Nga Valbona Zeneli, “The Globalist”/Vitet e fundit, Bashkimi Evropian nuk ka ndërmarrë asnjë angazhim politik dhe strategjik ndaj Ballkanit Perëndimor, duke e mbajtur kryesisht në nivele teknike procesin e zgjerimit.
Ekziston një rrezik i madh, që çështjet e emigracionit që e kanë mbërthyer qeverinë gjermane, si dhe ndarja që është e dukshme midis vendeve të BE-së mbi krizën e emigracionit, të largojë sërish vëmendjen politike nga çështja e zgjerimit.
Përfshirja e vendeve të Ballkanit Perëndimor në diskutimet e BE-së, është përqendruar kryesisht në dy fusha kryesore të politikës: terrorizmi dhe dimensioni i jashtëm të emigracionit.
Implikimet për sigurinë evropiane
Duke pasur parasysh ndarjet politike dhe etnike të rajonit, lënia e Ballkanit jashtë strukturave euroatlantike, mund të paraqesë kërcënime reale për sigurinë evropiane.
Armiqësitë e vjetra etnike, dhe sfidat e një tranzicioni të pafund, kur shoqërohen me prirje të reja shqetësuese që minojnë demokracinë dhe rritjen e ndikimit negativ në rajon, mund të përbëjnë një recetë të përsosur për konfliktet e përtërirë në Ballkan.
Ky boshllëk pushteti, i krijuar nga mungesa e një angazhimi të qartë politik në rajon, ka çuar në një “lodhje nga reformat” dhe kthim pas në rajon.
Kjo nga ana tjetër, zgjeron më tej hendekun institucional dhe ekonomik me vendet e Evropës Perëndimore.
Këtë javë, dy vende – Shqipëria dhe ish Republika Jugosllave e Maqedonisë – presin hapjen e negociatave me BE-në, pas rekomandimit pozitiv të Komisionit Europian në raportet e tij të progresit të muajit prill.
Duhet bërë më shumë
Kjo reflekton progresin e arritur në rajon, por nevoja për të vazhduar reformat, është më e fortë se kurrë. Për Shqipërinë, çelja e negociatave, pas disa viteve lënie në “dhomën e pritjes” të BE-së, do të dërgojë mesazhin e duhur për të vazhduar me reformat e nevojshme institucionale.
Ajo gjithashtu do të ndihmojë në qetësimin e klimës toksike politike në vend, një veçori tipike e politikës shqiptare që nga fillimi i tranzicionit.
Për ish-Republikën e Maqedonisë, mbështetja e BE-së dhe një “dritë jeshile” në procesin e integrimit, menjëherë pas marrëveshjes historike me Greqinë që i dha fund mosmarrëveshjes 25 vjeçare mbi emrin, është më e nevojshme se kurrë.
Në shoqëritë gjithnjë e më të polarizuara dhe pesimiste, në rast se njerëzit mendojnë se nuk po marrin asgjë në këmbim nga Perëndimi, ekziston një rrezik i dukshëm dështimi.
Për të qenë të qartë:hapja e negociatave, nuk nënkupton ndonjë datë të saktë për anëtarësim, por ato janë të rëndësishme për të dërguar një mesazh politik të fortë në rajon.
Kjo është më e rëndësishme në këtë moment, pasi një dritare mundësie duket se po hapet me strategjinë e Komisionit të ri të BE, për “një perspektivë të besueshme të zgjerimit për Ballkanin Perëndimor”.
Ishte ndoshta dokumenti më optimist që nga Samiti i Selanikut i vitit 2003. Por përkundrejt të gjitha pritshmërive, Samiti BE-Ballkani Perëndimor në Sofje, nuk ishte gjë tjetër veçse një “Selanik II”.
Të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, kanë shumë probleme për të zgjidhur. Megjithatë, ruajtja e e joshjes së BE-së në rajon, është jetike. Sigurisht, lojtarë të tjerë – Rusia, Turqia dhe Kina – po punojnë shumë për të mbushur boshllëqet.
Duke vepruar si oportunistë, ata janë të prirur t’i përdorin dobësitë ekzistuese të brendshme institucionale.
Shqetësimet e BE-së
Disa vende të Bashkimit Evropian, kanë shprehur gjithashtu shqetësimin e tyre me nivelet e larta të korrupsionit dhe krimit të organizuar trans-nacional, si dhe me emigrimin nga rajoni. Hapja e negociatave me BE-në, nuk do të thotë se standardet po zvogëlohen.
Por ky do të ishte një sinjal i fortë i solidaritetit me rajonin – dhe një ndihmë e madhe për reformatorët.
Vetëm procesi i integrimit në BE, do të mbajë Ballkanin Perëndimor në rrugën e duhur, duke u marrë seriozisht me çështjet e transparencës, sundimit të ligjit dhe llogaridhënies.
Ekziston rreziku që mungesa e angazhimit politik të BE-së, të keqpërdoret nga disa udhëheqës të Ballkanit Perëndimor, për të ndalur ecurinë e reformave.
Samiti i BE-së këtë javë, mund të jetë një shans për një marrëveshje historike për të ardhmen evropiane të Ballkanit Perëndimor. Ai përfaqëson gjithashtu një provë të vërtetë për BE-në, fitues i çmimit Nobel për Paqen.
Me nivelet e të ardhurave rajonale deri në 5.000 dollarë, të barabartë me vetëm 13 për qind të të ardhurave mesatare të BE-së, perspektivat për ndonjë përputhshmëri të shpejtë me Perëndimin janë të zymta.
Në këtë situatë, çdo qytetar po konsideron mundësinë e largimit nga vendi. Rrjedhja e vazhdueshme e trurit, mund të shndërrohet së shpejti në një sfidë e re të sigurisë. Këtë duhet të marrë parasysh një fitues i Nobelit.
Shënim: Valbona Zeneli, është profesoreshë e studimeve të sigurisë kombëtare dhe drejtoreshë e Programit të Detit të Zi-Euroazi, në Qendrën Evropiane për Studime të Sigurisë Xhorxh Marshall.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
