Jonathon Van Maren*
Malta është një nga vendet e fundit në botë ku aborti është i paligjshëm, por aktivistët pro abortit po përpiqen ta ndryshojnë këtë gjë. Në maj, Marlene Farrugia, një anëtare e pavarur e parlamentit maltez, kapi titujt kryesorë kur propozoi një projekt-ligj që do të dekriminalizonte abortin në Maltë. Ishte një veprim i papritur. Aktivistët e abortit ishin paralajmëruar paraprakisht dhe ishin mbledhur jashtë parlamentit me pankarta dhe banderola; pasoi një fushatë në mediat sociale. Por deri më tani politikanët maltezë kanë hedhur poshtë propozimin e Farrugias.
Malta është një arkipelag në Mesdheun qëndror midis Siçilisë dhe bregdetit të Afrikës Veriore. Është një nga vendet më katolike në botë; Katolicizmi Romak është fe zyrtare shtetërore, megjithëse numri i maltezëve që shkojnë rregullisht në kishë është në rënie të vazhdueshme. Me një popullsi prej pak më shumë se 500,000 banorë, Malta është vendi më i vogël në Bashkimin Evropian dhe i vetmi vend në BE, ku aborti është plotësisht i ndaluar (ndalimi në kodin penal daton që nga viti 1724). Rreth 300 gra malteze kërkojnë abort jashtë vendit çdo vit.
Robert Abela, Kryeministri laburist i Maltës, është publikisht pro jetës. Partia Nacionaliste gjithashtu shprehu kundërshtim. Duket e mundshme që propozimi i Farrugias kishte për qëllim të ndizte një diskutim që do të detyronte politikanët të mbanin qëndrim dhe të vendosnin bazat për suksesin në të ardhmen. Farrugia tashmë ka thënë që nëse politikanët refuzojnë ta diskutojnë, duhet ta referojnë çështjen në një asamble qytetare, siç ndodhi në Republikën e Irlandës.
Presidenti George Vella gjithashtu mbajti qëndrim. “Unë kurrë nuk do të nënshkruaj një projekt-ligj që përfshin autorizimin për vrasje,” tha ai në 17 maj. Vella, një ish-mjek, ka pasur një karrierë të dalluar. Ai ishte Zëvendës Kryeministër dhe Ministër i Punëve të Jashtme dy herë (nga 1996 në 1998 dhe përsëri nga 2013 në 2017). Kur partia qeverisëse e laburistëve e nominoi për presidencën në 2019-ën, partia nacionaliste e opozitës gjithashtu e mbështeti atë dhe u betua zyrtarisht në 4 Prill 2019.
Vella, i cili është 79 vjeç, më tha në një intervistë të fundit se ligjet pro-jetës së Maltës ishin të zakonshme kur ai hyri në fushën e mjekësisë: shumë pak vende evropiane e kishin legalizuar abortin. Vitet e tij të trajnimit mjekësor i kanë forcuar bindjet; ai zbuloi më shumë “për transformimet e pabesueshme që ndodhin në trup dhe mitër në të gjitha fazat e shtatzënisë”. Vella e merr seriozisht Betimin e Hipokratit, me të cilin ai zotohet të “mbrojë jetën në të gjitha rrethanat”. Ai i solli ato besime dhe atë betim në shërbimin publik . Kur një reporter së fundmi e pyeti nëse kishte ndonjë rrethanë në të cilën mund të lejohej aborti, Vella u përgjigj: “ Je vrarë ose jo. Nuk mund të ketë gjysmë vrasje “.
“Unë do të isha i pari që t’i jepja të gjithëve të drejtën të mos pajtoheshin, të kisha lirinë për të vepruar siç dëshironin,” më tha ai. “Sidoqoftë, ajo për të cilën po flasim me këtë numër është diçka unike. Ne po flasim për një jetë dhe nuk po flasim vetëm për trupin e gruas shtatzënë …. Ne po flasim për një qenie tjetër njerëzore, me grupin e vet unik të kromozomeve dhe identitetin e vet të plotë dhe të veçantë ….po flasim me terma eufemiste mbi vrasjen e një fëmije”.
Pozicioni i Vellas ishte i njohur mirë kur ai u bë president. Nëse do të miratohej një ligj për abortin, presidenti nuk do të kishte kompetencat e nevojshme për të vënë veton. Vella thotë se do të tërhiqet në protestë. “Unë e kisha bërë mjaft të qartë dhe publike që nëse parlamenti miraton një ligj në favor të abortit gjatë presidencës sime, unë do të kisha kundërshtime të forta morale për ratifikimin dhe nënshkrimin, që do të thotë që unë thjesht duhet të jap dorëheqjen dhe të largohem nga presidenca.”
Nëse detyrohet të marrë këtë pozicion, Vella do të jetë në një pozicion të dobët, por të dalluar. Në vitin 2012, Princi i Kurorës Alois i Lihtenshtajnit njoftoi përpara një referendumi për abortin se ai do të ushtronte prerogativën e tij mbretërore për të vënë veton ndaj çdo ndryshimi në legjislacion që lehtësonte ligjet e rrepta të abortit në kombin e tij. Aktivistët thanë që ndërhyrja e tij prodhoi rezultatin përfundimtar nga 51.5% në 48.5% në favor të mbajtjes së abortit të paligjshëm; një referendum pasues në 2013-ën për kufizimin ose heqjen e fuqisë së vetos së princit në referendume të ardhshme rezultoi në një humbje të dytë të fortë për aktivistët e abortit, me 76% të qytetarëve të Lihtenshtajnit që votuan për të mbështetur të drejtën e princit për një veto të vërtetë. Aborti mbetet kryesisht i paligjshëm në Lihtenshtajn.
“Parimet vijnë para çdo gjëje tjetër”, më tha Vella. “Thirrja ime për të gjithë politikanët dhe vendimmarrësit është të jenë të sinqertë me veten e tyre përballë një projektligji të tillë … Unë i këshilloj të mbajnë në mend se legjislacioni për rritjen e taksave dhe miratimi i buxheteve është një gjë dhe të vendosin nëse të miratojnë vrasjen e një fëmije në mitër apo jo është një gjë krejtësisht tjerët dhe mbart një përgjegjësi të madhe që nuk duhet të merret lehtë. Unë sinqerisht shpresoj që Malta të mbetet pro jetës “.
Të paktën për momentin, Malta ka të ngjarë të ruajë këtë pjesë thelbësore të karakterit të saj kombëtar. Asnjë parti e shquar politike në Maltë nuk ka miratuar një qëndrim pro abortit dhe, megjithë thashethemet e pakta, ka pak mbështetje për dekriminalizimin e abortit. Një mjek maltez pro-jetës më tha se tani për tani regjimi pro-jetës së Maltës duket të jetë i sigurt, “megjithëse nën bombardime të vazhdueshme”. Por siç kemi parë në kombet e tjera dikur me krenari pro jetës, nga Irlanda e Veriut në Argjentinë, asgjë nuk duhet marrë si e mirëqenë.
Si presidenti ashtu edhe kryeministri i Maltës janë kundër abortit; Vella, të paktën, është gati të sakrifikojë karrierën e tij për këtë problem. Të palindurit janë të sigurt në Maltë për momentin.
*Jonathon Van Maren është një folës publik, shkrimtar dhe aktivist pro jetës.
Përshtati Totila Kotorri/TIRANA TODAY
burimi: First Things
