Vendet ballkanike dhe e shkuara e tyre ka prodhuar përplasje mendimesh, ndërsa nuk përjashtohen “vatrat” të cilat mund të prodhojnë destabilitet . Harmonizimi dhe rritja e shkëmbimeve shoqërore është një qasje shpëtimi nga e kaluara e zjarrtë e këtij rajoni-shkruan Tirana Today.
Thuhet se procesi i pajtimit shoqëror, si një parakusht thelbësor për integrimin brenda rajonit, nuk ka përfunduar, ndërsa po përparojë në mënyrë të konsiderueshme për faktet dhe krimet në lidhje me luftërat-shkruan Tirana Today.
Për këtë arsye, në vitin 2008 organizatat e shoqërisë civile filluan një iniciativë me qëllim krijimin e një Komisioni Rajonal për Themelimin e Fakteve mbi Krimet e Luftës dhe Shkeljet e tjera të të Drejtave të Njeriut të Kryera në territorin e ish-Jugosllavisë nga janari i vitit 1991 deri në vitin 2001.
Gjatë dekadës së kaluar, iniciativa është përballur me shumë sfida. Iniciativa e KOMRA-së Avokatët publikë besojnë se ka ardhur koha që KOMRA të kalojë nga niveli i shoqërisë civile në nivel qeveritar. Ata besojnë se Procesi i Berlinit është një kornizë ideale për këtë, pasi ajo ka arritur të ringjallë bashkëpunimin rajonal dhe interesin e politikanëve rajonalë-shkruan europeanwesternbalkans.
Udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor emërojnë të dërguar personalë për hartimin e Marrëveshjes për themelimin e KOMRA në dhjetor, vetëm një muaj më parë. Ata besojnë se Samiti i ardhshëm i Procesit të Berlinit në Londër është një mundësi e përkryer. Disa prej tyre madje mund të thonë se është shansi i tyre i fundit.
Kjo u diskutua në një tryezë të rrumbullakët “Pajtimi në Ballkanin Perëndimor”, që u zhvillua javën e kaluar në Bruksel. Zharko Puhovski, profesor i Filozofisë në Universitetin e Zagrebit, shpjegon se pajtimi është diçka që ka të bëjë me psikologjinë sociale.
“Që të fillojmë me këtë, ne duhet të jemi në gjendje të përballojmë me të kaluarën dhe për ta bërë këtë ne duhet ta kemi të kaluarën si një periudhë historike që është mbyllur. Kjo është ajo që na motivon. Ajo që po përpiqemi të bëjmë këtu është të bëjmë mundësinë që të kemi një mbyllje të kësaj periudhe historike nga viti 1991 dhe 2001, kur në territorin e ish-Jugosllavisë kishte një luftë “– thotë Puhovski.
Për të arritur këtë, Puhovski beson se ka nevojë për dimension politik dhe presion politik.
“Ka shtete që varen nga vendimet e BE-së , sepse janë shtete kandidate dhe ka shtete që janë brenda BE-së dhe nuk mund të shtyhen nën një lloj presioni të tillë. Ne ende shpresojmë se ky presion ndërkombëtar do të ketë disa rezultate dhe se ky komision rajonal do të ndodhë “-thekson ai.
Adriatik Kelmendi, producent dhe autor në KTV – Kohavision, shpjegon se çdo anë insiston në narrativën e tyre, e cila ushqehet nga politikanët. Ai thekson se diskutimi po ndryshonte sa herë që duhej për përfitime politike të aktorëve politikë.
“Kur bëhet fjalë për personat e zhdukur në luftën e Kosovës, ne ende kemi figurën e rreth 1660 personave të zhdukur. Nëse i pyetni shqiptarët, ata mendojnë se të gjithë janë shqiptarë, nëse i pyetni serbët, ata mendojnë se të gjithë ishin serbë. Njëherë e përgjithmonë të fillojmë t’i kthejmë kokat tona drejt viktimave, të punojmë për të arritur drejtësi për ta. Ne duhet të kemi konsensus në rajon, të kemi emrat e viktimave të shkruara dhe të kemi konsensus se kjo listë e emrave është e pranueshme “, thekson Kelmendi.
Zdravko Grebo, profesor i drejtësisë në Universitetin e Sarajevës, shpjegon se gjatë një dekade, ata janë përpjekur shumë për të promovuar këtë nismë. Ata janë përballur me shumë sfida dhe shpresuan se do të vijë koha që KOMRA të kalojë nga niveli i shoqërisë civile në nivel qeveritar.
“Ka shumë entuziazëm dhe pritshmëri. Disa vjet më parë, ne kemi pasur edhe sukses, që do të thotë se në atë kohë vendet e kanë mbështetur këtë ide, dërguan përfaqësuesit e tyre. Në një moment, kjo u ndal. Ky ndikim politik që kemi nevojë duhet të jetë në formën e inkurajimit. Mënyra më e lehtë për të arritur këtë do të ishte në Samitin e Londrës në korrik”- thotë Grebo, duke shtuar se Samiti i Londrës është shansi i tyre i fundit. TIRANA TODAY
