Në burgjet shqiptare, numri i të paraburgosurve ka kaluar tashmë atë të të dënuarve. Sipas të dhënave zyrtare, aktualisht 1927 persona vuajnë dënimin, ndërsa 2388 të tjerë mbahen në paraburgim, në pritje të një vendimi përfundimtar të drejtësisë.
Një situatë që po sjell mbingarkesë në sistemin penitenciar dhe probleme të shtuara sigurie.
Në këtë realitet, Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë kanë rishikuar vendimin unifikues të vitit 2011 për masën “arrest në burg”, duke kërkuar që kjo masë të përdoret vetëm në raste përjashtimore dhe gjykatat të argumentojnë pse masat më të lehta nuk janë të mjaftueshme.
“Këtë dua ta lidh me problemin e sigurisë, situatën e paraburgimit. Një i burgosur në paraburgim, prezumohet i pafajshëm deri kur të marrë një vendim të formës së prerë Gjykata. Në këto kushte ne nuk mund ta trajtojmë këtë të paraburgosur as në burgjet e sigurisë së lartë, as në ato nënndarjet që i kemi sipas riskut të të burgosurve. Pra trajtohen të gjithë njëlloj dhe nuk mund të trajtohen në burgjet e sigurisë së lartë. Kjo na sjell shqetësime faktikisht. Një pjesë e atyre që ne i kemi në paraburgim, por që na rrinë me kohë të gjatë, ka vështirësi më menaxhimin e këtyre personave. Një pjesë janë të botës së krimit që akuzohen për shumë vepra penale të rënda dhe kjo na krijon problem. Pastaj problem tjetër është, që burgjet që kemi vetëm me paraburgim, sidomos Tiranën, sepse shumica këtu janë të përqendruar, edhe sipas juridiksionit gjyqësor i ka Tirana, detyrohemi, duke pasur vetëm dy burgje, që t’i shpërndajmë nëpër burgjet e tjera. Kjo sjell shumë vështirësi, sepse ata kanë procese hetimore, procese gjyqësore, që t’i sjellim nga burgjet e largëta në juridiksionin ku zhvillohet gjyqi i tyre. Rrezik real edhe për arratisje, rrezik real edhe për të burgosurit, sepse mund të ketë grupe që mund të hakmerren për ta, rrezik real edhe për stafin e shoqërimit. Realisht këta sjellin probleme. Unë e lidha me sigurinë, por këtu futet edhe mbipopullimi. Ne kemi vetëm dy burgje në Tiranë, që edhe 4 burgje, me atë kapacitet që kemi ne në Tiranë, do të ishin të pamjaftueshme për të përballuar paraburgimin”, u shpreh drejtori i Policisë së Burgjeve.
Por përveç sigurisë, vëmendje ka marrë edhe gjendja në burgje, pas paraqitjes së ish-kryetarit të Parlamentit, Ilir Meta, në një seancë gjyqësore disa ditë më parë, ku ai u shfaq dukshëm i rënduar fizikisht.
Drejtori i Policisë së Burgjeve thotë se izolimi dhe paraburgimi ndikojnë tek shumë persona, ndërsa sistemi përpiqet të ofrojë mbështetje psikologjike dhe mjekësore.
“Çdo e drejtë dhe detyrim i të paraburgosurve është e përcaktuar në rregullore. Janë përcaktuar takimet, telefonatat, ajrimet, aktivitetet dhe gjithçka tjetër. Por në shumë raste varet edhe se sa dëshirë ka të aktivizohet vetë i paraburgosuri. Nuk po flas për rastin konkret, këtu po flas në përgjithësi. Ne mundohemi të jemi korrekt, t’ju krijojmë sa më shumë lidhje me familjet, sa më pak stres. Sa më pak stres të burgosurit, aq më pak edhe punonjësit e policisë. Edhe punonjësit e policisë, midis asaj që duhet të zbatojnë ligjin dhe të respektojnë të drejtat e të burgosurve, është një vijë shumë e hollë dhe duhet ta ndajnë të gjithë, që nga punonjësi i thjeshtë dhe i gjithë stafi që punon në burg. Burgu, duke qenë izolim, kufizim i lëvizjes, i lirisë, sjell edhe shqetësime tek disa njerëz. Ne kemi shumë njerëz që trajtohen me psikologë, me mjekë, por edhe që marrin ilaçe të shëndetit mendor. Është një staf i tërë që merret me këta njerëz, me juristë. Burgu ka një staf multidisiplinar”, shtoi ai.
Mes mbipopullimit, sfidave të sigurisë dhe debateve për kushtet e trajtimit, sistemi penitenciar shqiptar mbetet përballë një presioni në rritje, ndërsa institucionet kërkojnë zgjidhje për të shmangur thellimin e krizës në burgje.
