Nga Tony Barber, “Financial Times”/Zgjedhjet parlamentare të së dielës në Itali, vështirë se mund të kishin dhënë një vendim më të ashpër mbi të gafat e klasave politike, që kanë qeverisur kombin 25 vitet e fundit.
Rendi politik i krijuar pas rënies së Partisë Demokristiane dhe Partisë Komuniste në fillim të viteve 1990, është duke në grahmat e fundit nën peshën e dështimeve të politikës, dhe një qëndrimi arrogant, vetë-shërbyes ndaj pushtetit që ka distancuar miliona votues italianë.
Nëse rezultati ishte një triumf i “populizmit”, ai rezultoi gjithashtu një humbje për “populizmin surrogato”.
Matteo Renzi dhe Silvio Berlusconi, dy ish-kryeministra të parisë politike, u ngjitën secili në pushtet nëpërmjet një stili politik të populizmit artistik.
Por në këto zgjedhje ata u ndëshkuan. Votuesit, të ushqyer me 2 dekada të stanjacionit ekonomik dhe valëve të njëpasnjëshme të emigracionit të parregullt në Itali, i lanë ata mënjanë.
Ishte në fakt, një fitore kryesisht e forcave kundër parisë dhe atyre djathtiste radikale. Kjo mund të ketë pasoja serioze, për një nismë të shumëpritur franko-gjermane, mbi një integrim më të ngushtë të eurozonës dhe në gjirin e BE-së.
Një pengesë për këtë iniciativë u zhduk të dielën, kur anëtarët e Partisë Socialdemokrate në Gjermani, votuan në favor të një qeverie tjetër të koalicionit të madh me Kristian Demokratët e Angela Merkelit.
Paria burokratike, financiare dhe industriale e Italisë, dëshiron t’i bashkohet nismës franko-gjermane.
Por partitë e qendrës së djathtë dhe të qendrës majtë italiane, të cilat në shumë aspekte e ndajnë këtë pikëpamje, kanë pësuar një humbje poshtëruese.
Për politikën e BE-së, këto parti nuk janë më në gjendje të diktojnë “motin” politik.
Me lëvizjet kryengritëse, që kritikojnë ortodoksitë fiskale dhe ekonomike të BE-së, që po dëshmojnë një sukses të pashembullt zgjedhor në Itali, lind pyetja se sa larg mund të duan të shkojnë Gjermania dhe shtetet e Europës veriore me një mendësi të ngjashme, në rrugën e integrimit më të thellë të eurozonës.
Në rrezik të veçantë, mund të jetë projekti i plotësimit të unionit bankar të Evropës. Skeptikët gjermanë, do ta shfrytëzojnë rastin për të argumentuar se ndarja e rrezikut me Italinë në sektorin financiar, është akoma më e papranueshme se sa ishte para të dielës.
Në një rrafsh më të gjerë, evropianët e veriut do të kërkojnë me siguri prova të forta nëse qeveria e ardhshme italiane, është realisht e angazhuar për disiplinën fiskale dhe politikat ekonomike reformatore. Mund të jetë e tepërt t’i kërkosh këto, nga çdo qeveri që përfshin Lëvizjen Pesë Yjet apo Lidhje anti-emigrante të së djathtës ekstreme.
Duke fituar më shumë se 30 për qind të votave, Pesë Yjet do të jenë partia më e madhe në parlament. Lidhja është shfaqur si partia më e fortë në të djathtë, duke zhvendosur më poshtë në renditje Forca Italia të Berlusconit.
Nuk do të jetë e qartë për javë apo ndoshta për muaj me radhë, nëse Pesë Yjet apo Lidhja do të zgjedhin kryeministrin e ardhshëm të Italisë.
Por asnjëra nga palët, nuk gëzon reputacionin e një gjykimi të shëndoshë ekonomik apo ekspertize administrative.
Në të vërtetë, Lëvizja Pesë Yjet nuk është testuar në nivel kombëtar, ndërsa Lidhja, ka qenë vetëm në ndonjë rast një partnere e vogël në qeveritë e koalicionit të udhëhequr nga Berluskoni.
Dallimet e mëdha në lidhje me qëllimin e politikës, i ndajnë aktivistët e Pesë Yjeve. Disa udhëheqës të lëvizjes, duken ambiciozë për të ushtruar pushtet në nivel kombëtar.
Ndërkohë, të tjerët shohin se misioni i tyre është të shkatërrojnë sistemin politik ekzistues, pas të cilit – kështu thonë ata – propozojnë ta shpërndajnë lëvizjen e tyre dhe të shkojnë në shtëpi.
Perspektiva për qëndrimin fiskal të Italisë, dhe borxhin e barabartë me më shumë se 130 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto, nuk është domosdoshmërisht aq e zymtë.
Qeveritë e fundit italiane, i kanë menaxhuar tepricat primare të buxhetit – domethënë, pas përjashtimit të pagesave të interesit të borxhit.
Profili i borxhit të Italisë është i favorshëm, me një maturitet mesatar prej më shumë se 7 vjetësh. Që nga vitet 1990, shteti italian është kujdesur për të mbrojtur financat publike nga manipulimet politike, dhe i ka rezistuar presionit për shpenzime të tepruara.
Merita për këtë është e profesionalizmit të Ministrisë së Financave dhe Bankës Qendrore, të mbështetur nga homologet e tyre në eurozonë.
Kjo është arsyeja kryesore, se përse shqetësimet evropiane në lidhje me drejtimin politik të Italisë, nuk kanë gjasa që në një periudhë afatshkurtër, të shndërrohen në një ankth ekstrem.
Gjithësesi, ekzistojnë dyshime të justifikuara nëse qeveria e ardhshme e Italisë do të vazhdojë reformat strukturore ekonomike të filluara nga qeveria teknokratike e Mario Montit më 2011-ën dhe të çuara më tej nga qeveritë e qendrës së majtë pas vitit 2013.
Dështimi për t’i thelluar këto reforma, do të ishte një gabim i tmerrshëm. Çdo vit dhjetëra mijëra të rinj, më të mirët dhe më të shkëlqyerit e Italisë, lënë vendin e tyre për të punuar jashtë vendit.
Kur rritet ekonomia evropiane, Italia rritet gjithnjë më pak. Kur ndodh një recesion, rënia e Italisë është gjithmonë më e fortë. Rezultati i zgjedhjeve të fundit, nuk jep ndonjë përgjigje se si Italia do t’i adresojë këto sfida.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
