Lumi i fundit i egër në Evropë është në rrezik. Holger Dambeck dhe Jonathan Miske kanë shoqëruar një grup studiuesish për në Shqipëri. Udhëtime aventureske, takime të paharrueshme, anekdota dhe përshtypje nga vende të huaja: gazetarët SPIEGEL ONLINE flasin për udhëtimet e tyre raportuese anembanë globit. Në këtë edicion, Holger Dambeck dhe Jonathan Miske diskutojnë për udhëtimin e tyre raportues në luginën e lumit Vjosa të Shqipërisë, shkruan Tirana Today.
SPIEGEL ONLINE: Ju shoqëronit një grup studiuesish, pasi ata kryen një inventar të gjerë të bimëve dhe kafshëve në një luginë të lumit në Shqipëri. Çfarë saktësisht bënin studiuesit atje dhe pse?
Holger Dambeck: Një hidrocentral, një digë e madhe, do të ndërtohet në këtë luginë në Shqipërinë jugore. Para për një projekti të tillë, duhet të bëhet një vlerësim mjedisor. Por kjo nuk u krye kurrë. Pra, studiuesit shkuan atje për të kryer këtë inventar dhe dokumentojnë të gjitha ato që jetojnë atje dhe tregojnë se lugina është e denjë për mbrojtje.
SPIEGEL ONLINE: A mund të shpjegoni se çfarë është kaq e veçantë për këtë vendbanim dhe përse zgjodhën atë vend të veçantë?
Holger Dambeck: Lugina është e veçantë, sepse deri tani nuk ka hidrocentrale dhe asnjë diga. Lumi rrjedh i papenguar në Mesdhe dhe shtrati i lumit vazhdimisht zhvendoset. Lumi shkakton shpesh përmbytje. Hulumtuesit donin të shihnin se çfarë lloje kafshësh jetonin atje, sepse në Evropën Qendrore, nuk ka më lumenj të egër.
SPIEGEL ONLINE: Jonathan, ju morët fotot dhe video nga atje. Krahas disa pamjeve shumë mbresëlënëse ku u morën pamje me dron?
Jonathan Miske: Unë isha një tifoz i madh i këtij operacioni, me ata që ecnin me rrjetat e tyre të fluturave. Unë thjesht nuk e kisha parë një gjë të tillë shumë shpesh dhe mendoj se dukej e këndshme. Por unë gjithashtu mendova se ishte e mrekullueshme kur gjetëm breshkat, ose çdo zbulonim kafshë, si bretkocat që fshiheshin nën një pemë drurësh, për shembull, ishte pak si gjatë fëmijërisë kur do të ulesh në një fushë dhe të pickojnë milingonat.
SPIEGEL ONLINE: Si gazetar i shkencës, Holger, shpesh kaloni kohë me kërkuesit. Jonathan, ndoshta ju nuk shkoni zakonisht. Si ishte të ecje në natyrë me një grup studiuesish?
Jonathan Miske: Mendova se ishte e mrekullueshme dhe mësova shumë, pjesërisht për shkak se ata po flisnin për specialitetet e tyre pothuajse tërë kohën. Mbaj mend dëgjimin e dy biologëve duke folur për këngët e këmishës dhe të mësuarit se ato me sa duket kanë theks të ndryshëm. Ndërkohë, një studiues tjetër po jepte gjethe që mund të hanit. Për fat të keq e harrova atë që ata ishin, por më vonë u ndjeva mirë.
SPIEGEL ONLINE: Ekzistojn një klishe që shkencëtarët kanë tendencë të jenë paksa të çuditshëm. A është e vërtetë?
Holger Dambeck: Ishte ndryshe. Sigurisht, ka pasur disa momente që preferonin të ishin vetëm dhe nuk donin që ne t’i ndjekim ato përgjatë gjithë kohës duke u bërë pyetje. Të tjerë, megjithatë, ishin krejtësisht ndryshe
SPIEGEL ONLINE: Pra udhëtimi ishte diçka si një aventure?
Holger Dambeck: Po, në një moment ne kishim nevojë të kalonim lumin, uji ishte shumë i cekët dhe e kaluam. Dhe pastaj kisha këpucë të lagura gjatë gjithë ditës deri në orën 10 të mëngjesit.
SPIEGEL: Sa kohë keni shpenzuar me studiuesit në total?
Holger Beck: Unë kam qëndruar me ta për pesë ditë, dhe Jonathan ishte më pak ditë.
Jonathan Miske: Isha vetëm atje për tri ditë dhe kam humbur disa gjëra, siç e dëgjova më vonë. Shumë gjëra emocionuese me sa duket ndodhën pasi u largova.
Holger Dambeck: Ndër të tjera, studiues kapi një peshk mjaft të madh. E hëngrëm atë në mbrëmje.
SPIEGEL ONLINE: Diga hidroelektrike do të prekte seriozisht banorët lokalë. Për shembull, shumica e kullotave të tyre do të përmbyten. A keni folur me vendasit kur keni qenë atje?
Jonathan Miske: Po, ne folëm me njerëzit që jetonin atje. Ne kishim një përkthyes, i cili foli gjermanisht dhe shqip. Gjithashtu takova disa njerëz, u kërkoja fotografi të fshatit. Kam shkuar në pishina me disa të rinj.
SPIEGEL ONELINE: Çfarë ndodhte në fshat? Si ishte jeta dhe njerëzit atje?
Jonathan Miske: Gjithçka dukej shumë e varfër, dhe shumë shtëpi po shembeshin. Disa njerëz ende punoni me gomarë. Disa herë kemi parë gomarë ngarkuar aq shumë sa që mezi e shihnin kafshën. Ajo që dukej ishte vetëm një grumbull bari.
SPIEGEL ONLINE: Disa nga studiuesit qëndruan me fshatarët, apo jo?
Holger Dambeck: Ata e bënë, sepse donin të kapnin kafshë nate. Ata duhet të ishin afër, sigurisht, kështu që ata mund të ngriheshin në kohë dhe të bënin rrugën me ta për në luginë. Kjo ishte e mundur vetëm nëse ata qëndronin në fshat. Disa prej tyre flinin në tenda dhe disa në shtëpitë e njerëzve dhe fshatarët ftonin shkencëtarët për birrë dhe raki fshati. Dhe pastaj kishte momentet qesharake kur të gjithë fillonin të këndonin. Ishte vërtet mbresëlënëse.
SPIEGEL ONLINE: Ti këndoje?
Holger Dambeck: Nuk këndoja, por kishte një grup shkencëtarësh austriakë që këndonin këngë hiking në gjermanisht, gjë që ishte pak e çuditshme.
SPIEGEL ONLINE: Enver Hoxha ishte diktatori i Shqipërisë deri në vitin 1985. Ai udhëhoqi vendin në izolim dhe kishte ndërtuar qindra mijëra bunkerë betoni për shkak të frikës nga pushtuesit e huaj. A keni parë ndonjë gjurmë të kësaj diktature në udhëtimet tuaja?
Holger Dambeck: Një mbrëmje, ne udhëtuam në Gjirokastër, vendlindjen e Hoxhës. Është një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, sepse aty ka shumë ndërtesa otomane shumë të vjetra. Midis tyre ekzistojnë ndërtime të llojit të Stalinit dhe pastaj ndërtesa të vjetra. Është një përzierje e pazakontë. Kjo gjithashtu mund të jetë ajo që e bën Shqipërinë kaq të veçantë: Kjo përzierje e mbetjeve të diktaturave, fshatrave piktoreskë dhe ndërtesave ultra të reja, pallate qelqi të llojit që do t’i shihnit vetëm në Kazakistan.
SPIEGEL ONLINE: Këtë herë ishit në Shqipëri në detyrë. Por a do të ktheheni si turist apo do t’ua rekomandoni miqve?
Jonathan Miske: Shqipëria është një vend jashtëzakonisht i bukur dhe unë do ta rekomandoj atë për këdo që dëshiron të shëtisë, apo të kalojë kohë në natyrë.
Holger Dambeck: Do të bëja të njëjtën gjë. Ka, ndoshta, disa mangësi. Nuk është një vend që është krijuar në mënyrë të përkryer për turistët. Shqipëria është larg kësaj. Por kjo gjithashtu ka sharmin e saj, sepse ju përjetoni më shumë gjëra dhe ju mund të bëni shumë gjëra më spontanisht se në një vend ku gjithçka është plotësisht e organizuar. TIRANA TODAY
