4 Nëntor 1979 – Studentët iranianë sulmojnë ambasadën e SHBA-së në Teheran, dhe marrin peng punonjësit e saj
Qindra studentë iranianë sulmojnë ambasadën e Shteteve të Bashkuara, duke marrë peng 60 pjesëtarë të stafit. Studentët, mbështetësit e klerikut mysliman konservator Ajatollah Khomeini, kërkuan kthimin e udhëheqësit të rrëzuar të Iranit, Shah Mohammed Reza Pahlevi, që ishte arratisur fillimisht në Egjipt në janarin e 1979-ës kur triumfoi revolucioni, dhe në nëntor gjendej në SHBA ku po kurohej nga një sëmundje e rëndë.
Pas kësaj akti, presidenti amerikan Jimmy Carter urdhëroi një embargo të plotë ndaj naftës iraniane. Por kjo lëvizje vetëm sa e përkeqësoi krizën energjitike në SHBA, që kishte dhënë shenjat e para që në fillim të atij vitit. Revolucioni Iranian, ndërpreu furnizimin me naftë nga ajo pjesë e Lindjes së Mesme, dhe Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC) rriti çmimin për çdo fuçi një një nivel të padëgjuar më parë.
Si pasojë e krizës makinat e mëdha dhe të rënda amerikane u bënë tepër të shtrenjta për t’u përdorur. Situata u shfytëzua nga prodhuesit e makinave japoneze, të cilës fituan reputacionin e prodhimit të makinave të lira dhe ekonomike sa i përket konsumit të karburantit.
Në prillin e vitit 1980, presidenti Carter ndëpreu të gjitha marrëdhëniet diplomatike me qeverinë iraniane, por pas dështimit të një misioni komando për lirimin e pengjeve, ai rifilloi negociatat me regjimin e Khomeinit. Amerikanët e marrë peng u liruan vetëm më 20 janar 1981, pak minuta pasi presidenti i ri i zgjedhur Ronald Reagan përfundoi fjalimin e tij inaugurues.
4 Nëntor 1956 – Sovjetikët shtypin në mënyrë brutale Revolucionin Hungarez
Një kryengritje spontane kombëtare që nisi 12 ditë më parë në Hungari, shtypet në mënyrë të përgjakshme nga tanket dhe trupat sovjetike. Më 4 nëntor, tanket sovjetike filluan të qarkullojnë në Budapest. Nëpër rrugë shpërthyen luftimet, por epërsia e sovjetikëve në trupa dhe armatime, u siguroi atyre fitoren. Në orën 5:20 të mëngjesit, kryeministri hungarez Imre Nagy njoftoi pushtimin e kombit në një transmetim të zymtë prej vetëm 35 sekondash, duke deklaruar:”Trupat tona po luftojnë. Qeveria është në detyrë!”.
Megjithatë brenda disa orësh, Nagy kërkoi azil politik në Ambasadën Jugosllave në Budapest.
Ai u kap po atë ditë, dhe u ekzekutua dy vjet më vonë. Ish-kolegu dhe pasuesi i tij i menjëhershëm në detyrë , Janos Kadar, që ishte sjellë fshehtazi nga Moska në qytetin e Szolnokut, 90 km në juglindje të kryeqytetit, u përgatit për të marrë pushtetin me mbështetjen e Moskës.
Sjellja e sovjetikëve tronditi shumë njerëz në Perëndim. Udhëheqësi sovjetik, Nikita Hrushov ishte zotuar për një tërheqje nga politikat staliniste dhe represionet e të shkuarës, por veprimet e dhunshme në Budapest e përgënjeshtruan atë. Rreth 2.500 hungarezë u vranë, dhe 200.000 të tjerë u larguan jashtë vendit si refugjatë.
Rezistenca e armatosur sporadike, sulmet dhe arrestimet masive vazhduan për muaj të tërë pasasaj ngjarje, duke shkaktuar një dëm të konsiderueshëm ekonomike. Apatia e Shteteve të Bashkuara, zemëroi shumë hungarezë. Presidenti Eisenhoëer ishte shprehur ditët e fundit ,se Shtetet e Bashkuara mbështesnin “çlirimin e popujve të robëruar” në vendet komuniste. Megjithatë, kur tanket sovjetike mësynë mbi protestuesit, SHBA-ja nuk bëri asgjë përtej deklaratave publike ku shprehte simpati dhe solidaritet me revoltën e hungarezëve.
4 Nëntor 1922 – Zbulohet hyrja e varrit të faraonit të famshëm egjiptian Tutankhamen
Arkeologu britanik Howard Carter dhe ndihmësit e tij zbulojnë, një të hyrje që të çon në varrin e mbretit Tutankhamen në Luginën e Mbretërve në Egjipt. Kur Carter mbërriti për herë të parë në Egjipt më 1891-in, shumica e varreve të lashta egjiptiane qenë zbuluar.
Por edhe pse shumë pak i i njohur, varri i mbretit Tutankhamen, që kishte vdekur kur ishte vetëm 18-vjeç, nuk qe gjendur ende. Tre javë më vonë, Carter dhe arkeologu tjetër Lord Carnarvon hynë në dhomat e brendshme të varrit, duke e gjetur mrekullisht të paprekur. Brenda sarkofagut prej ari, ata gjetën mumjen e Tutankhamen, të ruajtur për më shumë se 3.000 vjetësh.
4 Nëntor 1995 – Vritet në një atentat kryeministri izraelit Yitzhak Rabin
Kryeministri izraelit, u qëllua për vdekje pas pjesëmarrjes në një tubim për paqen, të mbajtur në Sheshin e Mbretërve në kryeqytetin Tel Aviv. Kryeministri 73-vjeçar po ecte drejt makinës së tij, kur u qëllua në krah dhe në shpinë nga Yigal Amir, një student izraelit 27-vjeçar që kishte lidhje me grupimin hebre të së djathtës ekstreme Eyal. Policia izraelite e arrestoi Amir në vendin e ngjarjes, ndërsa gjatë marrjes në pyetje ai deklaroi se e vrau Rabin, pasi kryeministri donte “t’ia jepte vendin tonë arabëve”.
I lindur në Jeruzalem, Yitzhak Rabin ishte udhëheqës i luftës arabo-izraelite të vitit 1948, dhe shërbeu si shef i shtabit të forcave të armatosura të Izraelit gjatë Luftës Gjashtë Ditore të vitit 1967. I zgjedhur si kryeministër nga rradhët e Partisë Laburiste izraelite në vitin 1974, Rabin udhëhoqi negociatat që çuan në një armëpushim me Sirinë dhe më pas me Egjiptin.
Në vitin 1977 jep dorëheqjen pas një skandali financiar, ndërsa gjatë viteve 1984-1990, shërbeu si Ministër i Mbrojtjes. Rrikthehet në detyrën e kryeministrit në vitin 1992, ndërsa një vit më pas nënshkroi deklaratën historike të paqes izraelito-palestineze, akt për të cilin fiton Çmimin Nobel për Paqe në vitin 1994, së bashku me liderin palestinez Yassir Arafat.
4 Nëntor 1921 – Kryeministri japonez, Hara Takashi, vritet gjatë një atentati në Tokio.
4 Nëntor 1939 – Presidenti i SHBA-së, Franklin D. Roosevelt, urdhëron Shërbimin Doganor të zbatojë Aktin e Neutralitetit, duke lejuar shitjen e armëve ndaj të gjithave palëve të përfshira deri në atë moment në Luftën e Dytë Botërore.
4 Nëntor 1946– Themelohet Organizata Arsimore, Shkencore dhe Kulturore e Kombeve të Bashkuara (UNESCO).
4 Nëntor – Qeveria amerikane themelon Agjencinë e Sigurisë Kombëtare (NSA), që do të merret kryesisht me mbikëqyrjen e informacioneve të inteligjencës nga mbarë bota.
4 Nëntor 1970 – Salvador Allende merr zyrtarisht detyrën si President i Kilit, duke u bërë kësisoj marksisti i parë që zgjidhej kreu i një vendi të Amerikës Latine nëpërmjet zgjedhjeve të lira.
4 Nëntor 1973 – Holanda përjeton të dielën e parë pa makina, një lëvizje kjo e shkaktuar nga kriza e çmimeve të naftës. Atë ditë autostradat u përdorën vetëm nga çiklistët dhe përdoruesit e patinave.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
