Çfarë ka ndodhur më 12 shtator?

12 Shtator 1683 – Përfundon Beteja e Vjenës, me fitoren e aleancës perëndimore kundër osmanëve

Beteja përfundimtare u zhvillua pikërisht më 12 shtator 1683, pasi kryeqyteti i perandorisë austriake, ishte rrethuar prej 2 muajsh nga trupat e Perandorisë Osmane. Aleanca perëndimore përbëhej nga Perandoria e Shenjtë Romake, dhe një bashkimi princash dhe mbretërish nga Evropa Qëndrore.

Turqit udhëhiqeshin nga Veziri i Madh, Merzifonlu Kara Mustafa Pasha. Rrethimi Osman kishte filluar që në 14 korrik 1683, me rreth 150.000 ushtarë, ndërsa beteja vendimtare  e 12 shtatorit, vulosin fitimtarin pas arritjes së ndihmave për ushtrinë e bashkuar perëndimore, të përbërë prej rreth 75.000 trupash.

Disa historian, sugjerojnë se kjo betejë ishte pika e kthesës në luftërat gati 300 vjeçare Otomane- Habsburgase. Sidoqoftë, një pikëpamje e kundërt e sheh betejën thjesht si konfirmim të fuqisë tashmë në perëndim të Perandorisë Osmane. Gjashtëmbëdhjetë vjet pas asaj beteje, Habsburgët e Austrisë zaptuan dhe dominonin gradualisht Hungarinë jugore dhe Transilvaninë, të cilat kishin qenë më herët nën kontrollin e osmanëve. Beteja e Vjenës, i dha fund zgjerimit të Perandorisë Osmane në Evropë.

12 Shtator 1943 – Benito Mussolini çlirohet nga burgu nga një komando gjermane në Gran Sasso

Më 25 korrik 1943, disa javë pas pushtimit aleat të Siçilisë dhe bombardimeve mbi Romë, Këshilli i Madh Fashist votoi për shkarkimin e Musolinit nga detyra, dhe zëvendësimin e tij me Marshallin Pietro Badoglio. Më pas, Mussolini u arrestua sipas një urdhri të dhënë nga vetë mbreti Victor Emmanuel.

Pas arrestimit Mussolini u transportua në zona të ndryshme të Italisë nga gardianët e tij. Otto Skorzeny, i zgjedhur personalisht nga Hitleri, dhe Ernst Kaltenbrunner, u ngarkuan me misionin e shpëtimit të Duçes. Ata ranë shpejt në gjurmët e tij tij. Kapja e një mesazhi të koduar radiofonik italian, bëri që Skorzeny të zbulonte se Mussolini ndodhej i burgosur në Hotel Campo Imperatore, një vendpushim skish në Campo Imperatore në Gran Sasso në malet Apenine.

Më 12 shtator, Skorzeny iu bashkua grupit të komandove gjermane, të udhëhequra nga Majori Harald Mors, për të shpëtuar Mussolinin në një mision ushtarak me rrezikshmëri të lartë. Fillimisht komandot u hodhën nga avionet me parashutë në malet aty pranë, dhe pastaj e çliruan udhëheqësin fashist pa asnjë të shtënë armësh.

12 Shtator 1962 – Presidenti Kennedy shpall synimin e SHBA-së për të zbarkuar në Hënë

Bashkimi Sovjetik ishte përpara Shteteve të Bashkuara, përsa i përket programit hapësinor. Presidentit amerikan, John F. Kennedy, ishte i vendosur të zhdukte këtë hendek dhe madje të dilte përpara. “Asnjë popull që pret të jetë udhëheqës i kombeve të tjera, nuk mund të qëndrojë prapa në garën për eksplorimin e hapësirës”- tha ai.

Kennedy ishte presidenti i parë amerikan, që i kërkoi Kongresit të miratojë një fond prej më shumë se 22 miliardë dollarësh për Projektin Apollo, i cili kishte për qëllim çuarjen e një njeriu në Hënë para fundit të dekadës. Gjatë një fjalimi të mbajtur më 12 shtator 1962 në Universitetib Rajs, presidenti Kennedy tha:”Ne vendosim të shkojmë në Hënë brenda kësaj dekade dhe të bëjmë gjëra të tjera, jo sepse ato janë të lehta, por sepse janë të vështira. Përpara se kjo dekadë të ketë përfunduar, SHBA duhet të angazhohet për arritjen e uljes së një njeriu në Hënë, dhe rrikthimin e tij në Tokë shëndoshë e mirë”.

12 Shtator 1980 – Ajatollahu i Iranit Khomeini i njofton SHBA-së kushtet për lirimin e pengjeve

Fillimi i përfundimit të krizës së pengjeve në ambasadën e SHBA-së në Teheran, nisi më 12 shtator 1980, pasi Ajatollah Khomeini u bëri publikisht me dije amerikanëve 4 kushte për lirimin e pengjeve që mbaheshin në selinë diplomatike. Kushtet ishin këto:Kthimi në atdhe i pasurisë amerikane të ish-udhëheqësit të vendit, shahut Reza Pahlavi, që arrinte në miliarda dollarë. Pretendimet amerikane kundër Iranit në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, duhej të anulloheshin. Duhet të anulohej ngrirja e aseteve iraniane në bankat amerikane. Dhe së fundmi, Shtetet e Bashkuara duhet të premtonin se nuk do të ndërhynin më kurrë në punët e brendshme të Iranit.

Bisedimet që përfundimisht arritën të sillnin lirimin e pengjeve, filluan fshehurazi në shtator të vitit 1980 dhe u iniciuan nga Sadeg Tabatabai, dhëndri i djalit të Khomeinit, Ahmed, dhe “një zyrtari të nivelit të mesëm” në qeverinë e përkohshme revolucionare.

12 shtator 1974- Një grushti shteti në Etiopi, rrëzon nga pushteti perandorin Haile Selassie

Grushti i shtetit u organizua nga një grup ushtarakësh etiopianë, si dhe drejtues të agjencive të tjera të zbatimit të ligjit, të quajtur Derg. Pas grushtit të shtetit, perandori u burgos. Ai vdiq dy vjet më vonë, më 28 gusht 1976. Selassie konsiderohet shpesh si Mesia, nga ata që janë praktikues të Rastafarianizmit, një besim fetar me origjinë nga Xhamajka.

12 Shtator 1919 – Adolf Hitleri anëtarësohet në Partinë Gjermane të Punëtorëve. Shumë shpejt, kjo forcë do të ndryshojë emrin në Partia Nacional Socialiste e Gjermanisë, dhe Hitleri do të bëhet udhëheqësi i saj.

12 Shtator 1990 – Gjermania Lindore dhe Perëndimore, së bashku me Britaninë e Madhe, SHBA-në dhe Bashkimin Sovjetik- vendet aleate që pushtuan Gjermaninë pas Luftës së Dytë Botërore – nënshkruan vendimin përfundimtar për ribashkimin e Gjermanisë.