Presidenti amerikan Donald Trump i premtoi homologut të tij kinez Xi Jinping një “të ardhme të shkëlqyer” midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës në ditën e hapjes së një samiti me rëndësi të madhe në Pekin, duke mbajtur një ton pajtues pavarësisht tensioneve mes dy vendeve.
Pavarësisht pritjes bujare dhe ceremoniale që iu bë Trumpit gjatë vizitës shtetërore, mikpritësi i tij Xi Jinping mbajti një qëndrim më konvencional dhe më të ashpër, duke cituar Thukididin dhe duke përsëritur se Kina dhe Shtetet e Bashkuara duhet të jenë “partnerë, jo kundërshtarë”.
Çështjet që shkaktojnë tensione mes dy palëve janë të shumta: marrëdhëniet tregtare, lufta në Iran, çështja e Tajvanit, qasja në metale të rralla dhe gjysmëpërçues, si dhe inteligjenca artificiale, të gjitha me implikime të mëdha ndërkombëtare.
Nga ana tjetër, Xi Jinping paralajmëroi homologun e tij amerikan se Kina dhe Shtetet e Bashkuara mund të hyjnë në “konflikt” nëse Uashingtoni nuk e trajton siç duhet çështjen e Tajvanit.
“Çështja e Tajvanit është më e rëndësishmja në marrëdhëniet kino-amerikane. Nëse trajtohet siç duhet, marrëdhëniet mes dy vendeve mund të mbeten të qëndrueshme në përgjithësi. Nëse trajtohet keq, të dy vendet do të përballen me njëra-tjetrën, madje do të përplasen”, tha Xi, duke përdorur një term që nuk nënkupton domosdoshmërisht konflikt ushtarak.
Kina e konsideron Tajvanin si pjesë të territorit të saj, të cilin nuk arriti ta bashkojë pas përfundimit të Luftës Civile Kineze në vitin 1949. Pekini kërkon një zgjidhje paqësore, por rezervon të drejtën për përdorimin e forcës ushtarake nëse e konsideron të nevojshme.
Kina kundërshton çdo veprim që do të dëmtonte ribashkimin, të cilin e konsideron të panegociueshëm dhe të pashmangshëm, si dhe kundërshton dërgesat e armëve amerikane në ishull. Ndërkohë, politika e SHBA-së ndaj Tajvanit bazohet në mbështetje të fortë ushtarake për ishullin, pa e njohur zyrtarisht dhe pa e mbështetur hapur pavarësinë e tij.
“Pala amerikane ka përsëritur shumë herë mbështetjen e saj të qartë dhe të vendosur për Tajvanin”, deklaroi zëdhënësja e qeverisë tajvaneze Michelle Lee pas takimit.
Pas bisedimeve të tyre, të dy liderët vizituan së bashku Tempullin e Qiellit. Kur u pyetën nga gazetarët për paralajmërimin e Xi-së mbi Tajvanin, ata shmangën përgjigjen.
Xi Jinping i premtoi një grupi udhëheqësish biznesi amerikanë që shoqëronin Donald Trump në Pekin se dera e Kinës drejt botës “do të vazhdojë të hapet gjithnjë e më shumë”, sipas agjencisë shtetërore Xinhua.
“Bizneset amerikane janë thellësisht të përfshira në reformën dhe hapjen e Kinës dhe të dyja palët kanë përfituar prej saj. Dera e Kinës do të vazhdojë të hapet gjithnjë e më shumë. Kina mirëpret forcimin e bashkëpunimit të ndërsjellë të dobishëm me Shtetet e Bashkuara dhe është e bindur se bizneset amerikane do të kenë perspektiva edhe më të mira në Kinë”, tha Xi.
Xi gjithashtu përshëndeti një “orientim të ri” në marrëdhëniet dypalëshe pas samitit me Trump, sipas transmetuesit shtetëror CCTV.
Sipas Ministrisë së Jashtme kineze, Donald Trump dhe Xi Jinping diskutuan zhvillimet në Lindjen e Mesme, luftën në Ukrainë dhe situatën në Gadishullin Korean, në një kohë të rritjes së paqëndrueshmërisë gjeopolitike globale.
Megjithatë, mbetet e paqartë nëse Trump arriti ta bindë Xi Jinping të ushtrojë presion mbi Iranin për zbutjen e krizës, pasi Kina është një aleate e ngushtë e Teheranit dhe një nga blerësit më të mëdhenj të naftës iraniane.
Përtej natyrës së jashtëzakonshme të vizitës, e para e një presidenti amerikan në Kinë që nga viti 2017, samiti shihet si një përpjekje për të ruajtur stabilitetin mes dy fuqive më të mëdha ekonomike në botë dhe për të shmangur përshkallëzimin e krizave ekzistuese.
Xi shtroi tapetin e kuq për Donald Trump në Sallën e Madhe të Popullit, në zemër të Pekinit, pranë Sheshit Tiananmen, me flamuj të dy vendeve dhe ceremoni të larta shtetërore.
Pas inspektimit të një parade dhe pritjes nga turma që brohoriste “mirë se vini”, Xi dhe Trump nisën menjëherë diskutimet për çështjet më të ndjeshme.
Para se takimi të mbyllej për median, Trump tha se ishte “nder të ishte mik i Xi Jinping” dhe se marrëdhëniet mes dy vendeve “do të jenë më të mira se kurrë”.
“Do të kemi një të ardhme të shkëlqyer së bashku”, tha ai.
“Kam shumë respekt për Kinën dhe për punën që keni bërë. Jeni një lider i shkëlqyer”, shtoi Trump.
Trump nuk u ndal në konfliktet aktuale, duke u fokusuar te bashkëpunimi ekonomik dhe bizneset që e shoqëronin në vizitë.
Në listën e prioriteteve të SHBA-së janë marrëveshjet bujqësore, eksportet e Boeing dhe investimet kineze në SHBA.
Nga ana tjetër, Pekini kërkon “stabilitet” në marrëdhënie, ndërsa dy vendet vazhdojnë të kenë tensione të forta tregtare pas luftës tarifore të vitit 2025.
Xi dhe Trump ranë dakord më herët për një armëpushim tregtar, vazhdimi i të cilit ishte një nga temat kryesore të samitit.
Tensionet mbeten të larta edhe për shkak të çështjeve të Iranit dhe Tajvanit, ndërsa Kina vazhdon të rrisë ndikimin e saj global përmes tregtisë dhe teknologjisë.
