Tirana Today
  • Fillimi
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Opinion
  • Rajoni
  • Bota
  • Showbizz
  • Sport
  • Kulturë
  • Kuriozitete
  • Teknologji
  • Vox Pop
  • Media Marketing
No Result
View All Result
  • Fillimi
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Opinion
  • Rajoni
  • Bota
  • Showbizz
  • Sport
  • Kulturë
  • Kuriozitete
  • Teknologji
  • Vox Pop
  • Media Marketing
No Result
View All Result
Tirana Today
No Result
View All Result
Home Stil Kuriozitete

Format më pak të njohura të qeverisjes

8 vjet ago
in Kuriozitete, Stil, Të Gjitha
Format më pak të njohura të qeverisjes

Shumëkush njeh sot përkufizimin apo domethënien e demokracisë dhe antipodit të saj, totalitarizmit. Më poshtë, po listojmë shkurtimisht disa forma qeverisjeje të veçanta, të vëna në praktikë në rrethana të caktuara përgjatë historisë, apo të mbetura ende në nivelin teorik. Pavarësisht emërtimit të tyre dhe kërkesave specifike, shihet se ato përmbajnë edhe elementë të ngjashëm me teoritë e të djathtës dhe të majtës, shtetit liberal apo atij autoritar.

Ekliolokracia

Kjo formë qeverisjeje, është një derivat i teokracisë, ku shteti në parim udhëhiqet nga një individ i udhëzuar në mënyrë hyjnore, ose më shpesh nga një përfaqësues institucional (p.sh Kisha). Ligjet dhe rregullat përcaktohen nga një udhëheqës fetar mbizotërues në emër të Zotit. Në teokracinë e kulluar, udhëheqësi besohet se ka një lidhje të drejtpërdrejtë me Perëndinë, sikurse kanë qenë profetët Moisi dhe Muhamed, të cilët udhëhoqën izraelitët e hershëm dhe myslimanët.

Nga ana tjetër në një ekliolokraci, udhëheqësit nuk pretendojnë se kanë një lidhje të drejtpërdrejtë fetare, por përkrahin një zbulesë të pranuar. Teokracitë e tjera, mund të lejojnë ekzistencën e një qeverie laike, për t’ia deleguar ligjin civil bashkësisë fetare.

Ekzilarkia

Ekzilarkia përkufizohet si qeverisja e një grupi fetar apo etnik, në vend të një vendi nga ku e ka origjinën ky grup. Udhëheqësi ka fuqi vetëm përmes mjeteve kulturore dhe honorifike, dhe sundon vetëm mbi ithtarët e grupit të tij. Në analizë të fundit, ata udhëhiqen nga vendet pritëse. Dy shembuj të një ekzilarkie janë sundimi i Reish Galutas dhe i Dalai Lamas mbi diasporën tibetane.

Minarkizmi

Jo shumë larg anarkizmit, minarkistët besojnë se qeveria duhet të kufizohet vetëm në mbrojtjen e të drejtave themelore të jetës, lirisë dhe pronës. Ata mbështesin një Shtet Rojtar, që kufizohet tek Gjykata, Policia dhe Ushtria. Minarkistët preferojnë qeveritë e vogla, lokale apo të nivelit të qytetit, në vend të një qeverie të madhe kombëtare. Ndonëse është i lidhur ngushtë me Anarkistët e Tregut, minarkizmi e pranon se qeveria është e pashmangshme, kështu që në vend se ta luftojë, kërkon kufizimin e saj.

Etnokracia

Etnocracitë përdoren për ta bërë një racë, një grup fetar apo një gjuhë, politikisht dominantë ndaj pjesës tjetër. Ndërkohë që të gjitha çështjet e tjera, i nënshtrohen kauzës së tyre. Shkalla e diskriminimit, ndryshon nga një sistem në tjerin. Megjithatë, etnokracia mund të jetë një demokraci e plotë, me vetëm një mungesë përfaqësimi të një grupi të caktuar. Disa vende të tjera që përjetojnë sot etnokracinë janë Pakistani, Izraeli dhe Afrika e Jugut.

Plutokracia

Me një pabarazi ekonomike në nivelet e saj më të larta, plutokracia i jep fuqi më të pasurve. Disa nga vendet që janë njohur për plutokracitë e tyre kanë qenë Greqia e lashtë, Kartagjena, republikat tregtare italiane të Venedikut, Firences dhe Xhenovës. Kohët e fundit nuk ekziston ndonjë plutokraci e vërtetë, megjithëse shumë vende kritikohen se shfaqin shenja të ngjashme.

Korporatat ngrenë dhe japin donacione të konsiderueshme për politikanë dhe parti politike, në një kohë që e përdorin fuqinë e tyre financiare për të ndikuar miratimin e ligjeve të favorshme për ta; një situatë e ngjashme me një korporatokraci. Plutokracia është një oligarki klasike, ku një pjesë e vogël njerëzve më të pasur kontrollojnë gjithçka. Nëse nuk ekziston një formë e duhur kontrolli, plutokracia degradon në një kleptokraci.

Logokracia

Një qeverisje më ironike apo parodike, një logokraci është një sundim qeveritar përmes fjalëve. I përshkruar në veprën e Uashington Irving në vitin 1807 “Salmagundi”, një logokraci është një qeveri që përdor formulime të ndërlikuara për të kontrolluar njerëzit e saj.

Bashkimi Sovjetik është akuzuar dikur se ishte një logokraci, duke pretenduar se gjuha e tij ishte një “zhargon stereotipik i përbërë nga formula dhe parulla boshe, qëllimi i të cilve ishte të pengonin njerëzit të mendonin jashtë kornizave të mendimit kolektiv”. “Viti 1984“ i Xhorxh Oruellit, është një shembull i mirë i një logokracie.

Demarkia

Demarkia është një qeveri e drejtuar nga qytetarë të përzgjedhur në mënyrë rastësore, e quajtur “juria e qytetarëve”. Sistemi është i ngjashëm me një demokraci, por pa patur nevojë për zgjedhje. I propozuar nga filozofi australian Xhon Bërnhajm, ky stil i qeverisjes nuk është vënë kurrë në praktikë.

Hipotetikisht, përzgjedhja e rastësishme e qytetarëve, do të shmangte mundësinë e korrupsionit politik, pasi nuk ka gjasa që njerëzit e zgjedhur të përfshihen në rrjete nepotike. Një demarki shmang ndërkohë problemin e kënaqjes së të gjithëve për përfitime politike, pasi ajo varet vetëm nga besimet e personave të përzgjedhur, dhe qëndrimet mbi atë që është më e mira për popullin.

 

Tags: EkzilarkiaEtnokraciaformatMinarkizminjohurapak të përdoruraqeverisje

TË LIDHURA

SHBA/ Të shtëna në Minneapolis, përplasje mes emigrantëve dhe agjentëve federalë, një viktimë
Të Gjitha

SHBA/ Të shtëna në Minneapolis, përplasje mes emigrantëve dhe agjentëve federalë, një viktimë

19:50 | 07/01/2026
U shkëput për një kohë të gjatë pas humbjes së të vëllait, Gjesti rikthehet për Krishtlindje
Të Gjitha

U shkëput për një kohë të gjatë pas humbjes së të vëllait, Gjesti rikthehet për Krishtlindje

21:45 | 25/12/2025
Një stuhi e përsosur/ Përse mbushja e tregut me automjete kineze alarmon Evropën?
Kuriozitete

Një stuhi e përsosur/ Përse mbushja e tregut me automjete kineze alarmon Evropën?

21:21 | 25/12/2025
Next Post
Hyn të shpëtojë 2 mbesat, mbytet në Drin të Zi 55-vjeçarja

Hyn të shpëtojë 2 mbesat, mbytet në Drin të Zi 55-vjeçarja

Lezhë, abuzuan me pronat, KLSH kallëzon 4 punonjës të Prefekturës

Lezhë, abuzuan me pronat, KLSH kallëzon 4 punonjës të Prefekturës

Hemodializa, si janë transformuar 5 qendrat e rretheve

Hemodializa, si janë transformuar 5 qendrat e rretheve







JU REKOMANDOJMË

“U tremba dhe e qëllova unë i pari!”, flet shqiptari që vrau burrin e ish-të dashurës në Greqi

“U tremba dhe e qëllova unë i pari!”, flet shqiptari që vrau burrin e ish-të dashurës në Greqi

19:16 | 17/01/2026
I dehur me shpejtësi skëterre, zbulohet identiteti i shoferit dhe viktimës në Durrës,

I dehur me shpejtësi skëterre, zbulohet identiteti i shoferit dhe viktimës në Durrës,

09:45 | 16/01/2026
La garën në mes, Ilir Vrenozi tregon arsyet në ‘Shqipëria Live’: E ndava mendjen kur u futa brenda…

La garën në mes, Ilir Vrenozi tregon arsyet në ‘Shqipëria Live’: E ndava mendjen kur u futa brenda…

14:01 | 14/01/2026
Arbër Hajdari në SHBA te rezidenca e Trump, në “Mar a Lago”?

Arbër Hajdari në SHBA te rezidenca e Trump, në “Mar a Lago”?

13:57 | 14/01/2026




TË FUNDIT

Gjykata rrëzon kërkesën e avokates së Veliaj
Aktualitet

Shtyhet më 2 shkurt seanca paraprake për “dosjen Veliaj”

by mirseda
13:22 | 19/01/2026
0

Shtyhet përsëri seanca paraprake në ngarkim të kryebashkiakut të Tiranës Erion Veliaj dhe të pandehurve të tjerë....

Armë, municion, thikë dhe…/ Të përfshirë në një vrasje në 2018, arrestohen dy vëllezërit në Dibër

Armë, municion, thikë dhe…/ Të përfshirë në një vrasje në 2018, arrestohen dy vëllezërit në Dibër

13:17 | 19/01/2026
Berisha nxjerr pjesë nga dosja e hakerimit të SPAK: Kryeministri donte të vidhte sekretet hetimore

Berisha kundër projektit “Smart city”: Asgjëson privatësinë e çdo qytetari!

12:47 | 19/01/2026
Kremlini: Putin ka marrë një ftesë nga Trump për t’u bashkuar me Bordin e Paqes për Gazën

Kremlini: Putin ka marrë një ftesë nga Trump për t’u bashkuar me Bordin e Paqes për Gazën

12:45 | 19/01/2026
Gjykata rrëzon kërkesën e avokates së Veliaj

Gjykata rrëzon kërkesën e avokates së Veliaj

12:41 | 19/01/2026
Tirana Today


© 2025 TiranaToday Dev By: Techzero1.com


© TIrana Today. All rights reserved.
Kontakt
EMAIL : [email protected]
Cel: +355694040005

Follow Us

Tirana Today

© TIrana Today. All rights reserved.
EMAIL : [email protected]
Cel: +355694040005
© 2025 TiranaToday Dev By: techzero1.com

Follow Us

No Result
View All Result
  • Fillimi
  • Kryesore
  • Aktualitet
  • Politikë
  • Ekonomi
  • Opinion
  • Rajoni
  • Bota
  • Showbizz
  • Sport
  • Kulturë
  • Kuriozitete
  • Teknologji
  • Vox Pop
  • Media Marketing

© 2025 TiranaToday Dev by : Techzero1.com