Kush e di se sa herë një shkrimtari i është kërkuar të shpjegojë pse filloi të shkruajë. Dhe kush e di sa herë ju ka qëlluar të lexoni përgjigje të ndryshme ndaj kësaj pyetje. Tani lexoni atë që thotë George Orwell. Babai i kryeveprave si “Ferma e Kafshëve” dhe “1984”, i cili botoi në vitin 1946 një ese të shkurtër me titull ”Pse shkruaj”, në të cilën u përpoq t’i përgjigjej saktësisht kësaj pyetje.
Eseja fillon me rindërtimin fëmijërisë së shkrimtarit, në përpjekjen e tij për të shpjeguar se si përvojat e fëmijërisë e kanë nxituar të shkruajë, duke i përshkruar ato si mikro-trauma thelbësore për të drejtuar cilindo shkrimtar.
Këtë e shpjegon më mirë vetë Orwell: Po jap të gjitha informacionet bazike, pasi nuk mendoj se mund të vlerësohen motivet e një shkrimtari, pa njohur diçka nga zhvillimi i tij i hershëm. Tema që zgjedh, do të përcaktohet nga epoka në të cilën ai jeton- kjo është edhe më e vërtetë në kohërat e trazuara dhe revolucionare si e jona aktualisht – por para se të fillojë të shkruajnë, do të ketë fituar një qasje emocionale, ndaj së cilës nuk mund të largohet asnjëherë plotësisht.
Është padyshim detyra e vet të disiplinojë temperamentin e tij, dhe të shmangë ngecjen në një fazë papjekurie, në një lloj gjendje shpirtërore perverse, por nëse largohet tërësisht nga ndikimet e tij të hershme, do të ketë vrarë impulsin e tij për të shkruar .
Duke lënë mënjanë nevojën për të fituar jetesën e përditshme, unë mendoj se ekzistojnë 4 arsye për të shkruar, sidomos për të shkruar në prozë. Ekzistojnë nivele të ndryshme tek çdo shkrimtar, dhe tek cilido shkrimtar, proporcionet mund të ndryshojnë me kalimin e kohës, në varësi të atmosferës në të cilën ai jeton.
Dhe ja se cilat janë 4 arsyet që nxitën Orwell-in të shkruajë, dhe që përfaqësojnë sipas tij motivet që shtyjnë nga pak të gjithë shkrimtarët:
- Egoizmi i pastër
Dëshira për t’u dukur i zgjuar, për të qenë në qendër të diskutimeve, për t’u mbajtur mend pas vdekjes, për të pasur mirënjohjen e duhur nga të rriturit që të snobonin dikur kur ishit fëmijë; Është hipokrite të pretendosh se kjo nuk është një arsye e vlefshme, dhe gjithashtu një nga më të fortat.
Shkrimtarëve e ndajnë këtë karakteristikë me shkencëtarët, artistët, politikanët, avokatët, ushtarët, biznesmenët e suksesshëm – me pak fjalë, me të gjithë shtresën superiore të njerëzimit. Masa e madhe e qenieve njerëzore nuk është kaq egoiste.
Pas tridhjetë vjetësh (pak a shumë), braktisin thuajse tërësisht kuptimin e të qenit individë, dhe jetojnë kryesisht për të tjerët, ose janë thjesht të mbytur nga pesha e punës së rëndë që kryejnë. Por ekziston edhe një pakicë njerëzish të talentuar dhe kokëfortë, që janë të vendosur për ta jetuar jetën e tyre deri në fund, dhe shkrimtarët i përkasin kësaj kategorie. Më duhet të pranoj se shkrimtarët seriozë, janë në përgjithësi më vanitozë dhe egocentrikë se sa gazetarët, edhe pse më pak të interesuar ndaj parave.
- Entuziazmi estetik
Perceptimi i bukurisë në botën e jashtme, ose ana tjetër e fjalëve dhe përdorimi i tyre i drejtë. Kënaqësia mbi mënyrën përmes së cilit një tingull ka ndikim tek një tjetër, për qëndrueshmërinë e nje prozë të mire, apo për ritmin e një historie të mirë.
Dëshira për të ndarë një përvojë, të cilën ju mendoni se është e vlefshme dhe s’duhet humbur. Motivimi estetik, është shumë i brishtë tek shumë shkrimtarë, por edhe një eseist apo një shkrimtar manualesh, do të ketë fjalët e tij të preferuara që e motivojnë për arsye jo të dobishme, apo ka ndjenja të përziera për tipografinë, gjerësinë e rreshtave etj. Duke u ngjitur mbi nivelin e një guide hekurudhore, asnjë libër është imun ndaj konsideratave estetike.
- Impulsi historik
Të duash t’i shohësh gjërat ashtu si janë, të gjesh fakte reale, dhe t’ia përcjellësh ato brezave.
- Qëllime politike
Termi “politike”, përdoret në kuptimin më të gjerë të mundshëm. Dëshira për ta shtyrë botën drejt një drejtimi të caktuar, për të ndryshuar idenë e njerëzve në lidhje me llojin e shoqërisë për të cilën duhet luftuar. Sërish, asnjë libër nuk është vërtet i lirë nga paragjykimet politike. Mendimi që arti s’duhet të ketë të bëjë aspak me politikën, është në vetvete një qëndrim politik.
Dhe në fund Orwell e përfundon esenë e tij me një deklaratë që ka të ngjarë të mbetet në mendjet e shumë shkrimtarëve: Të shkruarit nuk është një punë serioze. Ai është një gëzim dhe një festë. Ju duhet të argëtoheni teksa e kryeni atë. Shpërfillini shkrimtarët që thonë, “Oh, Zoti im, çfarë fjale? Oh, Jezu Krisht … “Tani, në djall shkoftë e gjitha! Kjo nuk është një punë. Nëse është një punë, ndalo dhe bëj diçka tjetër.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
