Çfarë qëndron pas Bashkëpunimit të Përhershëm Strukturor (PESCO sipas akronimit të tij në anglisht) të Bashkimit Evropian në fushën e Mbrojtjes dhe Sigurisë?
Më shumë se 20 vende të BE-së morën pjesë në PESCO më 13 nëntor. Traktati mbi krijimin e koalicionit u nënshkrua nga të gjitha vendet e BE-së përveç Mbretërisë së Bashkuar, Danimarkës, Maltës, Portugalisë, Austrisë dhe Irlandës. Ata mund të bashkohen me koalicion deri në mes të dhjetorit.
Gjermania njofton krijimin e PESCO, hap i ri për të krijuar ushtrinë e BE. Ligjërisht, projekti mbështetet në nenin 42 të Traktatit të Lisbonës të vitit 2007, i cili u lejon shteteve anëtare të krijojnë struktura mbrojtëse brenda grupit.
Bashkëpunimi përfshin rreth 60 projekte, 47 prej të cilave janë tashmë të gatshme. Secili vend duhet të marrë pjesë në të paktën një projekt të përbashkët.
Ato do të përfshijnë krijimin e spitaleve ushtarake, qendrat për përmirësimin e cilësisë për misionet e trajnimit, transferimin e të dhënave në mes të inteligjencës ushtarake dhe ndërtimin e logjistikës në shkallë të gjerë për të transportuar pajisje të rënda ushtarake. Jo më kot, ky element i planit i quajt “Shengen për tanket e NATO-s”, shkruan gazeta “Nezavisimaya”.
Është e mundur që në të ardhmen PESCO mund të përdorë rrjetin trans-evropian të transportit TEN-T. Ajo ende nuk ekziston, por supozohet se deri në vitin 2050 do të përfshijë 94 porte detare, 38 aeroporte dhe rreth 15,000 km linja hekurudhore me shpejtësi të lartë. Përveç kësaj, PESCO do të shoqërohet me Fondin Evropian të Mbrojtjes aktualisht në zhvillim (EDF).
Arsyeja për krijimin e një aleance mbrojtëse ishte shtrëngimi i kërkesave të Presidentit të SHBA Donald Trump në vendet e NATO-s, pasi aleanca shtoi shpenzimet e mbrojtjes. Vendet evropiane që shpallën gatishmërinë e tyre për të marrë pjesë në PESCO janë pjesë e aleancës së Atlantikut të Veriut.
Në të vërtetë, PESCO parashikon “një rritje të rregullt të shpenzimeve të mbrojtjes”. Anëtarët e “bashkëpunimit të strukturuar” premtojnë të zgjidhin problemet lidhur me dërgimin e ushtarëve për të marrë pjesë në veprime të huaja.
Në qershor, presidenti i Komisionit Evropian, Jean-Claude Juncker, u ankua se vendet e BE-së shpenzojnë një mesatare prej 1.3% të PBB-së në mbrojtje, e cila është më e ulët se përqindja mesatare në Rusi, Shtetet e Bashkuara dhe China. Ai gjithashtu përmendi punën e pamjaftueshme të departamenteve ushtarake evropiane. Kështu, shpenzimet totale të mbrojtjes së BE-së, sipas tij, janë dy herë më të ulëta se ato të SHBA, por performanca e BE-së në këtë fushë është vetëm 15% e SHBA.
Në lidhje me marrëdhëniet midis BE dhe NATO, Juncker tha se Aleanca ishte dhe do të mbetet themeli i sigurisë evropiane. Ai shtoi se të dy organizatat plotësojnë njëra-tjetrën dhe se nuk mund të ketë konkurrencë mes tyre.
Ekspertët rusë nuk përjashtojnë që ministri i mbrojtjes i Gjermanisë, Ursula von der Leyen, i cili promovon projektin e PESCO, mund të zëvendësojë Jens Stoltenberg vitin e ardhshëm si sekretar i përgjithshëm i NATO-s.(TIRANA TODAY)
