Nga Leonid Bershinsky, “Bloomberg View”/Presidenti amerikan Donald Trump, ka qenë i vendosur të përballet me aleatët europianë të SHBA-së për çdo çështje me rëndësi, nga tregtia, ndryshimet klimatike, deri tek marrëveshja shumëpalëshe mbi programin bërthamor të Iranit. Ndërsa politikanët dhe publiku në këtë anë të Atlantikut, po bëhen gjithnjë e më të shqetësuar, ia vlen të pyetet nëse ai dëshiron realisht të ketë aleatë.
Pas vizitave të pasuksesshme të presidentit francez, Emmanuel Macron dhe kancelares gjermane Angela Merkel, në Uashington javën e kaluar, Trump i ka dhënë Evropës një afat tjetër disa mujor për vendosjen e tarifave ndëshkuese të çelikut dhe aluminit. Ai pret që vendet e Bashkimit Europian të pranojë eksportet me kuota të caktuara.
Se përse administrata e Trump do ta donte këtë, kjo është sot hamendja e gjithsecili:Tarifat do t’i siguronin të paktën disa të ardhura shtesë Shteteve të Bashkuara, ndërkohë që kuotat do të sillnin vetëm fitime jonormale për eksportuesit, meqë çmimet do të rriteshin në mënyrë të pashmangshme. Por tarifat ose kuotat, është e qartë se një udhëheqës europian nuk mund të marrë tërhiqet nga Trump.
Pastaj ka gjasa – e konfirmuar nga Macron pas bisedimeve të tij me Trump – që SHBA të tërhiqet nga marrëveshja bërthamore e Iranit, dhe të vendosë më pas sanksione mbi Teheranin.
Gjuha tallëse e trupit gjatë ndërveprimeve të Trump me Macron, dhe sjellja e sforcuar ndaj Merkelit dërgojnë të njëjtin mesazh:Më jepni atë që dua, ndryshe do të keni probleme. Opsioni i fundit do të ishte një kërcim i frikshëm për polikanët europianë, të cilët e kanë çmuar aleancën transatlantike që nga fundi i viteve 1940. Por udhëheqësit e Europës dhe komentatorët europianë, mund të ndihen ndryshe.
Pëlqyeshmëria e SHBA-së (e vendit, dhe jo administratës) është 46 për qind në Francë dhe 35 për qind në Gjermani, sipas të Qendrës Kërkimore Pew. Ky është niveli më i ulët që nga viti 2008, kur reputacioni i SHBA-së nuk ishte rikuperuar ende nga pushtimi i Irakut, dhe kur kriza financiare ishte në prag.
Asnjë ngjarje e tillë e rëndësishme nuk po ndodh tani, por ja ku hyri në skenë Trump. Gjermanët, sipas një sondazhi të publikuar muajin e kaluar nga “Forsa”, një nga organizatat më të mëdha të sondazheve në vend, e konsiderojnë presidentin amerikan si rnjë rrezik më të madh për paqen botërore se sa presidenti rus Vladimir Putin, dhe përgjigja është e njëjtë edhe midis mbështetësve konservatorë të partisë së Merkel.
Në mars, Peë Research publikoi një sondazh me ekspertë europiane dhe amerikanë të politikës së jashtme, të cilat treguan se europianët besojnë se Trump është më i ngjashëm me Putinin, dhe më pak me Merkel, Macron, kryeministren britanike Theresa May, apo edhe udhëheqësin kinez Xi Jinping, për të bërë gjënë e duhur në çështjet botërore.
Shumica e këtyre ekspertëve – si amerikanë ashtu edhe europianë – besojnë se marrëdhëniet midis SHBA-së dhe Europës, janë duke u përkeqësuar në çdo aspekt. Europa mund t’i jetë mirënjohëse SHBA-së për sigurinë, por shumica e europianëve e shohin sigurinë si një problem policimi, jo një problem gjeopolitik.
Ndaj është e vështirë për t’ia shpjeguar atyre me saktësi se nga çfarë kërcënimesh po i mbron SHBA-ja. Nëse qasja “Amerika e Para” e Trump, e shfaqur plotësisht gjatë konferencës së përbashkët të shtypit me Merkelin, është diktuar nga konsideratat e brendshme, ashtu siç pohon Macron, qëndrimi i Trump mbi marrëveshjen e Iranit mund të jetë po aq popullor, dhe sa politikisht fitimprurës në Evropë.
Nëse Trump shkatërron marrëveshjen e Iranit, çdo rritje e paqëndrueshmërisë në Lindjen e Mesme, mund të lidhet lehtësisht me rritjen e emigracionit në Evropë, edhe pse deri tani lidhje të tilla i kanë bërë vetëm partitë e ekstremit të majtë dhe të ekstremit të djathtë. Por nëse politikanët e qendrës vazhdojnë të sobizohen publikisht nga Trump, ky lloj argumenti mund të zhvendoset në politikën qendrore.
Trump ndoshta po synon thjesht të mbajë premtimet e tij ndaj votuesve. Por nëse ai ka pasur një strategji të ndërgjegjshme të politikës së jashtme, ajo do të dukej si një bast se europianët – së paku ata të moderuarit, të besueshmit, si Merkel dhe Macron – do të gëlltisnin poshtërimet e vogla dhe do të viheshin në rresht, sepse në konferencën e shtypit me Merkel javën e kaluar, SHBA është “një vend shumë i fortë dhe shumë i fortë”.
Ky është larg nga të qenit një bast i sigurt. Macron dhe Merkel, duket se po shpresojnë të presin largimin e Trump nga Shtëpia e Bardhë. Por nëse ai fiton zgjedhjen në vitin 2020, apo nëse pasardhësi i tij ka një qasje të ngjashme, cikli i ardhshëm zgjedhor në vendet e BE-së mund të jetë shumë më anti-amerikan sesa ai i fundit, thjesht për shkak se opinioni publik dhe ekspertët tregojnë se përdorimi i kësaj retorike do sillte përfitime politike. Kjo është mënyra se si sabotohen aleancat e vjetra.
PËRSHTATI TIRANA TODAY
