Komisionerja Europiane për Zgjerimin, Marta Kos i kërkoi të martën kryeministrit Edi Rama që të shfuqizojë ligjin për Investimet Strategjike dhe amendimet e vitit 2024 të ligjit për Zonat e Mbrojtura, duke rritur presionin ndaj qeverisë shqiptare për të qenë në linjë me standardet europiane, ndërkohë që protestat e përditshme në Shqipëri kanë hyrë në muajin e dytë të tyre.
E pyetur për projektin specifik në zonën e mbrojtur të Zvërnecit që ndezi protestat popullore, komisionerja Kos tha se: “mbrojtja mjedisore është pjesë e kritereve të anëtarësimit në BE, kritere shumë të rëndësishme dhe aktualisht ka një sërë ligjesh që duhen ndryshuar për të përmbushur këtë kriter”.
“Po edhe përpara sesa të nisnin këto protesta, kishim rënë dakord me Shqipërinë që gjatë këtij viti do të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 të ligjit për Zonat e Mbrojtura,” theksoi ajo.
Kos i bëri deklaratat në një konferencë për shtyp me kryeministrin Edi Rama pas konferencës së IX ndërqeveritare Shqipëri- BE, ku u zyrtarizua mbyllja e tre kapitujve negociues. Vetë Rama dha një përgjigje të paqartë për kërkesën që lidhet me ligjin për Zonat e Mbrojtura, ndërsa përsëriti se projekti turistik në Zvërnec do të bëhet.
“Shfuqizimi nënkupton anulim dhe ligji për Investimet Strategjike do të shfuqizohet dhe anulohet, ndërkohë që ligji për Zonat e Mbrojtura, që është një nga ligjet më të mira që kemi, do të përshtatet derisa të arrijë 100% standardet europiane,” tha Rama.
Ligji kontrovers për Investimet Strategjike, i miratuar në vitin 2015 si një ligj i përkohshëm për të nxitur investimet e huaja në sektorë strategjikë të ekonomisë, shërbeu në fakt si një mekanizëm për të lehtësuar ndërtimet në bregdet të biznesmenëve të afërt me qeverinë. Mazhoranca socialiste votoi shtyrjen e efekteve të tij gjashtë herë, edhe pse ishte zotuar për hartimin e një ligji të ri për investimet si pjesë e dokumentit negociues me Bashkimin Europian.
Nga ana tjetër, ligji për Zonat e Mbrojtura i vitit 2017 u ndryshua në vitin 2024 nëpërmjet një procesi jotransparent, pa konsultim të mirëfilltë dhe me kundërshtimin e organizatave mjedisore dhe kritikave të BE-së, duke hequr barrierat ligjore mbrojtëse për zonat e mbrojtura natyrore për t’i hapur rrugë betonizimit të tyre me projekte ndërtimesh si ai i Zvërnecit.
Prej fillimit të protestave, Partia Demokratike ka depozituar në Kuvend dy nisma ligjore për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin për Zonat e Mbrojtura, por asnjëra prej tyre nuk është futur në shqyrtim.
Të martën, mazhoranca socialiste kundërshtoi futjen në rendin e ditës të komisionit parlamentar për Turizmin një nismë ligjore të deputetes Ina Zhupa që propozonte shfuqizimin e ndryshimeve ligjore të bëra në vitin 2024 në ligjin për Zonat e Mbrojtura. Si kryetare e komisionit, ajo propozoi futjen në kalendar të nismës së saj të depozituar që në datën 14 maj në Kuvend, por nënkryetari socialist i Komisionit, Erjon Malaj tha se mazhoranca ishte kundër dhe që nismat duhej të përfshiheshin në kalendar pas vendimit të Konferencës së Kryetarëve.
Edhe deputeti i Lëvizjes Bashkë, Redi Muçi, ka depozituar po ashtu nisma të ngjashme që kërkojnë shfuqizimin e atyre që konsiderohen si “ligje me porosi”, mes të cilave dhe dispozitat e ligjit për Zonat e Mbrojtura.
Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku vuri në dukje të mërkurën gjatë mbledhjes së komisionit parlamentar për të Drejtat e Njeriut se asnjë prej ‘zotimeve’ të Ramës nuk ishte reflektuar në kalendarin e punës së Kuvendit për javët e fundit të këtij sesioni parlamentar.
“Nuk janë harresa dhe as gabime të qeverisë, janë mënyra se si këta kanë funksionuar, si i kanë ndarë asetet publike,” tha Tabaku për BIRN, ndërsa solli në kujtesë përpjekjet e vazhdueshme të opozitës kundër këtyre ligjeve.
Sipas Tabakut, ligji për Investimet Strategjike është shtyrë gjashtë herë dhe përgjatë këtyre viteve, ajo thotë se ka të paktën 15 komunikime me Komisionin Europian, me delegacionin dhe Parlamentin Europian, ku theksohet se ky ligj është kundër marrëveshjes së Asocim-Stabilizimit dhe që prek kapitullin 27 të integrimit.
Për këtë arsye, Tabaku i sheh deklaratat e Ramës jo si premtime serioze, por si një “kalim radhe”.
“Ky është një shqetësim jo vetëm i BE, por për garën në vend, sepse këto ligje kanë cënuar konkurrencën, kanë cënuar asestet publike duke i ndarë pa konkurs dhe ka krijuar një precedent të rrezikshëm dhe për të ardhmen, sepse këto ligje nuk vijnë ndaras, janë pjesë e një pakete të ligjeve me porosi,” tha Tabaku.
Edhe deputeti Redi Muçi e pret me mosbesim deklaratën e Ramës, ndërkohë që nismat e tij për shfuqizimin e këtyre dispozitave ligjore që kërkohen nga BE rrinë në sirtarët e Kuvendit dhe nuk futen në shqyrtim.
“Nuk fakt më duket se Rama është detyruar t’i përshtatet narrativës së Marta Kos, si dhe rezolutës së PE, por nuk besoj se do t’i shfuqizojë këto ndryshime ligjore, sepse dhe më parë ka pasur kërkesa nga Brukseli për këto ligje problematike,” tha Muçi.
Sipas tij, strategjia e qeverisë shqiptare është ajo e ‘faktit të kryer’, siç ndodhi me investimin e Zvërnecit, “ku u rrethua hapësira e parashikuar për ndërtime dhe nisën punët pa pasur asnjë dokument shtetëror që të justifikonte gjithë këtë ndërhyrje”.
Muçi paralajmëron se presioni për të shfuqizuar këto dispozita ligjore mund të sjellë efektin e kundërt.
“Ka për të përshpejtuar ndërhyrjet në Zonat e Mbrojtura, por besoj se do t’a ketë të vështirë nga reagimi i njerëzve,” tha ai, duke konsideruar protestat si pengesë për planet e qeverisë, siç ndodhi me Zvërnecin./ BIRN
