Sot, freelancers (profesionistët e pavarur) përfaqësojnë 35 për qind të fuqisë punëtore të Shteteve të Bashkuara. Në Bashkimin Evropian, kjo normë është 16.1 për qind.
Të dyja shifrat tregojnë të njëjtën prirje globale:nga sipërmarrësit krijues, tek ata që paguhen për shërbime të ndryshme, freelancing është në rritje në mbarë botën.
Po kështu, janë shtuar edhe analizat mbi këtë dukuri, pasi gazetarët, sociologët, specialistët e burimeve njerëzore, trajnerët e jetës, edhe vetë përkthyesit e pavarur përpiqen të zbulojnë ”të vërtetën” rreth freelancing-ut. Kjo për shkak të “gig economy”, ose ekonomia e varur nga profesionistët e lirë, është një dukuri e ngjashme me fytyrat e Janusit, dhe që vazhdimisht evoluon.
Freelancing, portretizohet shpesh si një aktivitet çlirimtar, fuqizues dhe madje edhe joshës për individin, por realiteti është shumë më kompleks se kaq. Në vendet e OECD-së, studimet tregojnë se këta individë punojnë kryesisht në sektorin e shërbimeve (50 përqind e meshkujve dhe 70 përqind e femrave). Pjesa tjetër janë gjithçka, nga asistentët online në internet, tek arkitektët, projektuesit dhe fotografët.
Nga klasa krijuese, tek kategoria e të punësuarve me kohë të pjesshme
Një studim i kohëve të fundit, tregon se shumica e freelancer-ëve në vendet e OECD-së janë “slashers”, që do të thotë se puna e tyre kontratuale plotëson një tjetër pozicion me kohë të pjesshme apo me kohë të plotë. Agjencitë e shërbimeve për automjetet si “Lyft” dhe “Uber”, i kanë lejuar njerëzit t’i kthejnë automjetet personale në gjeneruese të ardhurash.
Këto të ardhura shtesë, mund të ndryshojnë shumë sipas individëve. Ata që shpenzojnë disa orë në muaj në redaktimin nga shtëpia të manualeve të udhëzimeve, mund të fitojnë disa qindra euro në muaj. Terapistët freelance, mund të fitojnë dhjetë herë më shumë sesa ata që punojnë me orar të plotë në këtë industri në rritje.
Ndoshta imazhi më joshës i freelancer-it është e ashtuquajtura klasa krijuese, një kategori punëtorësh të shkathët, të ndërlidhur, të arsimuar dhe të globalizuar, që specializohen në fushën e komunikimit, medias, dizajnit, artit dhe teknologjisë, mes sektorëve të tjerë. Ata janë arkitektë, ueb dizajnerë, blogerë, konsulentë dhe të tjerë, puna e të cilëve është të qëndrojnë në krye të trendeve.
Ata që përparpojnë më shumë mes tyre, përfundojnë duke luajtur rolin e “ndikuesve” shoqërorë. Në Londër, ky grupim ka qenë pjesërisht përgjegjës për atë që ekonomisti Douglas Mcëilliams e ka quajtur “flat-white economy”, një treg në lulëzim që bazohet tek krijimtaria, e cila kombinon qasjen inovative ndaj biznesit dhe mënyrën e jetesës.
Ndjekës të tillë të trendëve, mund të jenë relativisht të suksesshëm në vetëpunësimin e tyre, me projekte të shumta, dhe një portofol të gjerë klientësh.
Për McWilliams, ata mund të përfaqësojnë të ardhmen e prosperitetit britanik. Gjithashtu, ata që janë duke punuar shumë, kryejnë detyrat tona të përsëritura, shpesh për një platformë të vetme online. Shumica e aktivitetit të tyre, nuk kërkon një nivel të lartë të ekspertizës dhe krijimtarisë, dhe për pasojë ato janë lehtësisht të këmbyeshme.
Siguria në punë, nuk është e garantuar për këta ndihmës online, dhe megjithëse kanë të ngjarë të punojnë për një kompani të vetme, përfitimet sociale thuajse nuk ekzistojnë.
Midis klasës krijuese, dhe atyre që përpiqen të krijojnë një volum të mjaftueshëm pune për të arritur suksesin, ekzistojnë shumë ndërmjetës: blogerët e nxitur nga pasioni i tyre për të shkruar, por që mezi e fitojnë jetesën; asistentët në rrjet, të kënaqur me punën e tyre, pasi më herët qenë përballur me papunësinë; studentët që fitojnë disa euro më tepër duke punuar disa orë në javë si dizajnerë grafikë.
Freelancer-at përbëjnë një popullatë të larmishme punëtorësh – prejardhjet e tyre arsimore, motivet, ambiciet, nevojat dhe gatishmëria për të punuar, ndryshojnë nga njëri punëtor tek tjetri, dhe është e vështirë që analistët të përshkruajnë me saktësi diversitetin e tyre, pa rënë në klishe.
Kërkimi për liri… dhe të ardhura
Freelancing, është gjithnjë e më shumë një zgjedhje që njerëzit e bëjnë në mënyrë që të evituar 9 deri në 5 ditë pune në muaj. Shumë përkthyes të pavarur, pavarësisht nga puna e tyre, mund të kenë vendosur fillimisht për këtë model punësimi, sepse ai u ofron (ose duket se ofron) liri – lirinë për të punuar në çdo kohë dhe në disa raste kudo.
Vetëm 37 për qind e freelancer-ave amerikanë, thonë se janë të angazhuar në aktivitete të tilla jashtë nevojës së tyre financiare; në vitin 2014, kjo shifër qe më e lartë, 47 për qind. Natyrisht, ky nuk është fundi i epokës së të punësuarve me kohë të plotë.
Puna me orar të plotë, në ambientin e një kompanie, është ende standardi i punësimit në shumicën e vendeve perëndimore, ashtu siç është në Rusi. Megjithatë, me ngritjen e telekomunikimit, automatizimit dhe potencialit të pakufizuar për shpërndarjen e punëve, gjithnjë e më shumë kompani do të fillojnë të funksionojnë me më pak punonjës.
Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht një rritje e papunësisë. Në vend të kësaj, ka të ngjarë që kjo të nënkuptojë më shumë profesionistë të pavarur, të cilët do të formojnë apo reformojnë projektet e ndryshme në rrjete të vazhdueshme dhe në zhvillim.
Zgjerimi i sektorit të freelancing, mund të jetë një tregues kyç i të ardhmes së punësimit, sidomos në aspektin e praktikave të bashkëpunimit.
Profesionistët e pavarur, po e lehtësojnë tanimë bashkë-menaxhimin e projekteve. Së shpejti, ata do të prodhojnë, komunikojnë dhe bashkëpunojnë me firmat, klientët dhe me shoqërinë në përgjithësi.
Duke qenë se ata nuk janë një klasë homogjene punëtorësh, menaxhimi i menaxherëve të rinj nuk do të jetë i thjeshtë.
Aktualisht, nuk ekziston një sistem i vetëm i mbrojtjes sociale, që i korrespondon ndershmërisht të gjithë freelancer-ave, nga pastruesit e shtëpive, shoferët e taksive, tek arkitektët dhe redaktorët e lajmeve. Si munden këta individë të grupohen dhe të punojnë së bashku, për të promovuar dhe mbrojtur interesat e tyre të ndryshme të punësimit? Sigurisht, disa freelancer ambiciozë janë duke u përpjekur që tani për këtë.
