Neptuni dhe Urani janë aq të ngjashëm sa shkencëtarët ndonjëherë i referohen planetëve të largët dhe të akullt si binjakë planetarë. Por këta gjigantë akulli kanë një ndryshim të madh: ngjyrën e tyre.
Vëzhgimet e reja të hapësirës dhe teleskopit tokësor kanë zbuluar se çfarë fshihet pas këtij ndryshimi. Planetët më të largët nga dielli në sistemin tonë diellor, Neptuni dhe Urani kanë përmasa, masa dhe kushte atmosferike të ngjashme. Duke parë dy planetët krah për krah, gjë që u bë e mundur pasi anija kozmike Voyager 2 e NASA-s fluturoi pranë tyre në vitet 1980, Neptuni ka një pamje blu të ndezur. Urani është një nuancë më e zbehtë e blusë.
Astronomët përdorën teleskopin Gemini North dhe Teleskopin Infra të Kuq të NASA-s, si në Hawaii, dhe teleskopin hapësinor Hubble për të krijuar një model që mund të përputhej me vëzhgimet e Neptunit dhe Uranit.
Shkencëtarët përcaktuan se një tepricë e mjegullës krijohet në atmosferën e Uranit, gjë që i jep atij një pamje më të lehtë. Kjo mjegull është më e trashë në Uran sesa një shtresë e ngjashme atmosferike në Neptun, kështu që zbardh pamjen e Uranit nga këndvështrimi ynë.
Pa këtë mjegull, në asnjërën atmosferë planetare, astronomët besojnë se të dy planetët do të ishin pothuajse identikisht blu. Përpjekjet e mëparshme për të kuptuar këtë ndryshim u përqendruan në atmosferat e sipërme planetare në gjatësi vale specifike të dritës.
“Ky është modeli i parë që përshtat njëkohësisht vëzhgimet e dritës së diellit të reflektuar nga rrezet ultravjollcë në gjatësi vale afër infra të kuqe”, tha autori kryesor i studimit, Patrick Irwin, profesor i fizikës planetare në Universitetin e Oksfordit, në një deklaratë. “Është gjithashtu i pari që shpjegon ndryshimin në ngjyrën e dukshme midis Uranit dhe Neptunit”.
Modeli gjithashtu hetoi shtresat më të thella atmosferike që përfshijnë grimcat e mjegullës, përveç reve të metanit dhe akujve të sulfurit të hidrogjenit.
Vëzhgimet e reja nga teleskopi Gemini North, i vendosur pranë majës së Mauna Kea në Hawaii, u bashkuan me të dhëna të tjera të teleskopit arkivor. Ekipi analizoi tre shtresa aerosolësh në lartësi të ndryshme në Uran dhe Neptun. Shtresa e mesme e grimcave të mjegullës është ajo që ndikon më shumë në ngjyrë.
Në të dy planetët, shtresa e mesme është vendi ku akulli i metanit shndërrohet në reshje dëbore metani. Neptuni ka një atmosferë të turbullt që është më aktive se ajo e ngadaltë e Uranit, kështu që grimcat e metanit dhe reshjet e borës parandalojnë krijimin e mjegullës në Neptun.
Shkencëtarët besojnë se ky model mund të ndihmojë gjithashtu të shpjegojë pse njollat e errëta shfaqen në Neptun, por janë më pak të zakonshme në Uran. Është e mundshme për shkak të faktit se shtresa më e thellë atmosferike errësohet, gjë që do të ishte më e dukshme në Neptun.
“Shpresuam që zhvillimi i këtij modeli do të na ndihmonte të kuptonim retë dhe mjegulla në atmosferat gjigante të akullit”, tha në një deklaratë bashkautori i studimit Mike Wong, një astronom në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley. “Të shpjegosh ndryshimin në ngjyrë midis Uranit dhe Neptunit ishte një bonus i papritur!”. Anketa dekadale planetare, e publikuar në prill, rekomandoi orbiterin dhe sondën e parë të dedikuar Uranus si misionin tjetër të madh të NASA-s. Autorët e raportit e shohin Orbiterin dhe Sondën e Uranit si një mënyrë për të revolucionarizuar njohuritë që astronomët kanë për gjigantët e akullit.
Burimi i lajmit: CNN. Përshtatur nga Tirana Today
