Fituesi në zgjedhjet parlamentare gjermane të së dielës, duket i qartë. Duke udhëhequr me 38 për qind në sondazhet e fundit, Kristiandemokratët e Angela Merkelit (CDU) dhe partia e tyre simotër CSU-ja bavareze, janë gati të qeverisin Gjermaninë për një mandat të ri 4-vjeçar. Konkurrentja e saj kryesore elektorale, Partia Socialdemokrate e Gjermanisë, mbetet shumë prapa me vetëm 23 për qind.
Katër parti të tjera, pritet të hyjnë këtë herë në parlamentin gjerman – Demokratët e Lirë (FDP), të Gjelbrit, Die Linke e të majtës ekstreme dhe AfD (Alternativa për Gjermaninë) e ekstremit të djathtë – të gjitha luhaten midis 8-11 për qind, duke premtuar një garë të ngushtë për atë që do të zërë vendin e tretë.
Kandidati socialdemokrat për kancelar, Martin Schulz, dështoi t’ia faturojë Merkelit kostot e mandatit të saj të fundit. Në vend të kësaj, shumica e debatit publik u përqendrua mbi AfD anti-emigrante dhe afro-euroskeptike që hyn në parlament. Ajo do të qe partia e parë e ekstremit të djathtë, që bëhet pjesë e parlamentit që prej vitit 1949.
Ndërkohë, rikthimi i FDP-së, miqësore me biznesin, që i kaloi 4 vitet e fundit në një opozitë jashtëparlamentare, pas një disfate dërrmuese zgjedhore në vitin 2013, ka ripërtërirë peizazhin politik të Gjermanisë. Nën udhëheqësin e tyre të ri Christian Lindner, Demokratët e Lirë janë riorganizuar me sukses, dhe kanë udhëhequr një nga fushatat më të mira të këtij sezoni elektoral.
Koalicionet, koalicionet, koalicionet…
Ndërsa qeveritë e koalicionit janë diçka e rrallë në Mbretërinë e Bashkuar, ato përbëjnë pothuajse një normë në Gjermani. Që nga viti 1945, ato kanë qenë rezultat i çdo palë zgjedhjeve federale, ashtu edhe në nivelin e landeve. Dhe koalicionet duan kohë për t’u negociuar, mesatarisht më shumë se një muaj.
Bisedimet për krijimin e qeverisë aktuale të koalicionit CDU/CSU dhe SPD zgjatën 86 ditë, diçka kjo e pazakontë, por që mund ta shohim të ndodhë sërish pas rezultateve që do të prodhojnë zgjedhjet e së dielës, veçanërisht duke pasur parasysh ngurrimin e partive për të bashkëpunuar me AfD dhe Die Linke.
Merkel do të përballet me një sfidë të vështirë, pas rezultateve zgjedhore të së dielës. Në kundërshtim me zgjedhjet e shkuara, këtë herë s’ka asnjë “Wunschkoalition” (koalicioni ideal) që ofrohet, një problem që deri në një farë mase është i vetëshkaktuar, dhe rrjedh nga suksesi i saj i vazhdueshëm politik gjatë 12 viteve të fundit.
Aleatja tradicionale e qendrës së djathtë të CDU-së, FDP, nuk arriti të hyjë në Bundestag, pas degradimit të saj si partnere e vogël e koalicionit të CDU – kryesisht për shkak se nuk ishte në gjendje të valorizonte premtimet e fushatës së vet kundër kritiandemokratëve dominues. Demokratët e Lirë, janë jashtëzakonisht të kujdesshëm për të mos e bërë sërish të njëjtin gabim.
Partnerja aktuale e koalicionit të CDU-së, SPD, përballen sot me një dilemë të ngjashme. Shumë anëtarë të partisë, e shpjegojnë rënien e popullaritetit me rolin e socialdemokratëve si partnerë të vegjël në qeverinë e CDU-së. Ndërsa Merkel merr përgëzimet për reformat e suksesshme, SPD-ja nuk është në gjendje ta paraqesë veten si një alternativë të besueshme ndaj partnerit konservator të koalicionit. (Diçka e njohur edhe për Liberal Demokratët në Britani). Ndërsa ministri i Jashtëm socialdemokrat, Sigmar Gabriel, përjashtoi publikisht një tjetër “Koalicion të Madh”, dhe shumë prej anëtarëve të partisë dëshirojnë të njëjtën gjë, Schulz i
ka mbajtur të hapura të gjitha opsionet.
Atëherë çfarë do të ndodhë?
Sondazhet aktuale, sugjerojnë vetëm dy koalicione të mundshme, që do të garantonin një qeveri të shumicës, të dyja të shoqëruara me probleme. Mundësia e parë, do të ishte një vazhdim i “Koalicionit të Madh” CDU/CSU dhe SPD, me partitë përkatëse që bashkojnë 60 për qind të votave totale të tyre. Ky skenar, nuk është popullor jo vetëm brenda radhëve të SPD-së, por edhe në mesin e elektoratit më të gjerë gjerman, i cili e sheh bashkimin e vazhdueshëm të dy partive më të mëdha të Gjermanisë, si një vrasës të heshtur të debatit politik në vend.
Mundësia e dytë është “Koalicioni i Xhamajkës” mes CDU/CSU, FDP dhe të Gjelbërve, duke bashkuar sipas sondazheve 52 për qind të votave. Kjo formulë qeverisëse nuk ka ekzistuar deri më tani në një nivel federal, dhe do të qe e vështirë për t’u negociuar. FDP dhe të Gjelbrit, kanë axhenda radikale të ndryshme për çështje thelbësore si mjedisi, “Dieselgate” ose Eurozona, dhe kanë sulmuar hapur njëri-tjetrin javën e kaluar.
Ndarjet e brendshme midis CDU-së dhe CSU-së, formalisht një union, por shpesh shumë divergjente mbi çështjet kyçe si emigracioni, do të ndërlikonte më tej çdo negociatë në këtë drejtim. Qendra e djathtë tradicionale “Wunschkoalition” e CDU/CSU dhe FDP, nuk arrin të formojë dot një mazhorancë dhe sipas sondazheve aktuale mbledh vetëm 48 për qind të votave.
Një tjetër opsion i shumë-diskutuar i koalicioneve, CDU/CSU dhe të Gjelbrit, duket gjithnjë e më realist – aktualisht në sondazhe me 46 përqind të votave. Meqënëse rreth një e treta e elektoratit gjerman, nuk ka vendosur ende se për kë do të votojë, këto koalicione mund të jenë ende të mundshme. Nga ana tjetër, çdo lloj koalicioni pa Merkelin, si për shembull një aleancë e majtë e SPD, të Gjelbërve dhe Die Linke, është në pikëpyetje.
Debate mbi politikat
Në rrafshin evropian, Gjermania përballet me një presion në rritje nga Parisi dhe Brukseli për t’u angazhuar në reformën në shkallë të gjerë të Eurozonës. Deri më tani, plani i Emmanuel Macron për të krijuar një buxhet të eurozonës, një ministri të Financave të BE dhe një Fond Monetar Evropian (EMF), është pritur me reagime të përziera në Berlin.
CDU-ja ka treguar gatishmërinë për kompromis mbi disa pika, por dëshiron të shohë më së pari reformat e brendshme në Francë. Socialdemokratët dhe të Gjelbrit gjermanë, janë dakord me shumicën e kërkesave të Macron, dhe ka të ngjarë të ndryshonin qasjen e qeverisë gjermane, në një qasje më miqësore ndaj Parisit.
Lënë mënjanë Eurozonën, ekziston një konsensus i gjerë midis partive kryesore gjermane për thellimin e mëtejshëm të integrimit evropian. Pa marrë parasysh formulën e koalicionit, qeveria e ardhshme e Gjermanisë ka të ngjarë të mbështesë bashkëpunimin e mbrojtjes evropiane, dhe zhvillimin e një politike të përbashkët të jashtme dhe të sigurisë.
Në lidhje me Brexit, dhe marrëdhëniet e ardhshme midis Mbretërisë së Bashkuar dhe BE, zgjedhjet gjermane nuk kanë gjasa të shkaktojnë ndonjë ndryshim vendimtar në qëndrimin e Gjermanisë ndaj negociatave. Sidoqoftë, përfshirja e FDP në qeverinë e ardhshme gjermane, mund të anojë paksa në favor të Mbretërisë së Bashkuar.
Në nivelin e brendshëm, emigracioni dhe azilantët ishin çështje dominuese në fushatë. E nxitur nga një AfD e forte, që ka bërë fushatë pothuajse ekskluzivisht mbi çështjen e emigracionit, CDU, CSU dhe FDP kanë vendosur të përqendrohen më shumë në politikën e ardhshme mbi azilin.
Edhe Die Linke e të majtës ekstreme, ka kërkuar politika më të kufizuara të emigracionit dhe azilit, duke lënë SPD dhe të Gjelbrit, si mbrojtësit kryesorë të qasjes së dyerve të hapura. Debatet tradicionale ‘e majtë-e djathtë’ mbi drejtësinë sociale, rishpërndarjen dhe investimet strukturore ishin të pranishme, por nuk arritën të joshin elektoratin, veçanërisht sikurse kishte shpresuar SPD-ja.
Me pjesë të mëdha të popullsisë gjermane, të kënaqura me gjendjen vetjake dhe ekonomike të vendit, fokusi i tyre mbetet tek vazhdimësia dhe jo revolucioni.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
