24 Tetor 1945 – Themelohet Organizata e Kombeve të Bashkuara
Më pak se dy muaj pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, ratifikimi i Kartës së Kombeve të Bashkuara nga 5 anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit, dhe shumica e nënshkruesve të tjerë, shënon themelimin zyrtar të OKB-së. Përkundër dështimit të Lidhjes së Kombeve për të arbitruar konfliktet që çuan deri në Luftën e Dytë Botërore, aleatët propozuan që në fillim të vitit 1941 krijimin e një organizate të re ndërkombëtare, për të ruajtur paqen në botën e pasluftës. Termi “Kombet e Bashkuara”, i propozuar nga presidenti amerikan Roosevelt u përdor zyrtarisht më 1 janar 1942, kur përfaqësuesit e 26 kombeve aleate u takuan në Uashington dhe nënshkruan Deklaratën e Kombeve të Bashkuara, miratoi Kartën e Atlantikut, dhe paraqiti synimet e përbashkëta të luftës të Aleatëve.
Në tetor 1943, fuqitë më të mëdha aleate, Britania e Madhe, Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Sovjetik dhe Kina u takuan në Moskë dhe nënshkruan Deklaratën e Moskës, e cila theksonte zyrtarisht nevojën e krijimit të një organizate ndërkombëtare për të zëvendësuar Lidhjen e Kombeve.
Ky qëllim u ripohua edhe në Konferencën e aleatëve në Teheran të Iranit në dhjetor 1943, dhe në gushtin e vitit 1944 Britania e Madhe, Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Sovjetik dhe Kina u takuan sërish në Uashington, për të hedhur themelet e krijimit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara. Gjatë shtatë javëve diskutime, delegatët skicuan strukturën e OKB-së, por shpesh nuk binin dakord lidhur me çështjet e anëtarësimit dhe mënyrën e votimit.
Kompromisi u arrit nga “Tre të Mëdhenjtë” – Shtetet e Bashkuara, Britania dhe Bashkimi Sovjtik – në Konferencën e Jaltës në shkurt 1945, dhe të gjitha vendet që kishin respektuar Deklaratën e vitit 1942 u ftuan në Konferencën Themeluese të Kombeve të Bashkuara. Më 25 prill 1945, Konferenca e Kombeve të Bashkuara u mblodh për herë të parë në San Francisko të SHBA-së, me përfaqësimin e 50 vendeve të botës.
24 Tetor 1648 – Përfundon Lufta Tridhjetëvjeçare
Marrëveshja e Vestfalisë i jep fund Luftës Tridhjetëvjeçare, duke e ndryshuar rrënjësisht balancën e pushtetit në Evropë. Lufta Tridhjetëvjeçare, një seri luftërash mes kombeve evropiane për arsye të ndryshme, shpërtheu në vitin 1618, pas një përpjekjeje nga mbreti i Bohemisë (Perandori i Shenjtë Romak Ferdinandi II) për të imponuar katolicizmin në të gjitha rajonet e sunduara prej tij.
Familjet protestante u rebeluan, dhe duke filluar nga vitet 1630 shumica e Evropës kontinentale ishte zhytur në luftë. Si rezultat i Marrëveshjes së Vestfalias, Holanda fitoi pavarësinë nga Spanja, Suedia mori kontrollin e rajonit të Balltikut, dhe Franca u pranua si një fuqi perëndimore e rëndësishme.
Fuqia e Perandorit të Shenjtë Romak u rrudh, në një kohë që shtetet e vogla gjermane qenë sërish në gjendje të përcaktonin fenë e territoreve të tyre. Rrjedhojë tjetër e rëndësishme e Traktatit të Vestfalisë, qe pranimi i parimit të sovranitetit shtetëror, që shërben ende sot si bazë për sistemin modern të shteteve-kombe.
24 Tetor 1917- Nis Beteja e Kaporetos në Luftën e Parë Botërore
Beteja e Kaporetos u zhvillua nga 24 tetori deri më 19 nëntor 1917, pranë qytetit të Kobarid-it (sot pjesë e Sllovenisë), në frontin austro-italian të Luftës së Parë Botërore. Forcat austro-hungareze, të përforcuara nga njësi ushtarake gjermane, arritën të depërtonin në vijën e frontit italian dhe të mposhtnin rëndë ushtrinë italiane, e cila nuk kishte fare njësi të lëvizshme. Një rol kyç në atë disfatë të tmerrshme, luajti përdorimi i gazit helmues nga ana e gjermanëve
24 Tetor 2005 – Vdes në Detroit të SHBA-së në moshën 92-vjeçare, Rosa Parks, afro-amerikania që në dhjetorin e vitit 1955 ndryshoi historinë kur refuzoi t’i bindej ligjeve diskrimuese që favorizonin të bardhët, duke mos pranuar t’i lironte vendin në autobuz një burri të bardhë.
Mosbindja e saj civile, frymëzoi lëvizjen moderne të të drejtave civile. Arrestimi i Parks nga policia po atë ditë, nxiti një bojkot 381-ditor të sistemit të tranportit publik nga ana e zezakëve në SHBA, me nismën e pastorit 26-vjeçar, Martin Luther King Jr. Bojkoti çoi në fund në vendimin e një gjykate që ndalonte ndarjen racore në transportin publik në Montgomeri, Alabama, ndërsa vetëm me miratimin e Aktit të të Drejtave Civile të vitit 1964, ky lloj diskriminimi mori fund në mbarë SHBA-në.
24 Tetor 1939 – Në Gjermani, nazistët miratojnë një rregullore të re, sipas së cilës hebrenjtë mbi 6-vjeç, janë të detyruar të mbajnë Yllin e Davidit, shpesh me ngjyrë të verdhë, sipër rrobave të tyre për t’u identifikuar si të tillë në publik.
24 Tetor 1973 – Në Lindjen e Mesme përfundon Lufta e Yom Kippur-it, kur të gjitha palët bien dakord për një armëpushim. Lufta nisi më 6 tetor, kur një sulm i papritur i përbashkët nga Egjipti dhe Siria çau frontin izraelit, dhe pushtoi lartësitë e Sinait dhe Golanit. Pas suksesit fillestar të Egjiptit dhe Sirisë, Izraeli e rrethoi dhe bllokoi ushtrinë e tretë egjiptiane. Presioni i Bashkimit Sovjetik mbi vendet arabe, dhe presioni i SHBA-së mbi Izraelin, mundësoi arritjen e një armëpushimi.
24 Tetor 2001 – 39 persona humbin jetën dhe dhjetëra të tjerë plagosen, kur përplasja e fortë mes dy kamionëve në një tunelin që lidh Zvicrën dhe Italinë në zonën e Apleve, shkakton një zjarr të madh që shembi një pjesë të tunelit.
24 Tetor 2002 –Policia amerikane arreston John Allen Muhammed dhe Lee Boyd Malvo. Ata akuzohen për vrasjen e disa personave të rastësishëm në rrethinat e Uashingtonit. Sipas policisë, vrasjet ishin kryer nga distanca, nëpërmjet një snajperi.
24 Tetor 439– Kartagjena, qyteti kryesor romak në Afrikën e Veriut, bie në duart e Vandalëve të komanduar nga mbreti i tyre Genserik.
24 Tetor 1934 – Mohandas Karamçand Gandi, i quajtur Mahatma ose “Shpirti i Madh”, jep dorëheqjen si anëtar i Kongresit në Indi.
24 Tetor 1945 – Vidkun Kuisling, kryeministri norvegjez gjatë Luftës së Dytë Botërore, ekzekutohet me vdekje nga një skuadër pushkatimi, për shkak të bashkëpunimit me nazistët.
24 Tetor 1980 – Qeveria komuniste në Poloni legalizon Sindikatën Solidarnost, që do të dëshmohej tepër e rëndësishme në imponimin e proçeseve demokratike në vend dhe shembjen e rregjimit 9 vjet më pas.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
