19 Nëntor 1925- Lind sociologu dhe filozofi i famshëm polak Zygmunt Bauman
Bauman u lind nga prindër hebreo-polakë në Poznan në vitin 1925. Kur Polonia u pushtua nga Gjermania naziste dhe Bashkimi Sovjetik në vitin 1939, familja e tij u arratis në lindje në BRSS. Bauman pastaj u angazhua në Ushtrinë e Parë Polake të kontrolluar nga Sovjetikët, duke punuar si instruktor politik. Ai mori pjesë në betejat e Kolbergut dhe Berlinit. Në majin e vitit 1945, nderohet me Kryqin Ushtarak.
Pas Luftës së Dytë Botërore, ai u bë një nga drejtuesit më të rinj të Ushtrisë Polake. Më vonë Bauman punoi për inteligjencën ushtarake, të cilin më vonë e cilësoi si një gabim të madh të jetës së tij. Ai studioi për sociologji në Akademinë e Shkencave Politike dhe Shoqërore të Varshavës. Fillimisht, mbeti i afërt me doktrinën ortodokse marksiste, por i ndikuar nga Antonio Gramshi dhe Georg Simel, ai u bë gjithnjë e më kritik ndaj qeverisë komuniste polake.
I ballafaquar me presionin politik në rritje, Bauman largohet nga rradhët e Partisë Komuniste Polake në janarin e vitit 1968, ndërsa pas ngjarjeve të marsit në 1968, iu hoq shtetësia polake dhe u largua nga vendi fillimisht në Izrael dhe më pas në Angli, ku dha mësim në Universitetin e Lidsit.
Bauman ishte një nga teoricienët më të shquar socialë në botë, duke shkruar mbi çështje të larmishme si modernizmi dhe Holokausti, konsumerizmi postmodern dhe modernizmi i lëngshëm, ndërsa vitet e fundit ka qenë kritik ndaj teknologjisë dhe mediave sociale, që sipas tij po i shkaktojnë një vetmi të thellë qytetarit modern.
19 Nëntor 1942 – Nis kundërsulmi i ushtrisë sovjetike në Stalingrad
Ushtria e Kuqe Sovjetike nën udhëheqjen e marshallit Georgi Zhukov nis Operacionin “Urani”, kundërsulmin e madh sovjetik që u shndërrua në betejën e Stalingradit. Në fillim të shtatorit 1942, gjenerali gjerman Von Paulus urdhëroi sulmin e parë ndaj Stalingradit, duke vlerësuar se do ta pushtonte brenda 10 ditësh.
Kështu filloi një nga betejat më të tmerrshme të Luftës së Dytë Botërore dhe padyshim më e rëndësishmja, pasi qe një pikë kthese në luftën midis Gjermanisë dhe BRSS. Komanda gjermane e nënvlerësoi shkallën e kundërsulmit sovjetik, dhe Ushtria e Gjashtë u dërrmua shpejt nga ofensiva, ku përfshiheshin 500.000 trupa sovjetike, 900 tanke dhe 1.400 avionë.
Brenda tre ditëve, e gjithë ushtria prej më shumë se 200.000 burrash u rrethua. Trupat italiane dhe ato rumune u dorëzuan, por gjermanët u mbajtën edhe disa javë më shumë, duke marrë furnizime të kufizuara nga ajri, dhe duke pritur përforcime. Hitleri urdhëroi Von Paulusin të mos tërhiqej në asnjë mënyrë, duke i dhënë gradën marshall.
Por sulmet e pandërprera sovjetike, dimri i egër dhe bllokimi i funizimeve, e detyroi Paulusin të dorëzohej më 31 janar 1943. Vetëm 90.000 ushtarë gjermanë ishin ende gjallë në atë moment, dhe vetëm 5.000 prej tyre do të mbijetonin në kampet e robërve, dhe do të rriktheheshin në Gjermani.
19 Nëntor 1863 – Abraham Lincoln mban fjalimin e tij të famshëm në Getisburg
Presidenti amerikan mban një fjalim të shkurtër në ceremoninë e ngritjes së varrezave për të rënët e betejës së famshme të Getisburgut në Pensilvani gjatë Luftës Civile Amerikane. Ky fjalim, cilësohet një nga më të rëndësishmit dhe më madhështorët në historinë e Shteteve të Bashkuara.
Në pak më shumë se dy minuta, Lincoln evokoi parimet e barazisë njerëzore të mbështetura nga Deklarata e Pavarësisë, dhe e ripërcaktoi Luftën Civile si një luftë jo vetëm për bashkimin e vendit, por si një “lindje të re të lirisë”, që do të sillte barazi të vërtetë për të gjithë qytetarët e saj, dhe që do të krijonte një komb të unifikuar, në të cilin të drejtat e shteteve të veçanta nuk ishin më dominues.
19 Nëntor 1985 – Për herë të parë në 8 vjet, udhëheqësit e Bashkimit Sovjetik dhe Shtetet e Bashkuara, mbajnë një konferencë të nivelit të lartë. Takimi në Gjenevë të Zvicrës, mes presidentit amerikan Ronald Reagan dhe udhëheqësit sovjetik Mikhail Gorbaçov, nuk prodhoi ndonjë marrëveshje mbi kufizimin e armatimeve. Megjithatë, ai shënoi hapin e parë të një seri takimesh zyrtare dhe personale, që pas 2 vitesh kulmoi me arritjen e një marrëveshje mbi një gamë të gjerë çështjesh të kontrollit të armëve.
19 Nëntor 1794 – Shtetet e Bashkuara dhe Britania e Madhe nënshkruajnë Traktatin e Xhej, që synonte të zgjidhte disa nga problemet e mbetura pezull mes dy vendeve, që nga Lufta Revolucionare Amerikane.
19 Nëntor 1824 – Një stuhi e fortë përmbyt kreyqytetin e perandorisë ruse, Shën Petersburg, duke shkaktuar vdekjen e mbi 10 mijë njerëzve.
19 Nëntor 1912 – Në Luftën e Parë Ballkanike, ushtria serbe pushton Manastirin, duke i dhënë fund sundimit pesë shekullor osman të Maqedonisë.
19 Nëntor 1919 – Senati i SHBA-së, hedh poshtë Traktatin e Versajës dhe Lidhjen e Kombeve.
19 Nëntor 1943 – Nazistët shkatërrojnë kampin e përqëndrimit Janovska në Lviv të Ukrainës Perëndimore, duke vrarë të paktën 6000 hebrenj, pas një kryengritjeje të dështuar të këtyre të fundit.
19 Nëntor 1944 – Presidenti amerikan, Franklin D. Roosevelt, autorizon shitjen e 14 miliardë dollarëve në formën e bonove, për të ndihmuar në përballimin e kostove të luftës.
19 Nëntor 1954 – Princi i Monakos Rainieri III, themelon “Télé Monte Carlo”, kanalin më të vjetër televiziv privat në Evropë.
19 Nëntor 1979 – Udhëheqësi iranian, Ajatollah Ruhollah Khomeini, urdhëron lirimin e 13 pengjeve amerikane, që po mbaheshin në ambasadën amerikane në Teheran.
19 Nëntor 1984 – Një seri shpërthimesh në rafinerinë e naftës “Pemex” në San Juan Ixhuatepec pranë Mexico City, shkakton një zjarr të madh që i merr jetën rreth 500 njerëzve.
19 Nëntor 1988 – Udhëheqësi komunist serb dhe presidenti i ardhshëm i Jugosllavisë, Sllobodan Millosheviç, deklaron publikisht se Serbia ndodhet nën sulmin e separatistëve shqiptarë në Kosovë, tradhtisë së brendshme brenda Jugosllavisë, dhe një komploti të huaj për të shkatërruar Serbinë dhe Jugosllavinë.
19 Nëntor 2010 – Katër shpërthime të njëpasnjëshme ndodhin në minierën e lumit Pike në Zelandën e Re, duke shkaktuar vdekjen e 29 minatorëve.
19 Nëntor 2013 – Dy kamikazë shpëthejnë veten në ambasadën iraniane në Bejrut, duke vrarë 23 njerëz dhe plagosur 160 të tjerë.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
