Mikhail Gorbachev, ish-udhëheqësi sovjetik që solli përfundimin paqësor të Luftës së Ftohtë, ka vdekur në moshën 91-vjeçare. Gorbachev, i cili mori pushtetin në 1985, hapi Bashkimin Sovjetik ndaj botës dhe futi një sërë reformash në vend.
Por ai nuk ishte në gjendje të parandalonte rënien e ngadaltë të Bashkimit Sovjetik, nga i cili doli Rusia moderne.
Homazhet janë bërë në mbarë botën, me shefin e OKB-së António Guterres duke thënë se ai “ndryshoi rrjedhën e historisë”.
“Mikhail Gorbachev ishte një burrë shteti i veçantë”, shkroi Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, z. Guterres në homazhe në Twitter. “Bota ka humbur një lider global të madh, një avokat të përkushtuar multilateral dhe të palodhur për paqen”.
Spitali në Moskë ku vdiq, tha se ai vuante nga një sëmundje e gjatë dhe e rëndë. Vitet e fundit shëndeti i tij ka qenë në rënie dhe ai kishte hyrë dhe dalë nga spitali. Në qershor, mediat ndërkombëtare raportuan se ai ishte pranuar pasi vuante nga një sëmundje e veshkave, por shkaku i vdekjes së tij nuk është bërë i ditur.
Presidenti rus Vladimir Putin ka shprehur ngushëllimet e tij më të thella pas vdekjes së Gorbaçovit, tha zëdhënësi i tij Dmitry Peskov.
Presidenti i SHBA Joe Biden e quajti atë një “udhëheqës të rrallë” dhe vlerësoi zotin Gorbachev si një politikan unik që kishte “imagjinatën për të parë se një e ardhme ndryshe ishte e mundur” mes tensioneve të Luftës së Ftohtë.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e vlerësoi atë si një “lider të besuar dhe të respektuar” që “hapi rrugën për një Evropë të lirë”.
“Kjo trashëgimi është një trashëgimi që nuk do ta harrojmë,” shtoi ajo.
Gorbachev u bë Sekretar i Përgjithshëm i Partisë Komuniste Sovjetike dhe udhëheqës de fakto i vendit, në 1985.
Në atë kohë, ai ishte 54 vjeç – anëtari më i ri i këshillit qeverisës i njohur si Byroja Politike, dhe shihej si një frymë e freskët pas disa liderëve të moshuar. Paraardhësi i tij, Konstantin Chernenko, kishte vdekur në moshën 73-vjeçare pas pak më shumë se një viti në detyrë.
Pak liderë kanë pasur një ndikim kaq të thellë në rendin global, por zoti Gorbachev nuk erdhi në pushtet duke kërkuar t’i jepte fund kontrollit sovjetik mbi Evropën Lindore. Përkundrazi, ai shpresonte të rigjallëronte shoqërinë e saj.
Ekonomia sovjetike kishte vite që po luftonte për të vazhduar me SHBA-në dhe politika e tij e Perestrojkës u përpoq të prezantonte disa reforma të ngjashme me tregun në sistemin e drejtuar nga shteti. Ndërkombëtarisht ai arriti marrëveshje për kontrollin e armëve me SHBA-në, refuzoi të ndërhynte kur kombet e Evropës Lindore u ngritën kundër sundimtarëve të tyre komunistë dhe i dhanë fund luftës së përgjakshme sovjetike në Afganistan që ishte ndezur që nga viti 1979.
Ndërkohë, politika e tij e hapjes, i lejoi njerëzit të kritikonin qeverinë në një mënyrë që më parë kishte qenë e paimagjinueshme. Por gjithashtu shpërtheu ndjenjat nacionaliste në shumë rajone të vendit, të cilat përfundimisht minuan stabilitetin e vendit dhe çuan në kolapsin e tij.
Në vitin 1991, pasi dështoi një grusht shteti i organizuar në mënyrë shambolike nga linjat e ashpra komuniste, zoti Gorbachev pranoi të shpërbënte Bashkimin Sovjetik dhe u largua nga detyra. Ai shihet në Perëndim si një arkitekt i reformave që krijoi kushtet për përfundimin e Luftës së Ftohtë në 1991 – një kohë e tensioneve të thella midis Bashkimit Sovjetik dhe vendeve perëndimore, duke përfshirë SHBA-në dhe Britaninë.
Ai u nderua me Çmimin Nobel për Paqen në vitin 1990 “për rolin kryesor që luajti në ndryshimet rrënjësore në marrëdhëniet Lindje-Perëndim”.
Por në Rusinë e re që u shfaq pas vitit 1991 ai ka qenë në periferi të politikës, duke u fokusuar në projekte arsimore dhe humanitare.
Gorbachev bëri një përpjekje fatkeqe për t’u kthyer në jetën politike në vitin 1996, duke marrë vetëm 0.5% të votave në zgjedhjet presidenciale. Trashëgimia e tij përçarëse pasqyrohet në homazhet që pasuan vdekjen e tij.
Henry Kissinger, i cili shërbeu si Sekretar i Shtetit i SHBA-së nën Presidentin Richard Nixon, tha për programin Newsnight të BBC-së se zoti Gorbachev do të “mbahej mend në histori si një njeri që filloi transformimet historike që ishin në dobi të njerëzimit dhe popullit rus”.
Burimi i lajmit: BBC. Përshtatur nga Tirana Today
