Argumentohet shpesh se leximi na bën mirë. Por a është e vërtetë? Dhe konkretisht çfarë efekte pozitive sjell? Sipas studimeve më të fundit shkencore, të kryera në disa universitete amerikane, leximi është shumë i mirë për trurin.
Në veçanti, ajo mund ta bëjë atë të punojë më mirë, duke përmirësuar disa prej kapaciteteve të tij bazike.
1. Leximi rrit aftësinë e trurit për të krijuar lidhje
Nuk është e pazakontë për lexuesit të shprehen se një libër ka ndryshuar jetën e tyre, por ju vetë a e dini se leximi i një romani mund të ndryshojë vërtetë trurin tuaj?
Studiuesit e Qendrës së Neurologjisë në Universitetin Emori, kanë treguar se leximi i një romani mund të shkaktojë ndryshime në tru, jo vetëm në kryerjen e detyrave të përditshme, por edhe për të ashtuquajturën ndërlidhshmëri trunore.
Çfarë do të thotë kjo saktësisht? Sipas studimit, kur ne lexojmë, lidhjet e brendshme në korteksin e majtë temporal të trurit – zona e lidhur me gjuhën – forcohen. Dhe ky forcim, vazhdon për disa ditë, edhe pasi leximi ka përfunduar.
2. I vendos lexuesit në rolin e personazheve, si figurativisht ashtu edhe konkretisht
Sipas studimit të mësipërm të Universitetit Emori, leximi jo vetëm që forcon lidhjen në korteksin temporal, por edhe rrit aktivitetin qendror të trurit, apo rajonin përgjegjës për aktivitetin primar ndijor-motorik.
Kur ne lexojmë, neuronet në këtë zonë të trurit aktivizohen për të krijuar një ndjenjë që na lejon të lidhemi me librin, jo thjesht sikur jemi duke e lexuar, por sikur të kishim pikërisht të njëjtat ndjesi që ai përshkruan.
3. Ripërtërin trurin, dhe prodhon materie të re të bardhë
A dëshironi të përmirësoni aftësitë e komunikimit në trurin tuaj? Mjafton të hapni një libër, pasi sipas studiuesve në Universitetin Carnegie Mellon leximi, të paktën tek fëmijët, mund të ndryshojë pozivitisht indet e trurit.
Në vitin 2009, shkencëtarët Timothy Keller dhe Marcel Just, dëshmuan se leximi intensiv i mësimeve shkakton tek fëmijët një ndryshim fizik tek vetë truri.
Përmes leximit, truri krijon materie të re të bardhë, e cila përmirëson komunikimit ndërtrunor. Rezultatet sugjerojnë se deficitet në lexim tek fëmijët, mund të shkaktojnë problemet të ndryshme tek qarqet e trurit, dhe se ato mund të trajtohen dhe zgjidhen (pjesërisht) nëpërmjet leximit.
4. Përmirëson kujtesën tuaj
Një aktivitet që është një sfidë e vërtetë në nivelin neurobiologjik:leximi, është mënyra më e mirë për të stërvitur trurin tuaj për shumë arsye. Para së gjithash, duhet kujtuar aftësia për të përmirësuar kujtesën, por në ç’mënyrë dhe si saktësisht përthithja e informacionit me shkrim, mund të rrisë aftësinë e trurit tuaj për të kujtuar?
Leximi përfshin shumë funksione të trurit, duke përfshirë proceset vizuale dhe dëgjuese, vetëdijes fonematike, rrjedhshmërisë, të kuptuarit dhe kështu me radhë. Sipas një hulumtimi të Laboratorëve Haskins për Shkencën e Fjalës së Shkruar dhe të Folur, në dallim nga të parit dhe të dëgjuarit, leximi i jep trurit më shumë kohë për të ndaluar, reflektuar, përpunuar dhe imagjinuar ato që lexojmë. Ky aktivitet mendor i përforcuar, ju ndihmon të mbani kujtesën më të stërvitur, ashtu si ngritja e peshave mban të tonifikuar muskujt tanë.
5. Rrit periudhën e përqendrimit
Leximi jo vetëm që përmirëson kujtesën, por rrit edhe kohën e përqendrimit, çka favorizon mundësinë për të qëndruar të fokusuar dhe të vëmendshëm për një interval më të gjatë kohor.
Për shkak të strukturës më të madhe të teksteve narrative, që përmbajnë fillimin, mesin dhe fundin, leximi e inkurajon trurin për të menduar sipas një lloj rendi, dhe për këtë arsye për të kaluar më shumë kohë në ndërtimin e narratives, në vend se të kapërcehet nga njëra anë në tjetrën.
Sipas neuroshkencëtares, Susan Greenfield, interneti ka përmirësuar kujtesën afat-shkurtër dhe aftësinë e përdoruesve për të bërë disa gjëra në të njëjtën kohë, por në dallim nga leximi, e redukton kohën e përqendrimit.
Kur lexojmë një roman, priremi të lexojmë çdo gjë, rresht pas rreshti, dhe jo të hidhemi nga një paragraf në tjetrin, si dhe të reflektojmë më ngadalë mbi informacionin që kemi përpara.
Marrja e më shumë kohe për të përpunuar një histori, për të menduar mbi shtresëzimet komplekse në të cilat është strukturuar historia dhe mënyra se si ato kombinohen, rrit aftësinë për të pasur vëmendje për intervale shumë më të zgjatura kohore.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
