Nga Boris Johnson, “The Washington Post”/Në Britani ekziston një traditë, sipas të cilës çdo qytet me një katedrale bëhet një qytet. Salisbury e fitoi këtë titull gati 800 vjet më parë – falë katedrales madhështore që dominon ende në rrugët e tij.
Kështu, ju mund të imagjinoni ndjenjën e revoltës në Britani, ndaj faktit sesi një qytet i qetë mesjetar, ka përjetuar përdorimin e parë të një agjenti nervor në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Ndërsa po shkruaj, objektivi kryesor, Sergei Skripal dhe vajza e tij, Julia, ndodhen që të dy në gjendje kritike për jetën. Një punonjës i policisë që u shkoi në ndihmë, është gjithashtu në spital. Dhjetëra të tjerë kërkuan trajtim mjekësor, thjesht sepse ishin afër kur u lëshua substanca.
Ishte thjesht një fat, që nuk u dëmtuan më shumë njerëz. Autorët qartazi nuk deshën t’ia dinin sesa jetë të pafajshme po rrezikonin. Ajo që më është fiksuar në mendje, është indiferenca dhe ligësia e madhe e këtij sulmi.
Ekspertët tanë, e kanë identifikuar armën e përdorur në Salisbury më 4 mars, si një agjent nervor të gjeneratës së katërt të njohur si Novichok, i projektuar për të shkaktuar dëme të mëdha në sistemin nervor qendror të njeriut, për t’i shkaktuar një vdekje të ngadaltë.
Shkencëtarët rusë, e zhvilluan Novichok duke filluar që nga vitet 1970. Sot, vetëm Rusia kombinon një rekord të vrasjeve të sponsorizuara nga shteti, me një motiv të bërë publik për përpjekjen për të vrarë Skripal, dhe stoqet e agjentëve nervorë Novichok.
Të hënën e kaluar, thirra ambasadorin rus në Londër, dhe i dhashë qeverisë së tij 36 orë për të na informuar nëse ndonjëra prej këtyre rezervave mungonte në inventar.
Më vjen keq të them se afati përfundoi, pa asnjë përgjigje nga Kremlini. Qeveria britanike ka nxjerrë të vetmin përfundim të besueshëm: Shteti rus ka tentuar vrasjen e një njeriu në një qytet britanik, duke përdorur një agjent nervor vdekjeprurës, të ndaluar sipas Konventës për Armët Kimike.
Të mërkurën, kryeministrja Theresa May, njoftoi dëbimin më të madh të diplomatëve rusë nga Britania gjatë 30 viteve të fundit, duke dëbuar 23 oficerë të padeklaruar të inteligjencës ruse.
Qeveria do të marrë tani një sërë masash për të mbrojtur Britaninë nga shtetet armiqësore, dhe për të çmontuar rrjetin rus të spiunazhit në vendin tonë.
Por kjo çështje shkon përtej një mosmarrëveshjeje dypalëshe. Nëse shteti rus është i përgatitur të përdorë një arme të ndaluar në një qytet britanik, atëherë Kremlini është i gatshëm të veprojë pa asnjë lloj kufizimi. E vërteta e hidhur, është se ajo që ndodhi në Salisbury, mund të kishte ndodhur kudo.
Unë e interpretoj këtë incident si pjesë e një modeli të sjelljes së pamatur nga ana e presidentit Vladimir Putin.
Filli i përbashkët që bashkon helmimin në Salisbury me aneksimin e Krimesë, sulmet kibernetike në Ukrainë, sulmin kibernetik ndaj parlamentit gjerman dhe ndërhyrjen ruse në zgjedhjet e vendeve të tjera, është sfida e pamatur e Kremlinit ndaj rregullave thelbësore ndërkombëtare.
Më domethënësja nga të gjitha, Rusia ka bërë përpjekje të mëdha për të fshehur përdorimin e armëve kimike nga regjimi i presidentit sirian Bashar Al-Asad.
Tetorin e kaluar, një hetim ndërkombëtar arriti në përfundimin se forcat e Asadit, kishin përdorur agjentin nervor sarin kundër qytetit Khan Sheikun në prillin e 2017-ës.
Megjithatë, në vend që të dënonte Asadin, Moska e mori në mbrojtje duke vënë veton ndaj nisjes së një hetimi të ri ndërkombëtar, dhe duke detyruar mbylljen e saj.
Sa e lehtë bëhet për një shtet përdorimi i armëve kimike, kur qeveria e tij tashmë ka toleruar dhe ka tentuar të fshehë përdorimin e tyre nga të tjerët?
Unë do të nxjerr një lidhje mes kënaqësisë së Putinit ndaj mizorive të Asadit në Siri, dhe vullnetit të qartë të shtetit rus për të përdorur një armë kimike në tokën britanike. Ka një arsye për zgjedhjen e Novichok.
Në krenarinë e saj ruse, agjenti nervor u dërgon një sinjal të gjithë atyre, që mund të mendojnë ta kundërshtojnë sot Rusinë për represionin e saj të përshkallëzuar.
Mesazhi është i qartë: Ne do t’iu gjejmë, do t’iu kapim, do t’iu vrasim – dhe megjithëse do t’i mohojmë me përbuzje akuzat, bota do të dijë përtej dyshimit se ishte Rusia që e bëri atë.
Si anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, Rusia ka një detyrim të veçantë për të respektuar rregullat e sjelljes së mirë ndërkombëtare.
Kur bën të kundërtën dhe i shkel këto rregulla, Kremlini kërcënon vetë arkitekturën e sigurisë globale.
Të gjitha vendet përgjegjëse, ndajnë detyrimin për të marrë një qëndrim parimor kundër kësaj sjelljeje. Masat kundërthënëse të njoftuara nga kryeministrja, nuk janë vetëm për sulmin në Salisbury.
Britania po përpiqet të mbështesë rregullat, mbi të cilat varet siguria e çdo vendi. Unë shpresoj dhe besoj se miqtë tanë do të qëndrojnë pranë nesh.
Shënim: Boris Johnson, është Ministri i Jashtëm i Britanisë së Madhe.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
