Zakonet, duke përfshirë edhe ato më të çuditshmet, shoqërojnë jetën e të gjithëve, madje edhe të shkrimtarëve, që duket se e kanë bërë metodën e shkrimit, mikun më të besuar në prodhimin e veprave të tyre. Është e vështirë të thuhet se sa prej këtyre zakoneve qenë pjesë e një rituali të shkruar, por duket interesante të flitet në lidhje me to, për të parë nëse mund të ketë një lidhje me veprat që janë prodhuar falë tyre.
Honoré de Balzac
Autor tejet pjellor, Komedia e tij Njerëzore përbëhet nga plot 137 vepra, duke përfshirë zhanre të ndryshme romanesh, novelash, esesh dhe rrëfimesh të shkurtra, të shkruara në vetëm 17 vjet, nga 1829-1846, edhe pse “Deputeti i Arcis” dhe “Borgjezët e vegjël” u botuan pas vdekjes, përkatësisht në vitet 1854 dhe 1855. Po cili qe sekreti i tij për të pasur atë pjellori të jashtëzakonshme letrare?
E thjeshtë, ai arrinte të qëndronte zgjuar edhe gjatë natës, pasi e kishte zakon të pinte kafe, pothuajse 50 filxhanë në ditë, duke arritur ta konsumojë kafen të bluar apo në kokrra, për të qenë edhe më efikas. Një zakon që e çoi Balzac-un gati në çmenduri, në vitin 1832, dhe që vetë shkrimtari e përkufizonte si një metodë brutale, të përshtatshme vetëm për burrat shumë të fortë.
Charles Dickens
Cili ishte zakoni i çuditshëm i Dickens-it? Pëlqente të vizitonte morgun. Ai mund të kalonte gjithë ditën duke vëzhguar trupat e të vdekurve dhe justikohej me atë që e përkufizonte si “joshjen ndaj gjërave të neveritshme”. Një tjetër zakon i Dickens-it kishte të bënte me bojërat. Në fakt, kishte një simpati të veçantë për bojën blu, por kjo për arsye praktike: ajo përthithej më shpejt, çka i mundësonte të përdorte më pak letrën thithëse, dhe kësisoj të shkruante më shpejt.
Alexandre Dumas
Ashtu si Dickens-i, edhe ky i donte ngjyrat; por më shumë se sa bojërat, zakoni i shkrimtarit francez që të përdorte fletë me ngjyra të ndryshme, në varësi të funksionit të tyre. Për të shkruar romanet, ai përdorte letrën me ngjyrën blu, për poezinë përdorte të verdhën, ndërsa kishte qejf të shkruante artikuj të ndryshëm në letra ngjyrë rozë. Gjatë një udhëtimi në Evropë, pasi i ishte mbaruar letra blu, u detyrua të shkruajë mbi një kartoni ngjyrë kremi. Rrëfeu se në ato momente mendoi se romani i tij do të vuante për këtë arsye.
James Joyce
Shkrimtari irlandez e kishte zakon të shkruante shtrirë mbi bark në shtrat, duke u mbështjellë me një pallto të bardhë, dhe përdorur një laps të madh blu. Në fakt, pjesën më të madhe të romanit “Zgjimi i Fineganëve” e shkroi mbi një copë kartoni. Por, ka një tjetër zakon të Joyce-it që mund të detyrojë të zënë hundën më dorë shumë ekspertë të mirësjelljes. Ai pëlqente shumë gazrat që bënte gruaja e tij, duke e vlerësuar nëpër letra midis shprehjes së dashurisë intensive dhe konfirmimit të një zakoni që me kalimin e kohës u bë një mani e vërtetë.
Truman Capote
Zakonet e tij qenë shumë të përafërta me bestytnitë. Ai e kishte zakon të mos e fillonte dhe as mbaronte një punë të premten, ashtu sikundër ndryshonte dhomën e hotelit, edhe nëse numri i telefonit të dhomës përmbante numrin 13, dhe nuk do të linte në tavllën e duhanit me shumë se tre bishta cigaresh, duke preferuar që të tjerat t’i fuste në xhep.
Gabriele D’Annunzio
Zakonet e Gabriele D’Annunzio ishin realisht shumë të tepruara. Për shembull, shkonte në banketet, ku ishte ftuar, pasi kishte ngrënë në shtëpi, në mënyrë që të mos kishte nevojë të hante në publik, duke shmangur kësisoj tregimin e dhëmbëve të tij të shëmtuar. Ose, kishte qejf të shëtiste nudo në parkun Vittoriale, për të tërhequr vëmendjen e femrave; e kishte zakon të vishte pantofla në formën e penisit, dhe flinte mbi jastëkët e mbushur me flokët e dashnoreve të tij.
Marcel Proust
Duket se pas një jete shumë mondane, frika e tij më e madhe ishte se mos shpërqëndrohej nga projekti i tij i të shkruarit romanin “Në kërkim të kohës së humbur”. Prandaj zhvilloi disa zakone që do ta ndihmonin të mbante jashtë botën dhe zhurmat e saj. Për shembull, veshi me sfungjer muret e banesës së tij në Bulevardin Haussmann, në Paris, në mënyrë që të ishte në gjendje të shkruante në një izolim të plotë akustik.
Ndërkohë ishte mësuar të shkruante gjatë natës i shtrirë në krevat, për të mos u shpërqëndruar nga zhurmat e shtëpisë dhe familjarëve të tij. Për rrjedhojë, kjo e detyronte të flinte gjatë ditës, duke mbyllur grilat për të parandaluar që rrezet e diellit t’i prishnin gjumin.
Virginia Woolf
Qenë të shumta zakonet që e shoqëruan shkrimtaren angleze gjatë jetës së saj. Për shembull, kur ishte 20-vjeçe, i përkushtohej çdo mëngjes dy orë e gjysmë të shkruarit në këmbë në një tryezë pune mjaft të lartë dhe disi të harkuar, kështu që mund të shihte atë që shkruante nga afër dhe larg. Megjithatë, më pas e bëri zakon të shkruante ulur, duke përdorur një tavolinë pune të shpikur vetë: një copë kompensatë të hollë, ku kishte ngjitur një kuti për stilolapsat dhe bojën, në mënyrë që të mund t’i kishte pranë dhe të mos mbetej pa to. Një tjetër zakon i veçantë i Virginia Woolf: përdorte bojëra me ngjyra të ndryshme në pendën e saj: jeshilen, blunë dhe vjollcën. Këtë të fundit e përdorte ekskluzivisht për letrat.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
