjenës, përmbledh stilin e saj gjithëpërfshirës dhe skulpturor. Kulmi i saj i sheshuar e bën atë një ikonë të Vjenës moderne. Por kjo ndërtesë është edhe më e bukur brenda. E lindur në Bagdad e rritur në Britani, Hadid ndau ndikimet perëndimore dhe lindore. (TIRANA TODAY)
