Ukraina dhe Rusia kanë nënshkruar marrëveshje, që do t’i lejojnë Kievit të rifillojë eksportet e grurit përmes Detit të Zi. Marrëveshja do të lejojë që miliona tonë drithë, të bllokuara aktualisht në Ukrainë nga lufta, të eksportohen.
Mungesa botërore e grurit ukrainas që nga pushtimi i Rusisë më 24 shkurt, ka lënë miliona njerëz në rrezik të urisë. Megjithatë, Kievi refuzoi të nënshkruajë një marrëveshje të drejtpërdrejtë me Moskën dhe paralajmëroi se “provokimet” do të përballeshin me “një përgjigje të menjëhershme ushtarake”.
Të dyja palët morën pjesë në ceremoninë e nënshkrimit në Stamboll, por nuk u ulën në të njëjtën tryezë. Ministri rus i Mbrojtjes, Sergei Shoigu nënshkroi së pari marrëveshjen e Moskës, e ndjekur nga ministri ukrainas i Infrastrukturës, Oleksandr Kubrakov, që nënshkroi marrëveshjen identike të Kievit.
Marrëveshja – e cila u desh dy muaj për t’u arritur – do të zgjasë për 120 ditë, me një qendër koordinimi dhe monitorimi që do të krijohet në Stamboll, me staf nga zyrtarë të OKB-së, turq, rusë dhe ukrainas. Mund të rinovohet nëse të dyja palët bien dakord.
Bllokada e drithërave të Ukrainës ka shkaktuar një krizë globale ushqimore. SHBA i bëri thirrje Rusisë që të veprojë shpejt, me zëdhënësin e Shtëpisë së Bardhë, John Kirby, duke thënë se ishte e nevojshme “për të parandaluar që më të rrezikuarit në botë të kenë pasiguri dhe kequshqyerje më të thellë”.
Ministri rus i Mbrojtjes, Sergei Shoigu tha në një konferencë shtypi se marrëveshja mund të lejojë “zgjidhjet për të filluar këtë proces në ditët në vijim”.
Sipas diplomatëve, sipas kushteve të marrëveshjes:
Rusia nuk do të synojë portet ndërsa dërgesat janë në tranzit
Anijet ukrainase do të udhëheqin anijet e mallrave nëpër ujërat që janë minuar
Turqia – e mbështetur nga Kombet e Bashkuara – do të inspektojë anijet, për të zbutur frikën ruse për kontrabandën e armëve
Eksportet ruse të drithërave përmes Detit të Zi do të lehtësohen.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Antonio Guterres i tha Orla Guerin të BBC-së se ishte ndoshta gjëja më e rëndësishme që ai kishte bërë në kohën e tij në krye të organizmit ndërkombëtar.
“Sot ka një fener në Detin e Zi”, tha ai para publikut të mbledhur në Stamboll. “Një fener shprese”.
Vetëm perspektiva e zhbllokimit të më shumë se 20 milionë tonë drithëra ukrainase çoi në një rënie prej 2% të çmimeve të grurit të premten.
Në fjalimin e tij të së premtes mbrëma, presidenti i Ukrainës Volodymyr Zelensky konfirmoi se vendi kishte rreth 10 miliardë dollarë grurë për të shitur.
Megjithatë, ai paralajmëroi gjithashtu Moskën “mund të përfshihet në provokime, përpjekje për të diskredituar përpjekjet ukrainase dhe ndërkombëtare. Por ne i besojmë Kombeve të Bashkuara”, duke thënë se i takon OKB-së të garantojë marrëveshjen.
Por Guterres pranoi për BBC se OKB-ja nuk kishte mjete për të ndëshkuar Rusinë nëse ajo shkel marrëveshjen – por shtoi se do të ishte “një skandal absolutisht i papranueshëm dhe i gjithë komuniteti ndërkombëtar do të reagonte në një mënyrë shumë të fortë”.
Shoigu i kishte siguruar gazetarët pas nënshkrimit të marrëveshjes se Rusia “kishte marrë përsipër detyrimet” sipas marrëveshjes dhe se ata “nuk do të përfitonin nga fakti që portet do të pastrohen dhe hapen”.
Rusia gjithmonë ka mohuar bllokimin e porteve të Ukrainës – ajo fajëson Ukrainën për vendosjen e minave në det dhe sanksionet perëndimore për ngadalësimin e eksporteve të Rusisë.
Burimi i lajmit: BBC. Përshtatur nga Tirana Today
